Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыста Германияның ауыр танкісі Sturmpanzerwagen A7V – 1918 жылы Германияда пайда болған ауыр танк. 1917 жылдың басында жүз шассиге тапсырыс берілді, олардың ондайы бронелі жауынгерлік машиналар ретінде, ал қалғаны Überlandwagen жүк көліктері ретінде дайындалуға тиіс болды. Брондалған машиналардың саны кейін 20-ға дейін арттырылды. Олар 1918 жылдың наурыз айынан қазан айына дейін жауынгерлік оқиғаларда қолданылды және Бірінші дүниежүзілік соғыста Германияда жасалған, соғысқа қатысқан жалғыз танк болды, сонымен қатар Германияның алғашқы қолданысқа енгізілген танкысы еді. Бұл танк британ танкыларына жауап ретінде әзірленді. A7V жалпы алғанда, өзінің аналогтарына қарағанда жақсы жобаланған деп есептелсе де, оның салыстырмалы күрделілігі мен жоғары құнына байланысты көптеп өндіру қиын болды.

Тарих

Бірінші британдық танктер Батыс майданында пайда болғаннан кейін, 1916 жылдың қыркүйегінде Германияның Соғыс министрлігі танктарды әзірлеуді зерттеу үшін Allgemeines Kriegsdepartement, Abteilung 7 Verkehrswesen ("Жалпы соғыс департаменті, 7-бөлім, Көлік") қолдауымен комитет құрды. Бірінші неміс танкісін жобалау және құрастыру жобасы Германияның ең көрнекті автомобиль конструкторларының бірі Йозеф Фоллмердің басшылығына жүктелді. Оның салмағы шамамен 30 тоннаны құрауы, кеңдігіне дейін болатын бейіттерден өтуге қабілетті болуы, алдыңғы және артқы жағында пушкасы, сондай-ақ бірнеше пулеметтерімен қаруланғаны және кеміндегі жылдамдыққа жетуі тиіс болды. Жүргізуші бөлігі американдық Холт тракторының негізінде жасалған, ол Австро-Венгрия армиясы ұсынған үлгілерден көшірілген. 1916 жылдың желтоқсанында армиямен алғашқы жоспарлар бөліскеннен кейін, конструкция танк және бронесіз Überlandwagen ("құрлықтағы көлік") жүк тасымалдаушылары үшін база ретінде пайдаланылатын әмбебап шассиге дейін кеңейтілді. Бірінші прототип Daimler Motoren Gesellschaft компаниясы Берлиндегі Мариенфельдеде жасап, 1917 жылдың 30 сәуірінде сынақтан өтті. Соңғы нұсқаның ағаш макеті 1917 жылдың мамыр айында аяқталды және Майнцте 10 тонна балластпен қарудың салмағын имитациялау үшін көрсетілді. Соңғы жобалау кезінде артқа қараған пушка алынып тасталды және пулеметтердің саны алтыға дейін арттырылды. Бірінші A7V 1917 жылдың қыркүйегінде өндірілді, ал алғашқы өндірістік модель 1917 жылдың қазан айында шығарылды. Танкілер 1917 жылдың 20 қыркүйегінде құрылған 1-ші және 2-ші шабуылдау танк бөлімшелеріне берілді, әр бөлімшеде бес офицер және 109 қатардағы әскер мен сержанттар болды.

Атау беру

Танктің аты оны жасаған Allgemeines Kriegsdepartement, Abteilung 7 (Verkehrswesen) (Жалпы соғыс департаменті, 7-бөлім, Көлік) ұйымының атынан шығарылған. Неміс тілінде бұл танкты Штурмпанзерваген (шамамен "қар брондалған шабуыл машинасы") деп атаған.

Дизайн

A7V ұзын және кең болды, ал ең жоғары биіктігі – [мәлімет жоқ]. Танктің бүйектерінде 20 мм, алдыңғы жағында 30 мм, ал шатырында 10 мм болат қабырғасы болды; алайда болат қаталданбаған броньдық болат болғандықтан, тиімділігі төмендеді. Ол пулемет пен мылтықтан келген оқтарды тоқтатуға жеткілікті болды, бірақ ірі калибрлі снарядтарды тоқтата алмады. Экипаж ресми түрде кем дегенде 17 сарбаз және бір офицерден тұратын: командир (офицер, әдетте лейтенант), жүргізуші, механик, механик/сигналшы, 12 жаяу әскер (алты пулеметші, алты зарядтаушы) және екі артиллерист (басты атушы және зарядтаушы). A7V көбінесе 25 адамға дейін экипажбен ұрысқа шықты.

Қару-жарақ

A7V алты 7,92 мм MG08 пулеметтерімен және алдыңғы жағына орнатылған 5,7 см Максим Норденфельт зеңбірегімен қаруланған. Осы зеңбіректердің кейбіреуі британдық өндіріс болған және соғыстың басында Бельгияда алынған; ал басқалары 1918 жылы Ресейде алынған, және олардың арасында ресейлік жасалған көшірмелері де болған. Кейбір A7V-лер бастапқыда 57 мм зеңбірек орнына екі алға қаратылған пулеметпен құрастырылған. Көбісі қызметке түсу алдында 57 мм зеңбірекке ауыстырылған. No501, Гретчен, 57 мм зеңбірегі орнатылғанға дейін Сент-Квентин шайқасына қатысқан.

Қару-жарақ

A7V автоматтары үшін 40-тан 60 патрон лентасын, әрқайсысы 250 патрондан, жалпы саны 10 000-ға дейін патрон алып жүрді. Ресми түрде, ол 57 мм зеңбірегі үшін 180 снаряд алып жүрді, оның ішінде 90-ы шашыратылған, 54-і бронебойғыш, ал 36-сы жоғары жарылғыш снарядтар болды; бірақ іс жүзінде A7V экипаждары шайқас үшін 300-ге дейін 57 мм снаряд жинап алып жүрді.

Қозғалтқыш

Қуат екі орталықта орналасқан Daimler 4 цилиндрлі бензинді қозғалтқыштарынан алынды, әрқайсысы; A7V отынмен жабдылды. Ең жоғары жылдамдығы жолдарда шамамен болды, ал қиыр жерде болды. 24 дөңгелекті серіппе жеке-жеке орнатылған – бұл британдық танктерге қарағанда артықшылық. A7V-нің қуат пен салмақ арақатынасы 5,1 кВт/тонна (6,8 а.к./тонна) құрады, ол еніне дейін траншеяларды кесіп өте алатын, ал жерден арақашықтығы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс танктерімен салыстырғанда, A7V-нің жол жылдамдығы өте жоғары болды, бірақ көлік жолдан тыс өту қабілеті өте нашар болды және ауырлық орталығы жоғары болғандықтан, тік беткейлерде тұрып қалуы немесе аударылуы мүмкін еді. Алдыңғы бөлігіндегі үлкен шығыршық және төмен жерден арақашықтық траншеяларды немесе өте лайлы жерлерді өтпейтін етті. Жүргізушінің танк алдындағы жерді көруі көліктің корпусымен шектелгендіктен, шамамен соқтыққан жер болды. Дегенмен, ашық жерде A7V-ді белгілі бір жетістікке қолдануға болады және қолда бар бронеавтомобильдерге қарағанда күштірек оттық қару ұсынды.

Сент-Квентин каналы

A7V алғаш рет 1918 жылғы 21 наурызда жауынгерлік қимылдарда қолданылды. Гауптманн Грейф басқаратын I бөлімшесінің бес танкісі Сент-Квентин каналының солтүстігіне жеткізілді. Үш A7V шайқасқа түспей тұрып механикалық бұзылғандықтан істен шықты; қалған екеуі аймақтағы британдықтардың шағын өтімді тоқтатуға көмектесті, бірақ сол күні көп шайқасқа қатыспады.

Виллерс-Бретонне

1918 жылы сәуір айында Виллерс-Бретоннеуде төрт неміс дивизиясының алдында шабуылға үш танк бөлімі (Abteilungen) жіберілді. Екі танк жолда бұзылып қалды, бірақ шайқасқа қатысқан 13 танк белгілі бір жетістікке жетті, ал британдықтар олардың шегініс сызығын бұзғанын хабарлады. Тарихтағы алғашқы және екінші танкқа қарсы шайқас 1918 жылғы 24 сәуірде өтті, онда үш A7V (оның ішінде шасси нөмірі 561, Nixe аталған) жаяу әскермен шабуыл жасағанда Виллерс-Бретоннеу маңында үш британдық Mark IV (екі әйел, пулеметпен қаруланған танк және бір еркек, екі 6 фунттық зеңбірекпен) танктерімен кездесті. Шайқас барысында екі тараптың да танктері зақымдалды. Британдық танк командирі, екінші лейтенант Фрэнк Митчеллдің айтуынша, бронебойғыш оқтардан зақымданған Mk IV әйел танктері кері шегінді. Олар өз пулеметтерімен A7V-ге зақым келтіре алмады. Содан кейін Митчелл өзінің 6 фунттық зеңбіректерімен екінші лейтенант Вильгельм Бильц басқарған неміс танкына шабуыл жасап, оны іссіз қалдырды. Ол оны үш рет соқты, ал 5 экипаж мүшесі танкты тастап кеткенде қаза тапты. Ол кейін жаяу әскерге қарсы шабуыл жасап, оларды шашыратқанын айтты. Қалған екі A7V өз кезегінде кері шегінді. Митчеллдің танкысы шайқастан шыққанда, жеті британдық Whippet танкы да неміс жаяу әскеріне қарсы шайқасқа қатысты. Олардың үшеуі шайқаста іссіз қалды, ал олардың неміс танктеріне шабуыл жасаған-жасалмағаны белгісіз, бірақ олар екі неміс батальонына ашық жерде шабуыл жасап, олардың қашуына себеп болды. Митчеллдің танкысы шайқастың соңында жарылған миномет снарядынан зақымданып, жолын жоғалтты және тасталып кетті. Зақымдалған A7V неміс желілеріне қайтып келді, бірақ ақырында бұзылып қалды. Кейіннен одақтастар басып алуына және қайта пайдалануына жол бермеу үшін неміс саперлер тобы оны жойды. Алайда сол күні тағы бір танкқа қарсы шайқас өтті, онда A7V Whippet танктерінің тобына шабуыл жасап, олардың біреуін жойды. Кейін одақтастар қарсы шабуыл жасап, шегініс сызығын қалпына келтірді, сол кезде үш A7V адамсыз аймақта немесе неміс желілерінің артында іссіз жатты. Nixe қатты зақымдалды, ал неміс тобы оны 24-ші түнде жарылғыш зарядтармен жойды. Elfriede аударылып кетті; ол үш аптадан кейін француз әскерлері мен британдық танктермен адамсыз аймақтан тіктелді және тексеру үшін француздарға тапсырылды. Mephisto үш ай бойы неміс желілерінің артындағы кратерде тұрды. Аустралиялық әскерлер сол аймақты басып алғаннан кейін, шілде айында британдық танктер танкты артқа сүйреп әкеліп, ақырында Австралияға тасымалдады.

Басқа іс-қимылдар

Мамыр айында А7V танкілері Сойссонға жақын француздарға шабуылда шектеулі сәттілікке қол жеткізді, бұл үшінші Эна шайқасы кезінде болды. 15 шілдеде Реймсте (Марнаның екінші шайқасы кезінде) немістер француздардың қатарына қарсы сегіз А7V және 20 басып алынған Mk IV танкісін жөнелтті. Бұл шайқаста Mk IV танкілерінің 10-ы жойылды, бірақ А7V танкілерінен ешқайсысы жоғалмады. А7V танкілерінің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы соңғы қолданылуы 1918 жылдың 11 қазанында Ивуй маңында болған шағын, бірақ сәтті операция болды.

Бағалау

Германия A7V-ді табысты деп санамады және басқа жобаларды жоспарлады. Бірақ соғыстың аяқталуы әзірленіп жатқан немесе жоспарланған басқа танктердің – мысалы, Sturmpanzerwagen Oberschlesien және 120 тонналық K Wagen – аяқталмауына себеп болды.

Тек 20 данасы ғана жасалған A7V Бірінші дүниежүзілік соғыста неміс әскери күш-жігеріне аз ғана үлес қосты. Соғыс барысында немістер қолданған, шамамен 50 британдық Mark IV танкісі (неміс операцияларында Beutepanzer деп аталған) A7V-ден көп болды. Ал француздықтар 3600-нан астам жеңіл Renault FT танкісін (Бірінші дүниежүзілік соғыстағы ең көп санды танк) және британдықтар 2500-нан астам Mark I, II, III, IV, V және V* ауыр танкісін өндірді.

Соғыстан кейін

А7V-ге өте ұқсас екі көлік, олардың бірі «Хеди» деп аталды, 1919 жылы Берлиндегі азаматтық тәртіпсіздіктерді басу үшін «Фрайкорп» танк бөлімшесінің бірі – «Кокамп» қолданған бірнеше көліктердің ішінде болды. Олар «Überlandwagen» шассиін пайдаланып жасалған және төрт «MG08/15» пулеметімен қаруланған. Көліктердің броньмен жабылғаны белгісіз. Халық арасында Франция поляк әскеріне бірнеше А7V тапсырды деген кең таралған миф бар, олар оларды 1919-1920 жылдардағы поляк-совет соғысында қолданған. Дегенмен, сенімді дереккөздер бұл ойды жоққа шығарады, өйткені Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен әрбір А7V-нің тағдыры белгілі және Польшаға берілгендері туралы ешқандай мәлімет жоқ, сондай-ақ поляк қызметіндегі А7V-лердің ресми тіркемелері немесе фотосуреттері де табылған жоқ. А7V-нің дизайны 1921 жылғы танк ескерткіш белгісінде бейнеленген, ол Бірінші дүниежүзілік соғыста танк экипажы ретінде қызмет еткен неміс ардагерлеріне берілді.

A7V шассиінің тізімі

Шасси нөмірі Танк атауы (і) Сурет (егер бар болса) Ескертпелер мен тағдыр 501 Гретчен 1918 жылдың соңында 57 мм-лік зеңбірек орнатылғанға дейін тек пулеметтермен қаруланған. Сент-Сессильде (Бельгия) тастап кеткен, 1919 жылы одақтастар оны іс жүзінде орнында-ақ жойғанын болжамдайды. 502/503 Фауст, Кронпринц Вильгельм, Вильгельм, Хайланд Бір кезде Вильгельм король деп аталған болуы мүмкін. 502 «аймақ аралық көлік» (Geländewagen) ретінде пайдаланылды және броняланбаған. 1918 жылдың наурыз айында 502 шассиде ақаулық болғаннан кейін, оның конструкциясы 503 шассиіне ауыстырылды (503 шассиінің цилиндр басы 1918 жылдың сәуір айында жарылды). 1918 жылдың қазанында сыйлық ретінде британдықтарға берілді және олар жергілікті жерде оны жаратысқа жіберді. 504/544 Шнук 544 шассиінің ақаулығынан кейін оның конструкциясы 504 шассиіне ауыстырылды. 1918 жылдың 31 тамызында Фремикортта дос өртінде зақымданып, экипажы тастап кетті, үш күннен кейін Жаңа Зеландия дивизиясының әскерлері басып алды. 1918/19 жылдары Лондондағы Ат гвардиясының парадында көрсетілді және 1919 жылы Императорлық соғыс мұражайына тапсырылды, бірақ 1922 жылы тек бас қаруы сақталды. 505 Баден I, Принц Август Вильгельм, Август Вильгельм 1919 жылы одақтастармен жойылған. 506 Мефисто Сақталған жалғыз A7V танкы. 1918 жылдың 24 сәуірінде Виллерс-Бретоннеуде тасталып, тасталды; шілде айында британдық және австралиялық әскерлер оны қалпына келтірді. 1919 жылы Лондон арқылы Брисбенге (Австралия) жеткізілді, қазір Квинсленд мұражайында тұрақты түрде қойылған. 507 Циклоп, Принц Эйтель Фридрих, Эйтель Фридрих, Император Атыс тоқтағаннан кейін Ланквицтегі Фрайкорп қолында болды. 1919 жылы жойылған. 525 Зигфрид 1919 жылы одақтастармен жойылған. 526 Мүмкін Альтер Фриц деп аталған. Бөлшектелген. 1918 жылдың 1 маусымында немістермен жойылған. 527 Лотти 1918 жылдың 1 маусымында Реймстегі Форт-де-ла-Помпельде артиллерия оғына ұшырап, экипажы тастап кеткен. 528 Хаген 1918 жылдың 31 тамызында Фремикортта экипажы тастап кеткен; Жаңа Зеландия әскерлері басып алып, Ат гвардиясы парадында көрсетілді; 1919 жылы жойылған. 529 Никс II 1918 жылдың 31 мамырында Реймсте француз артиллериясымен зақымдалған; француздықтар оны қалпына келтіріп, АҚШ армиясына тапсырды. АҚШ-тағы Абердин сынақ алаңындағы мұражайда қойылған; 1942 жылы жойылған. 540 Хайланд Соғыстың соңында экипажымен бірге. 1919 жылы одақтастармен жойылған. 541 Соғыстың соңында экипажымен бірге. 1919 жылы одақтастармен жойылған. 542 Эльфриде 1918 жылдың 24 сәуірінде Виллерс-Бретоннеуде аударылып, тасталып кеткен. 15 мамырда британдық танктермен ешкімнің жерінен алынып, француз күштеріне тапсырылды. 1918 жылдың 26 мамырында Салексте суретке түсірілген. 1918 жылдың соңында Париждегі Конкорд алаңында қойылған. 543 Булле, Принц Адальберт, Адальберт Танк екі рет қайта аталды, біріншісі 1918 жылдың сәуір-май аралығында, екіншісі 1918 жылдың мамыр айының соңында. 1919 жылы одақтастармен жойылған. 560 Альтер Фриц Лейтенант Эрнст Волкхайм солдан бесінші Ивуйда жоғалды, 1918 жылдың 11 қазаны. 561 Никс Зақымдалған, 1918 жылдың 24 сәуірінде немістер шайқас алаңында жойылған. 562 Геркулес «562» суреті. Британдықтар тонап, бөлшектеген. 563 Вотан «563» суреті, «Вотан» репликасы. 1919 жылы одақтастармен жойылған; 1980 жылдардың соңында Мефисто негізінде «Вотан» A7V репликасы салынған. 564 Принц Оскар, Оскар Соғыстың соңында экипажымен бірге. 1919 жылы одақтастармен жойылған.

Нұсқалар

A7V U: (umlaufende Ketten = "барлық жолды айналатын тізбектер"). Британдық танктердің барлық жерде жүру қабілетін қайта жасай алуға тырысқан A7V U әлі де Холт шассиіне негізделген, бірақ ромбоид пішіндес корпусы және барлық жағынан тізбектелген жүріс бөлігі болды. Кабинасы A7V-ге ұқсас, бірақ одан үлкен болды және корпустың алдыңғы бөлігінің үстіне орнатылды. Екі 57 мм-лік зеңбірек британдық үлгідегі спонсондарда орналастырылды. Прототипі 1918 жылдың маусымында салынды; сынақтар көрсеткендей, ол алды ауыр, ауырлық орталығы жоғары болды, ал 40 тонналық салмағы маневрлеуде қиындықтар тудырды. Проблемалар түзетілетіні болжамымен, 1918 жылдың қыркүйегінде 20 дана тапсырыс берілді, сол айда жобалау жұмыстары тоқтатылды. Екі жақсартылған жобаның суреттері дайындалды, бірақ соғыс аяқталуына дейін ешқайсысы өндірілмеді. Трица шасси соғыстың соңында Überlandwagen көліктік құралдары ретінде аяқталуы тиіс болды, бірақ соғыс аяқталуына дейін барлығы аяқталмады. A7V Flakpanzer: Оның двигателі жүргізушінің бөлімісінің астында орналастырылды, жүргізушіні жаман ауа-райынан қорғау үшін тентек орнатылған, оқ-дәрі жәшіктері жүргізушінің бөлімісінің және зеңбірек астында орналастырылды. A7V Flakpanzer-дің алғашқы екі прототипі екі орыс 76 мм дивизиялық M1902 далалық зеңбірегімен қаруланған деген мәлімдеме бар. A7V Flakpanzer-дің үшінші прототипі Krupp өндірген 7.7 см (3.03 дюйм) leichte Feld Kanone 1896 n/a зеңбірегімен жабдықталды, көлік құралына тек бір l. F. K 1896 орнатылды. A7V 504 Schnuck зеңбірегі Манчестердегі Императорлық соғыс мұражайының Солтүстік бөлімінде қойылған.