Канаданың 27-ші генерал-губернаторы: Микаэль Жан

Кіріспе

Канаданың 27-ші генерал-губернаторы

Микаэлл Жан (mi. ka.ɛl ʒɑ̃; 6 қыркүйек 1957 жылы туған) – 2005 жылдан 2010 жылға дейін Канаданың 27-ші генерал-губернаторы қызметін атқарған канадалық мемлекет қайраткері және бұрынғы журналист. Ол Канада конфедерациясы құрылғалы бері осы лауазымға тағайындалған алғашқы гаитилік-канад және қара нәсілді адам. Жан 2015 жылдан 2019 жылға дейін Халықаралық франкофония ұйымының үшінші бас хатшысы болды. Ол бұл лауазымға бірінші рет әйел ретінде тағайындалды және 2018 жылдың соңына дейін қызмет етті. Жан 1968 жылы Гаитиден Канадаға келген босқын, Квебек провинциясының Тетфорд-Майнз қаласында өскен. Бірнеше университет дипломын алғаннан кейін Жан Radio-Canada және Канадалық телерадиокорпорациясында (CBC) журналист және диктор болып жұмыс істеді, сондай-ақ отбасылық зорлық-зомбылық құрбандарына көмек көрсету саласында қайырымдылық жұмыстарын атқарды. 2005 жылы премьер-министр Пол Мартиннің ұсынысы бойынша Елизавета II оны генерал-губернатор етіп тағайындады, ол Адриенн Кларксоннан кейін вице-король ретінде қызмет етті. Ол 2010 жылы Дэвид Джонстон оны алмастырғанға дейін лауазымды атқарды. Қызметінің басында күйеуі Жан Даниель Лафонд түсірген фильмдердегі сөздері Квебек тәуелсіздігін қолдайтындығы ретінде қабылданып, оның екі азаматтығы адалдығына күмән тудырды. Бірақ Жан сепаратистік көзқарастардан бас тарды, Франция азаматтығынан (неке арқылы алған) бас тартты және ақырында Канада қарулы күштеріне, Канаданың аборигендеріне және өнерге, әсіресе жастардың қатысуына назар аударған құрметті вице-король ретінде танылды. 2010 жылы Жан Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет ұйымының (ЮНЕСКО) Гаитидегі арнайы елшісі болып төрт жылға тағайындалды. Микаэлл Жан 2012 жылдың 26 қыркүйегінде Канада Корольдік кеңесінің мүшесі ретінде ант берді.

Ерте өмір және білім

Жанның отбасы Гаитиден шыққан; ол Порт-о-Пренс қаласында дүниеге келді, Киелі Үштік соборында крещениеден өтті, қыстарын сол қалада, ал жазды және демалыс күндерін анасының туған қаласы Жакелде өткізді. Оның әкесі Порт-о-Пренсте протестанттық тәуелсіз мектептің директоры және мұғалімі болып жұмыс істесе де, Жан үйде оқыды, себебі оның ата-анасы Гаитидің сол кездегі президенті Франсуа Дювальеге адалдық ант беруін қаламады, бұл талап барлық гаитилік мектеп оқушыларына қойылатын. Жан отбасымен бірге 1965 жылы Дювалье режимінен қашу үшін Гаитиден кетіп қалды, сол кезде Жанның әкесі тұтқындалып, азапталған болатын. Бірақ Жанның әкесі көбірек жақындықтан алыстап, зорлық көрсетуге бейімделді, соның салдарынан ата-анасының некесі ажырасып кетті. Ол анасы мен әпкесімен Монреальдің Кіші Бургундия ауданындағы жертөледегі пәтерге көшіп барды. Жан Монреаль университетінен итальян және испан тілдері мен әдебиеті бойынша бакалавр дәрежесін алды, ал 1984 жылдан 1986 жылға дейін сол жерде итальян тілін оқытты, сонымен қатар салыстырмалы әдебиет бойынша магистр дәрежесін аяқтады. Одан кейін Флоренция, Перуджа және Милан католик университетінде тіл мен әдебиетті оқуын жалғастырды. Француз және ағылшын тілдерінен басқа, Жан испан, итальян және гаити креол тілдерін еркін біледі, сондай-ақ португал тілінде оқи алады. 1979-1987 жылдар аралығында оқумен қатар Жан отбасылық зорлық-зомбылық туралы зерттеуді үйлестірді және әйелдерге көмектесетін орталықта жұмыс істеді. Лафондқа үйленгеннен кейін Жанның екі әкесінен туған қызы бар.

Журналистика, телерадио және кино мансабы

Жан 1988 жылы Канада радиосының тілшісі, кинорежиссері және хабаршысы болды. Дәл сол кезде Мартиннің сол кездегі Оттавадағы саяси ахуалға ықпал еткені туралы пікірлер пайда болды, бұл премьер-министрді Квебектегі партиясының жаңадан танымал болуы оның шешімінің себебі емес екенін мәлімдеуге мәжбүр етті. Оның Ұлыбританияның адал оппозициясынан болашақ тағайындалуға көбінесе жағымды пікірлер айтылды, Жанның алдағы қызметтен кеткен адамы бұл таңдауды мақұлдап, Жанды "генерал-губернатор лауазымына өте тартымды және шығармашыл таңдау" деп атады. Осы хабарламадан кейін алғашқы сөзінде Жан канадалықтарды өздерінің қоғамдық өміріне қатысуға шақырды және олардың тегіне қарамастан, барлық канадалықтарға қол жеткізуді көздегенін айтты, сондай-ақ канадалық жастар мен мұқтаж жандарға ерекше назар аударуды мақсат етті. Алайда, 2005 жылдың 11 тамызында Квебек тәуелсіздігін жақтаушы Le Québécois басылымы үшін Рене Булангердің Жан мен оның күйеуінің Квебек тәуелсіздігін қолдағандығын жариялайтын мақаласы жарық көретіні туралы хабарлар тарады, Лафонның бұрынғы террористік ұйым – Квебек Азаттық фронтының (FLQ) мүшелерімен, атап айтқанда Жак Розбен байланысы айтылды. Булангер ағылшын тілді канадалықтардың Жанды қабылдамауына ынталандыруға тырысқанын мойындаса да, Сент-Жан Баптист қоғамының бұрынғы президенті Жиль Реом генерал-губернаторға 1995 жылғы Квебек тәуелсіздігі туралы референдумда қалай дауыс бергенін ашуға шақырды. Парламент мүшелері, сондай-ақ кейбір провинциялық премьерлер Жан мен оның күйеуінің қай жаққа жақын екенін нақтылауын талап етті. Содан кейін, премьер-министр Жан мен оның жұбайының Корольдік Канада атты полициясы мен Канада қауіпсіздік қызметі тарапынан жан-жақты тексерілгенін жариялағаннан кейін төрт күн өткен соң, 17 тамызда Жанның бірнеше қатал Квебек тәуелсіздігін жақтаушылармен бірге түсірілген деректі фильмнің бар екені белгілі болды, олар Жан "Тәуелсіздік берілмейді, оны алу керек" дегеннен кейін "тәуелсіздікке" көтеріп ішкен. Сол күні Жан ашық мәлімдеме жасап, былай деді: "Мен сіздерге күйеуім екеуміздің де канадалық екенімізге қатты риза екенімізді және еліміздің институттарына ең жоғары құрметпен қарауымызды айтқым келеді. Біз Канадаға толыққанды берілгенбіз. Әйтпесе, бұл лауазымды қабылдамас едік, біз ешқашан саяси партияға немесе тәуелсіздік қозғалысына қатыспағанбыз" деді және түсірілген видеода ол Квебек емес, Гаити туралы сөйлеп отырғанын айтты. Мартин бұрынғы пікірлеріне: "Менің ойымша, оның Канадаға деген адалдығы ұзақ жылдар бойы берік" деп қосты, бірақ кейбір сыншылар Жанның жауабы тым жалпылама болды деп дауласты. Тамыздың соңында сауалнамалар Жанды келесі генерал-губернатор ретінде ұсынуға қолдау 20 пайызға төмендегенін көрсетті, бұл жауап ретінде гаитилік қауым Жанға қолдау білдіріп, тіпті оның құрметіне арнайы шіркеу қызметтерін өткізді. Жан 2010 жылдың соңында тәуелсіздікке бейімділік туралы қаңқулардың рас емес екенін растады және журналистердің сенсациялық жағдайды пайдалануға тырысып, терең зерттеу арқылы шындықты табуға ұмтылмағаны үшін ренжіді, бірақ оған жауап бермеу туралы бірнеше рет кеңес берілді. Королева 2005 жылдың 6 қыркүйегінде Балморал сарайында Жанмен және оның отбасымен кездесті. Мұндай генерал-губернатор тағайындалған адаммен кездесу стандартты болғанымен, Жанның кішкентай қызының қатысуы Елизаветаның билік ету кезінде оның тағайындалған вице-королінің баласын алғаш рет аудиенцияға әкелгенін көрсетті, бұл кейбір протоколдық мәселелерге әкелді. Демалыс күндері бейресми өтті; бір кешкі асқа, Жанның туған күнінің алдында, королева Жан мен оның отбасын Балморал сарайындағы коттеджге апарып, оларға Принц Филипп пен Принц Эдвард қосылды, олар королевамен бірге тамақ пісіріп, ыдыс-аяқ жуды. Жан бұл туралы былай деді: "Бұл менің өмірімдегі ең жақсы туған күнім болды". Канадаға оралғаннан кейін Жан қайтадан екі азаматтығы туралы мәселе көтерілгенде, әсіресе француз Лафондпен некелесу арқылы алған француздық азаматтығы туралы мәселе көтерілгенде мақсатқа айналды. Француз азаматтық кодексінің бір бөлімі француз азаматтарына басқа елдерде үкіметтік немесе әскери лауазымдарға орналасуға тыйым салады, алайда Жан генерал-губернатор ретінде Канаданың мемлекет басшысының өкілі ретінде үкіметтік лауазымға ие болады және сол сияқты конституциялық монархқа берілгендей, Канада әскерлерінің бас қолбасшысы міндеттерін атқаратын әскери рөлге ие болады. Оттавадағы Франция елшілігі Жанның жағдайында заңның орындалмауында "сұрақ жоқ" деп мәлімдеді, бірақ 25 қыркүйекте, оның қызметке кірісуінен екі күн бұрын Жан "Канаданың генерал-губернаторы және Канада әскерлерінің бас қолбасшысы лауазымына байланысты жауапкершіліктерді ескере отырып" француз азаматтығынан бас тартқанын жариялады және "Франция 2005 жылдың 23 қыркүйегіндегі жарлық арқылы менің өтінішімді мақұлдады".

Jean became a reporter, filmmaker, and broadcaster for Radio Canada in 1988, Almost immediately, there was speculation that Martin had been influenced by the political climate in Ottawa at the time, leading the Prime Minister to deny that rejuvenated popularity for his party in Quebec was a motivating factor in his decision. From Her Majesty's Loyal Opposition, the upcoming appointment was met with mostly favourable comments, Jean's predecessor applauded the choice, saying that Jean was "an exciting and imaginative choice for Governor General." In her first remarks after this announcement, Jean herself encouraged Canadians to involve themselves in their communities, and stated that she wished to reach out to all Canadians, regardless of their background, and made it a goal to focus especially on Canadian youth and the disadvantaged. However, by August 11, 2005, reports emerged of a forthcoming piece by René Boulanger for the Quebec sovereigntist publication Le Québécois that would reveal Jean and her husband's support for Quebec independence, citing Lafond's associations with former members of the terrorist organization, the Front de libération du Québec (FLQ), specifically Jacques Rose. Though Boulanger admitted that he was motivated to incite a rejection of Jean by Anglophone Canadians, Gilles Rhéaume, former president of the Saint Jean Baptiste Society, called on the Governor General Designate to reveal how she voted in Quebec's 1995 referendum on independence, and Members of Parliament, as well as some provincial premiers, demanded that Jean and her husband clarify where their sympathies lay. Then, four days after the Prime Minister publicly explained that Jean and her spouse had both undergone thorough background checks by the Royal Canadian Mounted Police and the Canadian Security Intelligence Service, there came to light, on August 17, the existence of a documentary in which Jean had been filmed with several hard line Quebec separatists, all toasting "to independence" after Jean stated: "Independence can't be given, it must be taken." That same day, Jean responded with a public statement, saying "I wish to tell you unequivocally that both my husband and I are proud to be Canadian and that we have the greatest respect for the institutions of our country. We are fully committed to Canada. I would not have accepted this position otherwise [We] have never belonged to a political party or the separatist movement," and went on to say that in the documented footage she had been speaking about Haiti and not Quebec. Martin added on his earlier comments: "There is no doubt in my mind that her devotion to Canada is longstanding and resolute," though some critics continued to argue that Jean's response had been too vague. By late August, polls showed that there had been a 20% drop in support for the recommendation of Jean as the next governor general, in response to which the Haitian community voiced their support for Jean, even holding special church services in her honour. Jean reaffirmed in late 2010 that the rumours of her separatist sympathies were untrue and revealed that she had been upset by those journalists who she saw as capitalizing on sensationalism, rather than seeking accuracy through investigation, but she had been advised repeatedly not to respond. The Queen held audience with Jean and her family on September 6, 2005, at Balmoral Castle. Though this type of meeting with a governor general designate was standard, Jean's was unique in that the presence of her young daughter marked the first time in Elizabeth's reign that her designated viceroy to be had brought a child to an audience, which caused some protocol issues. The weekend was informal; for one dinner, coincidentally on the eve of Jean's birthday, the Queen drove Jean and her family to a cottage on the Balmoral estate, where they were joined by Prince Philip and Prince Edward, who, along with the Queen, performed the cooking and washing up. Of it, Jean said "[i]t was probably the best birthday of my life." Upon her return to Canada, Jean yet again became a target when the subject of her dual citizenship was raised, in particular the French variety she had obtained through her marriage to the French born Lafond. A section of the French civil code forbade French citizens from holding government or military positions in other countries, yet Jean, as governor general, would hold a governmental position as the representative of Canada's head of state, and, as such, would have a military role carrying out the duties of Commander in Chief of the Canadian Forces, as constitutionally vested in the monarch. The French embassy in Ottawa stated that there was "no question" that the law would not be enforced in Jean's case, but, on September 25, two days before her swearing in, Jean made it public that she had renounced her French citizenship "[in] light of the responsibilities related to the function of Governor General of Canada and Commander in Chief of the Canadian Forces" and "France acceded to my request by decree on September 23, 2005."

Қызметте

2005 жылғы 27 қыркүйекте Сенат палатасында өткен инаугурация рәсімінде Жан, «қозғалтатын» деп сипатталған сөзінде «бұл елдің мінезін ұзақ уақыт бойы сипаттап келген Екі жалғыздықтың уақыты өтті» деп мәлімдеді және қоршаған ортаны қорғауды, мәдениетті жаһанданудан қорғауды және жастарды маргинализациядан тоқтатуды талап етті. Бір медиа есебінде айтылғандай, «Канаданың ең маңызды мемлекеттік іс-шарасының салтанаты мен мәресі әзіл-қалжың, құштарлық және тіпті жасқа толы болды». Ал «Глоб энд Мейл» газетінің жазушысы Джон Иббитсон жаңа генерал-губернаторға деген жалпы қызығушылықты былайша білдірді:

Оның инаугурациялық сөзімен үйлесетіндей, Жан генерал-губернатор болып тағайындалған кезде оған жасалған жеке гербіндегі ұран «BRISER LES SOLITUDES» – «Жалғыздықтарды жозу» деп аударылады. Вице-король ретіндегі алғашқы қадамдарының бірі – канадалықтармен онлайн-кеңес өткізу болды, бұл «Азаматтардың дауысы: Жалғыздықтарды жозу» деп аталған веб-сайтты құрудың үлкен жобасының бір бөлігі еді, онда пайдаланушылар пікірсайыс алаңдарында өзара әрекеттесе алатын және белгілі тұлғалар блог жазбаларын жариялай алатын. Назар тек Канададағы франкофондар мен англофондар арасындағы дәстүрлі Екі жалғыздық қарым-қатынасына ғана емес, сонымен қатар барлық нәсілдік, тілдік, мәдени және гендерлік топтар арасындағы қарым-қатынасқа да бағытталды. Өкілеттігінің алғашқы екі жылында Жан Канаданың провинциялары мен территорияларына дәстүрлі вице-корольдік сапарлар жасады. Британдық Колумбияда Жан 93-ші Канада футбол лигасының чемпионатында Грей кубогын табыс етті; Икалуит, Нунавутта ол Туник Тайм фестивалін ашты, онда Королева Елизавета II-нің 80 жылдығына орай Иннуктитут, француз және ағылшын тілдеріндегі сексен кітапты Жүзжылдық кітапханаға сыйлады; және 2006 жылғы 4 мамырда ол Альберта заң шығарушы органына сөз сөйлеген алғашқы генерал-губернатор болды. Бұл сапарлар барысында Жан зорлық-зомбылықтан зардап шеккен әйелдердің жағдайына да ерекше назар аударды, әйелдер ұйымдарының өкілдерімен кездесті, мысалы, 2007 жылы Саскачеванның Үкімет үйінде абориген әйелдерінің басшылары мен ақсақалдарымен тарихи жеке пікір алмасты. Оның тағайындалғанға дейін төменгі бекітілім деңгейіне қарағанда, Жан барған жерінің барлық жерінде көпшілік жылы қарсы алды. Тек оның кортежі 2005 жылғы 11 қарашада Еске алу күніне орай Ұлттық соғыс ескерткішіне келген кезде ғана Жан мен Лафонд көрермендердің наразылығына тап болды, онда ветерандар генерал-губернатор мен оның жұбайына арқасын бұрып, елді қорғау үшін күрескен екі адам елді бөлгендері үшін көрсеткен жек көрушілігін білдірді.

Echoing her inaugural speech, the motto on the personal coat of arms created for Jean upon taking office as governor general was BRISER LES SOLITUDES, which translates into "breaking down solitudes". One of her first acts as vicereine was then to launch an online chat with Canadians, as part of the larger project of creating within the Governor General's domain name a website dubbed "Citizen Voices: Breaking Down Solitudes", where users could engage each other in discussion forums and prominent individuals could post blog entries. The focus extended beyond simply the relationship between the traditional Two Solitudes of Francophones and Anglophones in Canada to include relations between peoples of all racial, linguistic, cultural, and gender groups. Over the first two years of her mandate, Jean embarked on the traditional viceregal tours of Canada's provinces and territories. In British Columbia, Jean presented the Grey Cup at the 93rd Canadian Football League championship game; in Iqaluit, Nunavut, she opened the Toonik Tyme Festival, where she donated eighty books in Inuktitut, French, and English to the Centennial Library in commemoration of Queen Elizabeth II's 80th birthday; and, on May 4, 2006, she became the first governor general to address the Alberta legislature. During these tours, Jean also focused strongly on the plight of female victims of violence, meeting with representatives of women's organizations, such as when, in 2007, she participated in a historic private discussion with aboriginal women chiefs and elders at Saskatchewan's Government House. In contrast to her low approval ratings prior to her appointment, crowds were large and welcoming wherever Jean went. Only as her convoy arrived at the National War Memorial for her first Remembrance Day ceremony, on November 11, 2005, were Jean and Lafond greeted with disapproval from an audience, when veterans turned their backs on the Governor General and her consort to show contempt for two people the veterans felt had worked to break up the country they had fought to defend.

Әскери міндеттер және шетелде қарсы алу

Вице-патшалық отбасы алғашқы халықаралық сапарын 2006 жылдың ақпан айында Италияға жасады, 2006 жылғы Қысқы Олимпиаданың жабылу салтанатына қатысу үшін, Италия президенті Карло Азеглио Цямпимен Торинода және Папа Бенедикт XVI Ватиканда кездесті. Үш айдан кейін Жан Рене Превалдың Гаити президенті ретінде қызметке кірісу рәсіміне қатысты, бұл Жанның королеваның өкілі ретінде туған жеріне жасаған алғашқы сапары болды және ол Жакелде ыстық қарсылықты күтті. Жыл соңында, 18 қараша мен 11 желтоқсан аралығында Жан бес африкалық елге – Алжир, Мали, Гана, Оңтүстік Африка және Мароккоға мемлекеттік сапармен барды, онда генерал-губернатор әйелдер құқықтарын қолдауға бағытталған жұмыстар жүргізді. Бұрынғыдан безгеңіздей қадам ретінде, ол өзінің Citizen Voices веб-сайтында генерал-губернатордың мұндай сапарларға қатысуының және Африка бойынша осы сапарлардың себебінің мәнін жеке түсіндірді, содан кейін континенттегі өзінің тәжірибесі туралы ойлары мен сезімдерін жариялай берді. 2006 жылдың 23 қарашасында Малиге келген Жанды автокөлік колоннасымен бірге жол бойында ондаған мың адам қарсы алды, ал Бенили қаласында оған мойнында Канада туы бар ешкі сыйға тартылды. Сондай-ақ, саудагерлер канадалық журналистерге Жанға жеткізілуі тиіс сыйлықтар берді, олар оның телефон нөмірін де беруді талап етті. Сонымен қатар, Оңтүстік Африка сапары барысында президент Табо Мбеки Жанды генерал-губернаторлық лауазымға тағайындау туралы шешімді мақтады, оны еуропалық елдерге африкалық иммигранттарға қалай қарау керектігінің үлгісі ретінде келтірді. Жан бас қолбасшының міндетін атқаруға белсенді қатысты, оның алғашқы халықаралық міндеттерінің бірі 2005 жылдың 29-30 қазанында Вими қырқасы шайқасының 90 жылдығына арналған Францияға жасаған сапары болды, содан кейін ол Ауғанстанда қаза тапқан алты канадалық сарбаздың денесі Трентонға (Онтарио штаты) келген кезде Канадаға оралды. Жан 2007 жылдың 8 наурызында Ауғанстандағы әскери операцияға қатысқан канадалық әскерлерге алғашқы сапарын жасады; ол бұрын баруға ниеттенгенін білдірген, бірақ Харпер қауіпсіздік алаңдауларына байланысты мұндай сапардан бас тартуға кеңес берді, оның дұрыстығы генерал-губернатор Кабулға қонған күні канадалық сарбаздарға қарсы екі шабуыл жасалғаннан кейін дәлелденді. Жан бұл сапарды Халықаралық әйелдер күнімен сәйкестіріп, былай деді: «Ауғанстан әйелдері ең қиын жағдайларға тап болуы мүмкін, бірақ олар тірі қалу үшін күресуді ешқашан тоқтатпайды. Әрине, біз, әлемдегі қалған әйелдер, ауған әйелдерінің дауысын тыңдауға тым кеш кірістік, бірақ мен олар енді жалғыз емес екенін айту үшін келдім. Ауғанстан халқы да солай». Генерал-губернатордың сапар жоспарына ауған әйелдерімен, канадалық сарбаздармен, Корольдік канадалық атты полициясының топтарымен, гуманитарлық көмекшілермен және дипломаттармен кездесулер кірді.

The viceregal family undertook their first international trip in February 2006, journeying to Italy to attend the closing ceremonies of the 2006 Winter Olympics, meet Italian President Carlo Azeglio Ciampi in Torino, and Pope Benedict XVI at the Vatican. Three months later, Jean attended the investiture of René Préval as President of Haiti, Jean's first visit to her homeland in her capacity as the Queen's representative, and where she was greeted with enthusiasm in Jacmel. At the end of the year, between November 18 and December 11, 2006, Jean then embarked on a trip consisting of state visits to five African countries—Algeria, Mali, Ghana, South Africa, and Morocco—wherein the Governor General encouraged women's rights. She also, in a precedent breaking move, personally explained on her Citizen Voices website the role of the governor general in undertaking such trips and the reason behind these particular tours throughout Africa, after which she continued to post her observations and feelings on her experiences on the continent. In Mali, where she arrived on November 23, 2006, Jean was greeted by tens of thousands of people lining the highway as her motorcade passed and, in the town of Benieli, she was presented with a goat, replete with a Canadian flag on its collar. Male vendors also gave Canadian journalists gifts to be passed on to Jean, provided that she also be given their telephone numbers. Further, during the South African leg of the tour, then President Thabo Mbeki praised the Queen in Council's decision to appoint Jean as governor general, citing it as an example to European countries of how African immigrants could be treated. Jean embraced her role as acting commander in chief, one of her first international duties being a trip, from October 29–30, 2005, to France for the 90th anniversary of the Battle of Vimy Ridge, just after which she returned to Canada for the arrival at Trenton, Ontario, of the bodies of six Canadian soldiers killed in Afghanistan. Jean made on March 8, 2007, her first visit to Canadian troops taking part in the offensive in Afghanistan; she had earlier expressed her desire to go, but Harper advised against such a trip on the grounds of security concerns, the relevance of which were demonstrated when two attacks were made against Canadian soldiers on the same day the Governor General landed in Kabul. Jean had the arrival timed specifically for International Women's Day, stating: "the women of Afghanistan may face the most unbearable conditions, but they never stop fighting for survival. Of course, we, the rest of the women around the world, took too long to hear the cries of our Afghan sisters, but I am here to tell them that they are no longer alone. And neither are the people of Afghanistan." Part of the Governor General's itinerary included meeting with Afghan women, Canadian soldiers, Royal Canadian Mounted Police teams, humanitarian workers, and diplomats.

"Басқалар" деген айып

2007 жылдың басына қарай Жанның кестесі алдыңғы генерал-губернаторларға қарағанда жұқа болып көрінетін пікір қалыптасты; шаршаудың алғашқы түсіндірмесін генерал-губернатордың хатшысы қалқанша безінің мәселелері ретінде толықтырып берді, сондай-ақ вице-президенттің дәрігері Жанның бұрынғы қарбалас кестесінен кейін демалуға кеңес бергенін хабарлады. Сонымен қатар, Оттава баспасөз галереясының бір бөлігі Жанның өткен жылы бейтарап болуы күтілген лауазымның шегінен бірнеше рет шығып кеткенін айтты; журналист Шанталь Хеберт генерал-губернатордың «соңғы айларда саяси аймаққа тым терең енгенін» мәлімдеді, Жанның Квебек тәуелсіздігін жақтаушыларды сынағанын және Канада әскерлерінің Ауғанстандағы миссиясын қолдағандығын атап өтті. Бұдан әрі, Майкл Валпи «The Globe and Mail» газетінде мақала жазып, Жанды Валпи «потенциалды түрде саяси мәселелі тұлғаларды» өзінің «Citizen Voices» веб-сайтына шақырғаны үшін сынады. Жан сондай-ақ, жыл сайынғы Ұлттық баспасөз галереясының кешінде Parti Québécois көшбасшылығына үміткер Андре Буасклердің кокаин қолданғанын мойындағаны туралы сатирикалық пікірлер айтты және 2006 жылдың 18 қыркүйегінде канадалықтардың ішкі саяхаттарына көмек ақысы туралы сұхбатта квебектердің «кейде Канаданың қалған бөлігінен өте алшақ» екенін және олардың оқшаулануы Канаданың бірлігіне әсер ететінін мәлімдеді. Кейін Жан өз пікірін нақтылап, барлық провинциялардан келген канадалықтар елдің басқа бөліктерімен байланыссыз екенін айтты, ал 26 қыркүйекте «Montreal Gazette» газетінде жарияланған редакциондық мақала Жанның Канада халқы арасындағы бөліну туралы мәлімдемелерін қолдап, ұлттық бірлікті нығайту генерал-губернатордың міндетінің бір бөлігі екенін атап көрсетті; бірақ Квебек сепаратистерінің наразылығы басылған жоқ. Сонымен қатар, Жанның Құқықтар мен бостандықтар хартасының 25 жылдығына арналған сөзі оның кабинетінің Сотқа шағымдану бағдарламасын тоқтату туралы шешімін сынайтын сын ретінде қарастырылды және 2007 жылы Жанның Ридо-холлдағы қызметкерлері резиденция қабырғаларынан патшалық портреттерді жүйелі түрде алып тастағаны хабарланды. Бұл Валпиді премьер-министрлік қызметінде Стивен Харперге сол кездегі Құпия кеңес хатшысы Алекс Химелфарбтың: «Премьер-министр, сіздің ең үлкен мәселеңіз Ридо-холлде», – дегенін айтуына себеп болды, бұл Жанның «бақылаусыздыққа» ұшырауы мүмкін екенін білдіреді. және 2007 жылдың 6-15 шілдесі аралығында Бразилияға мемлекеттік сапармен барды.

There was, by early 2007, some perception that Jean's schedule was seemingly thinner than that of her predecessors; an initial explanation of fatigue was further detailed by the Secretary to the Governor General as thyroid problems, and that the vicereine's doctor had advised rest after Jean's previously hectic diary. At the same time, some in the Ottawa Press Gallery opined that Jean had on a few occasions in the previous year overstepped the boundaries of an office that was expected to remain non partisan; journalist Chantal Hébert said that the Governor General had "been wading uncommonly deep in political territory over the past few months", citing Jean's criticism of Quebec sovereigntists and her expressed support for the mission of Canadian troops in Afghanistan. Further, Michael Valpy penned a piece in The Globe and Mail critiquing Jean for inviting who Valpy described as "potentially politically charged individuals" to post on her Citizen Voices website. Jean had also made, at the roast like annual National Press Gallery dinner, satirical remarks about Parti Québécois leadership candidate André Boisclair's admitted cocaine use and, in a September 18, 2006 interview regarding a proposed subsidy for Canadians to travel domestically, she commented that Quebecers "are sometimes very disconnected from the rest of Canada" and that their isolation affected Canada's unity. Jean later clarified her opinion by adding that Canadians from all provinces were disconnected from other parts of the country, and a September 26 editorial in the Montreal Gazette supported Jean's statements on the divisions between Canada's peoples, saying that supporting national unity was a part of a governor general's mandate; but, the ire of Quebec separatist politicians was not assuaged. Further, the content of a speech by Jean to mark the 25th anniversary of the Charter of Rights and Freedoms was regarded as thinly veiled criticism of her Cabinet's decision to end the Court Challenges Program and, into 2007, it was reported that Jean's staff at Rideau Hall had been systematically removing royal portraits from the walls of the residence. All of this prompted Valpy to reveal that, early in his time as prime minister, Stephen Harper was told by Alex Himelfarb, then the Clerk of the Privy Council: "Prime Minister, your biggest problem is in Rideau Hall," meaning Jean and her potential to be a "loose cannon". and undertaking a state visit to Brazil, from July 6–15, 2007.

Парламент өкілеттігін ұзарту

2008 жылдың соңында генерал-губернатор Еуропадағы мемлекеттік сапар барысында парламенттік дауды реттеу үшін Канадаға қайта оралуға мәжбүр болды, себебі парламенттегі үш оппозициялық партияның коалициясы Стивен Харпер басшылығындағы үкіметке деген сенімін қайтарып алып, одан кейін үкімет құруға тырысты. Екі жарым сағаттық кеңестен кейін Жан конституциялық прецедентке сүйене отырып, премьер-министрдің парламентті 2009 жылдың қаңтарына дейін жұмыстан босату туралы кеңесін қабылдады. Жанның вице-корольдік өкілеттігі аяқталғаннан кейін, Жан кеңес сұраған конституциялық сарапшылардың бірі Питер Х. Расселл генерал-губернатордың екі шартпен парламентті жұмыстан босатуға келісім бергенін мәлімдеді: парламент жақын арада қайта жиналады және ол жиналғанда үкімет қанағаттанарлық бюджет ұсынады. Расселдің сөзіне göre, бұл болашақ премьер-министрлердің «кез келген себеппен» парламентті ұзақ мерзімге жұмыстан босату туралы кеңес беруіне кедергі келтіретін прецедент болды. Осылайша Жан сенімсіздік дауысын болдырмады, сондай-ақ ол алты апта бұрын өткен федералды сайлаудан кейін коалициядан үкімет құруды сұрау немесе парламентті таратып, жаңа сайлау тағайындау қажеттілігін болдырмады. 2009 жылдың желтоқсанында парламентті жұмыстан босату және 2008 жылдың қазан айында сайлауды тағайындаумен бірге Жан шамамен екі жыл бойы Канадалық БАҚ-та генерал-губернатор мен премьер-министр немесе оппозициялық партиялардың басшылары арасындағы конституциялық қатынастарға қатысты даудың ортасында болды.

Тюленнің еті, жаңа киімдер және Гаитидегі дағдарыс

2009 жылдың басында Нунавут аймағын аралап жүргенде, генерал-губернатор тағы да бірнеше рет тақырыпқа енді, ол қауымдық фестивальде өткен дәстүрлі инуиттердің теңіз түлкісі тойына қатысып, аңшылардың жақында аулаған теңіз түлкісін ішек-қарнынан тазалап, шикі жүрегінен бір бөлік жеді. Оның тікелей алдыңғысы да, Принц Чарльз да бұрын Канаданың Арктикасында шикі теңіз түлкісінің етін жеген болса, Жанның қарапайым әрекеті оң және теріс пікірлерді қоздырды, себебі бұл Еуропалық Парламенттің канадалық теңіз түлкісі өнімдерін импорттауға тыйым салған уақытқа сәйкес келді. Теңіз түлкісінен тамақтану жыл сайынғы шараның дәстүрлі бөлігі болды және генерал-губернатордың, қонақ ретінде, қатысуы әдептілік саналды. Журналистер оның неліктен осылай істегенін сұрағанда, Жан: «Қалай қабылдасаңдар, солай болады», - деп жауап берді. 2009 жылы Норвегия, Хорватия, Грекияға мемлекеттік сапарлар сериясы жасалды, сондай-ақ 8-9 қыркүйекте Ауғанстандағы канадалық әскерлерге тағы бір сапар ұйымдастырылды. Осы дипломатиялық миссиялардың арасында Жан 27 маусымда Галифакста, Новая Шотландияда жаңа Корольдік туды Канада теңіз күштеріне табыс ету және қадірлеу рәсіміне төрағалық етті; ол сол кезде Бас қолбасшының теңіз формасын киді, бұл Рей Хнатышиннің қызметінен кейін тоқтатылған тәжірибені қайта жаңартуды білдірді. Ол, Принц Чарльзбен бірге, 2009 жылғы Еске алу күні шараларында Оттавада да осылай әрекет етті. Содан кейін 2010 жылдың маусым айында Жан Корольдік Канада теңіз күштерінің құрылғанына 100 жыл толуын атап өту үшін Эскимальт портында флотты тексеру жүргізді. Вице-сударыш 2010 жылдың 12 қаңтарында оның туған жері Гаитиде болған қатты жер сілкінісінен кейін жасаған әрекеттері үшін бұқаралық ақпарат құралдары мен жұртшылықтан мақтау алды, осы оқиғада ол өзінің досы Магали Марселинді, қызының крест анасын жоғалтты. Кейін ол Монреальдегі еске алу шарасына қатысты және 2010 жылдың 25 қаңтарында Ридо-холлда Гаити премьер-министрі Жан Макс Беллеривпен кездесті. Ванкуверде 2010 жылғы қысқы Олимпиада ойындарын ресми түрде ашқаннан кейін, 12 ақпанда, және бір айдан кейін қысқы Паралимпиада ойындары басталғаннан кейін, генерал-губернатор 2010 жылдың 8-10 наурызында Гаитиге сапар шегіп, апаттың ауқымын және Канаданың көрсеткен көмегін көру үшін, сондай-ақ Президент Превальмен кездесу үшін барды.

During a tour of Nunavut in early 2009, the Governor General again garnered headlines when she participated in a traditional Inuit seal feast at a community festival, gutting a seal that had been recently killed by hunters and consuming a piece of the raw heart. While both her immediate predecessor and Prince Charles had previously partaken in raw seal meat in the Canadian Arctic, Jean's simple act drew attention, both positive and negative, because of its coincidence with the European Parliament's recent ban on the import of Canadian seal products. Dining on seal was a traditional aspect of the annual event and it was proper etiquette for the Governor General, as a guest, to take part. When asked by reporters what her motivations were, Jean replied: "Take from that what you will." A series of state visits followed in 2009, to Norway, Croatia, Greece, as well as another visit to Canadian troops in Afghanistan from September 8–9. In between these diplomatic missions, Jean presided on June 27 over the ceremonies in Halifax, Nova Scotia, for the consecration and presentation of the new Queen's Colour to the Canadian navy; she wore at that time the Commander in Chief's naval uniform, marking the revival of a practice that had ceased following the tenure of Ray Hnatyshyn. She, along with Prince Charles, did the same at the 2009 Remembrance Day events in Ottawa, both at that time sporting Canadian army dress uniform. Then, in June 2010, Jean conducted a fleet review in Esquimalt Harbour, to mark the 100th anniversary of the founding of the Royal Canadian Navy. The vicereine again won plaudits, though not universal, from the media and public for her actions following the earthquake that devastated her native Haiti on January 12, 2010, in which she lost her friend Magalie Marcelin, godmother to Jean's daughter. She later attended a vigil in Montreal and, on January 25, 2010, met at Rideau Hall with Haitian prime minister Jean Max Bellerive. After officially opening the 2010 Winter Olympics in Vancouver, on February 12, and the Winter Paralympics a month later, the Governor General made a visit to Haiti, from March 8–10, 2010, to observe the devastation and Canadian assistance being meted out there and to meet with President Préval.

Қызмет ету мерзімі аяқталуы

Жан 2010 жылдың басында баспасөзге өзінің вице-корольдік қызметінен дәстүрлі, бірақ ресми емес бес жылдық мерзімнің соңына қарай кететінін мәлімдеді. Сол кездегі ресми оппозиция жетекшісі Майкл Игнатьев Жанның өкілеттіктерін ұзартуды жария түрде қолдады, бұл премьер-министр мен оппозициялық партия жетекшілерінің келесі генерал-губернатор тағайындалуы бойынша консультацияларды құпия ұстау дәстүрін бұзды. Сол кезде өткізілген сауалнамалар Жанның мақұлдау деңгейі 60% құрағанын көрсетті, ал Торонто университетінің конституциялық сарапшысы оның генерал-губернатор ретіндегі қызметін «керемет» деп бағалады, бірақ оның кейбір қателіктері де ескерілді. 2010 жылдың 10 мамырында Нидерландтың ханшайымы Маргриет Жанға «Михаэль Жан» деп аталған жаңа түлпан сортының тұқымын сыйға берді; құлпынай қызыл жапырақтарымен, ол генерал-губернатордың жеке талғамын көрсететіндей етіп жасалған. Бұл Голландия патшалығының Канадаға түлпан гүлдерін сыйға тарту дәстүрін жалғастырды. Жанның патшайымның өкілі ретіндегі қызметінің қорытындылары 2010 жылдың ортасында жарияланды; Жан бұл рөлді лайықты, бірақ мінсіз емес орындады деп есептелді. Ол кеңсесін, сөйлеу өнерін және фотогениялық қасиеттерін Канаданың мүддесі үшін пайдаланды, еркіндік, адам құқықтары және қалалық жастарды насихаттады, сондай-ақ елдің солтүстігіндегі әлеуметтік-экономикалық мәселелерге назар аударды. Оның кездескен адамдармен жеке байланыс орнату қабілеті, сондай-ақ жиі эмоциялық жағдайларын көрсетуі де байқалды; комментаторлар оны «басты эмпат» деп атады. Сондай-ақ, Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Жанды Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет ұйымының Гаитидегі арнайы елшісі етіп тағайындамақ, мақсаты – кедейлік пен сауатсыздықпен күресу және халықаралық қаражат жинау. Ол 2010 жылдың 8 қарашасында төрт жылдық мерзімге тағайындалды. Бұл лауазымның кеңсесі Париж қаласында (Франция) орналасқан болса да, Жан Канадада қалуды және Оттава университетінің ұсынған, ал «Михаэль Жан» қоры жалға алған ғимаратында орналасуды жөн көрді. Сол жылы Жан Оттава университетінің канцлері болып тағайындалғаны хабарланды; ол 2012 жылдың 1 ақпанында қызметке кірісіп, 2015 жылы қызметтен кетті.

Jean announced to the press in early 2010 that she would step out of the viceregal role near the end of the traditional, but not official, five year period. The then official opposition leader, Michael Ignatieff, publicly advocated the extension of Jean's tenure, in doing so breaking the tradition of keeping consultations on the next governor general among the prime minister and opposition party leaders confidential. Polls conducted around that time showed that Jean had earned an approval rating of 60%, and a constitutional expert at the University of Toronto called her performance as governor general "superb", though some of her missteps were noted. On May 10, 2010, Princess Margriet of the Netherlands presented Jean with a new tulip cultivar named the Michaëlle Jean tulip; with deep maroon petals; it was designed to reflect the Governor General's personal tastes. This carried on the tradition of Dutch royalty giving tulips as gifts to Canada. Summaries of Jean's time as the Queen's representative emerged by mid 2010; Jean was regarded as having fulfilled the role in an admirable, though not perfect, fashion. It was noted that she used the office, her speaking abilities, and photogenic nature to Canada's advantage, promoting freedom, human rights, and urban youth, and to bring attention to socio economic problems in the country's north. Her ability to personally connect with those she met was also noted, as well as her frequent displays of emotion; commentators dubbed her the empathizer in chief. It was also reported that the Secretary General of the United Nations would be appointing Jean to act as special envoy to Haiti for the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, with an aim to fight poverty and illiteracy and raise international funds. She was on November 8, 2010, appointed for a four year term. Although the position's office is located in Paris, France, Jean opted to remain in Canada and base herself out of space provided by the University of Ottawa and rented by the Michaëlle Jean Foundation. Also that year, it was announced that Jean had been appointed as Chancellor of the University of Ottawa; she began her term on February 1, 2012, and stepped down in 2015.

Франкофонияның бас хатшысы

Франкофонияның бас хатшысы Абду Диуф 2011 жылдың сәуірінде Жанды Лондондағы 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына Франкофонияның Бас куәгері етіп тағайындады. Оның міндеті – француз тілін насихаттау және Лондон Олимпиадалық ұйымдастыру комитетінің Олимпиадалық хартаның 24-бабын сақтауын қамтамасыз ету, бұл бап француз тіліне Олимпиада ойындарының ресми тілі мәртебесін береді. 2014 жылы Канаданың федералды үкіметі, Квебек және Нью-Брансуик провинцияларының үкіметтері, сондай-ақ Гаити үкіметі Жанның кандидатурасын Франкофонияның Бас хатшысы лауазымында Диуфтың орнына келуіне қолдады. 2014 жылдың 30 қарашасында 57 мүше ұйымның үкіметтерінің өкілдері, қалған төрт кандидат бас тартқаннан кейін, консенсус арқылы Жанды таңдады. Оның төрт жылдық өкілеттігі 2015 жылдың 5 қаңтарында басталды, содан бері ол демократиялық процедураларды – әсіресе Орталық Африка Республикасында, Нигерде, Комор аралдарында және Бениндегі сайлауларға қатысты, білім беруді, әйелдер мен қыздардың құқықтарын қолдады. Жан 2018 жылы Арменияда өткен Франкофония саммитінде екінші төрт жылдық мерзімге үмітттенді, бірақ Франция және соңында Канада консенсус үміткері, Руанданың сыртқы істер министрі Луиза Мушикивабоны қолдады. Жан Париждегі пәтерін жөндеуге 500 000 доллар жұмсағаны, Манхэттендегі Уолдорф Астория қонақүйінде төрт түнгі тұруға 50 000 доллар төлегені, 20 000 долларлық фортепиано сатып алғаны және 18 ғасырлық тарихи кеме «Гермионаның» көшірмесінде өткізілген жастар бағдарламасына 1 миллион доллар жұмсағаны үшін сынға ілікті. Жан екінші мерзімге үміткерлікте жеңіліске ұшырады, себебі 2018 жылы Арменияда өткен Франкофония саммиті консенсус арқылы Руанданың сыртқы істер министрі Луиза Мушикивабоны бас хатшы етіп сайлауға келісті. Жанның өкілеттігі 2019 жылдың 2 қаңтарында аяқталды.

Сент-Пол университетінің ректоры

Жан 2020 жылдың қазан айының соңында Жан Пол Гладудан кейін Сент-Пол университетінің колледжінің канцлері болып тағайындалды. Ватерлоо университетімен байланысты бұл оқу орны, жергілікті халықтарды зерттеу, халықаралық даму, канадалық зерттеулер және адам құқықтары салаларында бағдарламалар ұсынады. Сонымен қатар, Ватерлооның жергілікті студенттер орталығы, студенттік қашқындық бағдарламасы және жалпыұлттық деңгейде танылған әлеуметтік кәсіпорынды дамыту орталығы – Гринхаусқа да үй иесі болып табылады.

Гаити футбол федерациясының басшысы

Жанға Гаити футболын жаңғыртуға міндет жүктелді. Ол 2022 жылға дейін Федерацияны басқарады және бұрынғы президентке қатысты сексуалдық даудадан кейін оны қалыпқа келтіруге тырысады. Жан мен оның үш әріптесі ФХФ-тың келесі атқару комитетінің сайлауын ұйымдастыруға міндетті. Олардың ешқайсысы аталған лауазымдарға үміткер бола алмайды.