Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Квебектің 27-ші премьер-министрі (1996-2001)
27th Premier of Quebec (1996–2001)
Люсьен Бушар (lysjɛ̃ buʃaʁ; 1938 жылдың 22 желтоқсанында туған) – француз канадтық заңгер, дипломат және зейнеткер саясаткер. Мулрони кабинетінде екі жыл министр болғаннан кейін, Бушар «Квебек блогын» құрып, оған жетекшілік етті және 1993 жылдан 1996 жылға дейін Канада Парламентінің Төменгі палатасындағы Оппозиция жетекшісі болды. 1995 жылғы Квебек референдумында ол Жаку Паризомен бірге «Иә» жақтағы маңызды тұлғалардың бірі болды және 1996 жылдың 29 қаңтарынан 2001 жылдың 8 наурызына дейін Квебектің 27-ші премьер-министрі қызметін атқарды.
Lucien Bouchard (lysjɛ̃ buʃaʁ; born December 22, 1938) is a French Canadian lawyer, diplomat and retired politician. A minister for two years in the Mulroney cabinet, Bouchard then founded and led the Bloc Québécois and became Leader of the Opposition in the House of Commons of Canada from 1993 to 1996. He became a central figure for the "Yes" side in the 1995 Quebec referendum, alongside Jacques Parizeau, whom he succeeded to serve as the 27th premier of Quebec from January 29, 1996, to March 8, 2001.
Ерте өмір
Бушар Квебектің Сент-Кёр-де-Мари қаласында Алиса (туған есімі Симар) мен Филипп Бушардың ұлы болып дүниеге келді. Оның ағасы – тарихшы Жерар Бушар. Лусьен Бушар 1959 жылы Джонкиер классикалық колледжін бітіріп, 1964 жылы Лаваль университетінде әлеуметтік ғылымдар және құқық бойынша бакалавр дәрежесін алды. Сол жылы ол Квебек адвокатурасына қабылданды. 1985 жылға дейін Чикутимиде заңгер болып жұмыс істеді, сонымен қатар жылдар бойы мемлекеттік қызметкер ретінде түрлі міндеттерді атқарды: білім беру саласы бойынша төрелік комитетінің төрағасы (1970–1976), еңбек және өнеркәсіп комиссиясының бас прокуроры (Клич комиссиясы, 1974–1975), мемлекеттік және парамемлекеттік секторларды зерттеу комиссиясының тең төрағасы (Мартин Бушар комиссиясы, 1975). Осыдан кейін ол Квебек үкіметі атынан мемлекеттік сектордағы кәсіподақтармен келіссөздер жүргізетін көптеген арнайы топтардың үйлестірушісі немесе мүшесі болды. 2000 жылы журналист Мишель Огермен Клише комиссиясындағы жұмысы туралы сұхбатында Бушар кәсіподақ төрағасы Андре Дежардинді ол сұраққа жауап алған ең қиын куәлердің бірі деп атады.
Bouchard was born in Saint Cœur de Marie, Québec, the son of Alice (née Simard) and Philippe Bouchard. His brother is the historian Gérard Bouchard. Lucien Bouchard graduated from Jonquière Classical College in 1959, and obtained a bachelor's degree in social science and a law degree at Université Laval in 1964. He was called to the Bar of Quebec later that year. He practised law in Chicoutimi until 1985, while being given many charges as a public servant over the years: president of the arbitration committee for the education sector (1970 to 1976), prosecutor in chief for the commission for labour and industry (Cliche commission, 1974–75), and co president of the study commission on the public and parapublic sectors (Martin Bouchard commission — 1975). From then, he acted as a coordinator or member of many special teams on behalf of Quebec's government in the trade union negotiations for the public sector. In a 2000 interview with the journalist Michel Auger about his work with the Cliche commission, Bouchard named union boss André Desjardins one of the most toughest witnesses that he ever cross examined.
Саясаттағы және дипломатиядағы алғашқы жылдары
Бушардың саясатпен қарым-қатынасы күрделі, өйткені ол жылдар бойында өте әртүрлі идеологияларға ие әртүрлі саяси партиялармен байланыс жасады, тіпті олардың бірін – Квебек блогын құрды. Бушар өзінің саяси мансабының барлық кезеңінде Квебек ұлтшылдығын қолдады. Көпшілік пікірге қарамастан, 1970 жылғы Квебек жалпы сайлауында ол федералистік Квебек либералдық партиясы үшін жұмыс істеген жоқ. Ол Квебектің қазан айындағы дағдарысының оқиғаларынан, әсіресе премьер-министр Пьер Трюдоның Квебек премьер-министрі Роберт Бурсаның сұрауымен Соғыс шаралары заңын қолдануынан терең қиналып, алаңдады. Бушар 1980 жылғы Квебек егемендігі туралы референдумда "Иә" жағынан жұмыс істеді. 1984 жылы Бушардың Университет Лавальдағы құқық факультетіндегі жақын досы Брайан Малрони Канаданың премьер-министрі болды. Малрони кейін Бушардан түрлі ресми лауазымдарда жұмыс істеуін сұрады, соның ішінде (1985 жылы) Франциядағы Канада елшісі болып тағайындады.
Bouchard's relationship with politics is a complex one, as he affiliated himself over the years with various political parties with highly diverging ideologies, going as far as founding one, the Bloc Québécois. Bouchard has been a Quebec nationalist during his entire political career. Contrary to popular belief, during the 1970 Quebec general election, he did not work for the federalist Quebec Liberal Party. He was deeply shaken by the events of Quebec's October Crisis, especially by Prime Minister Pierre Trudeau's imposition of the War Measures Act requested by then Quebec Premier Robert Bourassa. Bouchard worked with the "Yes" side during the 1980 Quebec referendum on sovereignty. In 1984 Brian Mulroney, Bouchard's close friend from his law school days at Université Laval, became Canadian Prime Minister. Mulroney would go on to ask Bouchard to serve in various official capacities, including (in 1985) as Canadian ambassador to France.
Мулрони кабинетіндегі министр
1988 жылы Бушар Канадаға оралып, Мулроунидің Квебек бойынша өкілі ретінде қызмет етті және Сагуенай аймағындағы округтен Прогрессивті консерватор партиясынан сайланды. Ол дереу Мемлекеттік хатшы, кейіннен Қоршаған орта министрі болып тағайындалды. Квебек ұлтшылдығының күшті жақтаушысы болғанымен, Мулроунидің Мич-Лейк келісімі ұлттық сезімдерді басуға және Квебекті Конфедерацияда ұстап тұруға жеткілікті деп ойлады. Бірақ Жан Шарест басқарған комиссия келісімге өзгерістер енгізуді ұсынғаннан кейін, Бушар оған қарсы шығып, бұл өзгерістер Мичтің бастапқы рухын және мақсаттарын әлсіретеді деді. Мулроуни оның ойымен келіспеді.
In 1988, Bouchard returned to Canada to serve as Mulroney's Quebec lieutenant, and was elected as a Progressive Conservative from a Saguenay area riding. He was immediately named to Cabinet as Secretary of State and later Minister of the Environment. While still a strong Quebec nationalist, he believed that Mulroney's Meech Lake Accord was sufficient to placate nationalist feelings and keep Quebec in Confederation. However, after a commission headed by Jean Charest recommended some changes to the Accord, Bouchard opposed them, saying they diluted the original spirit and objectives of Meech. Mulroney rejected his reasoning.
Квебек блогының құрылуы
Көп ұзамай Бушар өзін егемендік жақтасы деп жариялады және өзінің сайлау округінде мерейтойлық жиын өткізіп жатқан PQ-ға қолдау хабарламасын жолдады. Мулроуни бұл туралы білген соң, Бушарды кеңсесіне шақыртып, жұмыстан босатты. Алайда Бушар ұзақ уақыт бойы Мич келісімін сатқандық деп есептеген нәрсені қолдамай, өзі отставкаға кеткенін мәлімдеді. Шындығында, Бушар PQ жетекшісі Жак Паризомен келісім жасаған еді: Бушар егемендікке қолдау білдіретін болса, PQ Мич келісімі қабылданса, PQ-ның қызметі тоқтатылатынын айтқан. Мулроуни бұл келісім туралы Паризо 2000 жылдардың басында құпияны ашқанда ғана білді және Бушардың "өзінің министрлігінде болғанда Паризомен келісім жасағанына" қатты ашуланды. Кейін жылдары Мулроуни CTV News тілшісі Ллойд Робертсонға Бушардың ағылшын тіліндегі жарнама тақталарына тыйым салуды қолдағаннан кейін, оған қарсы екенін уәде бергеніне қарамастан, оны жұмыстан босатуды қатты ойластырғанын айтты. Мулроуни кейіннен Бушарды сол кезде жұмыстан босатпағанын "қателік" деп бағалады. Бушар көп ұзамай Прогрессивті консерваторлар партиясынан шығып, бірнеше ай бойы тәуелсіз депутат болып отырды. Мич көлі келісімінің сәтсіз аяқталуынан кейін Бушар бес бұрынғы тори және екі бұрынғы либералдан тұратын егемендікке бағытталған Bloc Québécois партиясын құрды. PQ 1993 жылғы федералды сайлауда Квебекке Паризо жасаған "Үш кезең" стратегиясы бойынша егемендікке дайындық мақсатында Bloc үшін үгіт жүргізді. Бұл сайлауда Bloc Québécois Квебектегі 75 округтің 54-ін жеңіп алды, оның ішінде франкофондық округтердің көп бөлігін қамтыды. Тек Квебекте кандидат тіркегеніне қарамастан, оның осы аймақтағы күшті қолдауы Палатадағы екінші орынды алуға жеткілікті болды. Осылайша Бушар Канада тарихындағы оппозицияның алғашқы сепаратистік көшбасшысы атанды.
Soon afterward, Bouchard declared himself a sovereigntist and sent a message of support to the PQ, which was holding an anniversary meeting in his riding. When Mulroney learned about this, he called Bouchard into his office and fired him, though Bouchard long publicly insisted that he had resigned rather than support what he saw as a betrayal of Meech. It turned out that Bouchard had cut a deal with PQ leader Jacques Parizeau in which Bouchard would declare his support for sovereigntism; PQ leaders had told Bouchard that if Meech succeeded, it would mean the end of the PQ. Mulroney only learned of the deal when Parizeau revealed the plot in the early 2000s, and was angered to learn that Bouchard had "cooked up the deal with Parizeau while he was a member of my cabinet." Years later, Mulroney told CTV News' Lloyd Robertson that he seriously considered sacking Bouchard when Bouchard supported Quebec's ban on English language signs after promising Mulroney that he opposed them. In hindsight, Mulroney said, not firing Bouchard then was "a mistake." Bouchard resigned from the Progressive Conservatives soon afterward, and sat as an independent for a few months. After the failure of the Meech Lake Accord, Bouchard formed the sovereigntist Bloc Québécois with five former Tories and two former Liberals. The PQ campaigned for the Bloc in the 1993 federal election in order to prepare Quebec for sovereignty, according to the Three Periods strategy devised by Parizeau. In this election, the Bloc Québécois won 54 out of 75 ridings in Quebec, including a near sweep of the francophone ridings. Despite only running candidates in Quebec, its heavy concentration of support there was enough to give it the second most seats in the House. Bouchard thus became the first separatist leader of the Opposition in the history of Canada.
Оппозиция басшысы
Сайлаудан кейін көп ұзамай Бушар өзінің үлкен фракциясының көптеген мүшелерінің ағылшын тілін дебаттарда қолдануға жеткілікті деңгейде білмейтінін анықтады (дегенмен ол және Блоктың көптеген негізін қалаушылары еркін екі тілде сөйлейтін). Көптеп келген қажеттіліктен, ол Блок депутаттарының Парламент Мәжілісінде тек француз тілінде ғана сөйлейтінін жариялады, бұл саясат бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Ресми оппозицияның үкіметте емес партияларға қарағанда айтарлықтай артықшылықтары болғандықтан, 35-ші Парламенттегі сұрақ-жауап сессиялары Канаданың бірлігі мәселелерімен басым болды. Алайда, Премьер-министр Жан Кретьен Реформа партиясының лидері Престон Мэннингті Квебекке қатысты емес мәселелер бойынша өзінің басты қарсыласы деп есептеді. Мысалы, 1995 жылы Бушар оппозиция лидері ретінде АҚШ Президенті Билл Клинтонмен кездесуге шақырылғанда, Мэннингке де Бушардтың сепаратистік ықпалын азайту мақсатында Клинтонмен кездесуге рұқсат берілді. Бушар сол кезде Оттавада осы лауазымда қызмет етіп, Квебектің тәуелсіздігіне қол жеткізу үшін провинциялық Parti Québécois партиясымен тығыз байланыста жұмыс істеп жатқанда, 1994 жылдың 1 желтоқсанында некротизациялық фасцит салдарынан аяғынан айырылды.
Soon after the election, Bouchard discovered that most of the members of his large caucus could not speak English nearly well enough to use it in debate (although he and most of the Bloc's other founding members were fluently bilingual). More or less out of necessity, he announced that Bloc MPs would only speak French on the Commons floor, a policy that remains in place to this day. Since the Official Opposition has considerable advantages over the other parties not in government, Question Periods during the 35th Parliament were dominated by issues of Canadian unity. However, Prime Minister Jean Chrétien regarded Reform leader Preston Manning as his main opponent on non Quebec matters. For example, in 1995, when Bouchard garnered an invitation to meet visiting US President Bill Clinton by virtue of being Opposition Leader, Manning was also granted a meeting with Clinton in order to diffuse Bouchard's separatist leverage. Bouchard was still serving in that capacity in Ottawa, and working closely with the provincial Parti Québécois to bring about the independence of Quebec, when he lost a leg to necrotizing fasciitis on December 1, 1994.
1995 жылғы егемендік туралы референдум
1995 жылы Бушар Блок басшысы ретінде Квебек партиясының басшысы Жак Паризо және Демократиялық әрекет партиясының басшысы Марио Дюмонтпен үшжақты келісімге қол қойды, ол тәуелсіздік туралы референдумға жол ашты. Ол Паризоны референдум сұрағына Канадамен қауымдастық жоспарын қосуға көндіруде маңызды рөл атқарды. Ол басқа екі басшымен бірге "Иә" жағынан үгіт жүргізді. Квебек премьер-министрі Жак Паризо бастапқыда "Иә" науқанын басқарды, бірақ егемендікке қолдау төмендеген кезде Бушарға ресми басшылық жүктелді. Референдум 50,58% - 49,42% есебімен тым тар көбілік дауысымен жеңіліске ұшырады. 1995 жылғы референдумға дейін Бушар 1995 жылдың 14 қазанында: «Біз баласы ең аз болатын ақ нәсілдердің біріміз» деген сөзін айтқанда қызу пікір тудырды. Квебектің бұрынғы мәдениет министрі Лиза Фрулла: «Біз Бушар мырзаның демалыс күндері айтқан сөздерінен шокқа түстік және ренжідік. Ол біздің зиямымызды кемсітеді» деді. Келесі аптада, 25 қазанда, Премьер-министр Жан Кретьеннің ұлтқа арнаған телевизиялық үндеуінен кейін Бушардың телевизиядағы үндеуі де дау тудырды. Сөйлеген сөзінде Бушар 1981 жылғы конституциялық келіссөздерде Пьер Трюдо мен Кретьеннің бір әзілге күліп тұрған суреті бар газетті көрсетті. Бушар олардың Квебекке күліп отырғанын мәлімдеді. Премьер-министр болған жылдары туралы жазған автобиографиясында Кретьен бұл әрекетті «әбден нашар демагогия» деп сипаттады. Ол бұл Канада саясатында көрген ең қарапайым әрекет болғанын айтты.
In 1995, Bouchard signed, as Bloc leader, a tripartite agreement with Parti Québécois leader Jacques Parizeau and Action démocratique leader Mario Dumont, which mapped the way to the referendum on independence. He was instrumental in convincing Parizeau to include a plan of association with Canada in the referendum question. He campaigned with the other two leaders for the "Oui" side. Quebec premier Jacques Parizeau first led the "Oui" campaign but, as support for sovereignty began to plateau, Bouchard was given the official leadership. The referendum was extremely narrowly defeated by a majority vote of 50.58% to 49.42%. Not long before the 1995 referendum, Bouchard drew considerable ire when he said on October 14, 1995, "We're one of the white races that has the fewest children." Liza Frulla, former Quebec culture minister commented, "We were shocked and hurt by Mr. Bouchard's various comments over the weekend. He is insulting our intelligence." The next week, on 25 October, Bouchard's TV appeal following Prime Minister Jean Chrétien's televised address to the nation was likewise the subject of controversy. During his speech, Bouchard suddenly brandished a newspaper from the 1981 constitutional negotiations featuring a front page photo of Pierre Trudeau and Chrétien together, laughing at a joke. Bouchard claimed they had been laughing at Quebec. In his autobiography of his years as prime minister, Chrétien describes the stunt as "absolutely the worst kind of demagoguery. It was the crudest stunt I had ever seen in Canadian politics."
Квебектің премьер-министрі
1995 жылы «Иә» жақтастары референдумда жеңілгеннен кейін Паризо Квебек премьер-министрі лауазымынан кетті. Бушар 1996 жылдың қаңтар айында Квебек партиясының басшысы ретінде оның ізбасары болып сайланды және көп ұзамай Квебек премьер-министрі болып тағайындалды. Егемендік мәселесінде ол, кемінде, азырғы уақытта жаңа референдум өткізілмейтінін мәлімдеді. 2014 жылы Бушар Шантал Хеберге премьер болғанда референдум өткізуді жоспарламағанын айтты. Бушар үкіметінің басты мәселесі, қажетті «conditions gagnantes» («жаңа егемендік референдумының өте қажетті шарты») деп саналған, «нөлдік дефицитке» қол жеткізу арқылы экономиканы жаңғырту болды. Бұрынғы PQ үкіметтері мен либералдық үкіметтің «Квебек моделі» бойынша ұзақ мерзімді саясаты провинциялық бюджетте елеулі дефицит қалдырды. Бушар 1998 жылғы провинциялық сайлауда PQ партиясын жетектеді. Ол бұрынғы кабинеттік әріптесі Шарестпен кездесті, ол қазір провинциялық либералдық партияның басшысы еді. Либералдық партия халықтың дауысының шағын бөлігін жеңіп алғанымен, олардың көп бөлігі провинцияның федералистік аймақтарында ысырап болды. Нәтижесінде PQ тек бір орынды жоғалтып, үкіметте тағы бір мерзімге қалу мүмкіндігіне ие болды. Премьер ретінде Бушар теңгерімді бюджеттің қабылдануына және провинцияның әлеуметтік қорғау жүйесінің кеңеюіне, соның ішінде жалпы балаларға күтім және дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету жүйелерін енгізуге жетекшілік етті. Премьер-министр болған кезінде Бушар Монреаль «Экспос» командасына жаңа стадион салуға провинциялық қаржыландырудан бас тартты, бұл команданың Монреальде қалуына маңызды рөл атқарар еді. Бушар провинция ауруханаларды жабуға мәжбүр болған кезде жаңа спорт құрылысына қаржы жұмсауға келісе алмайтынын айтты.
After the Yes side lost the 1995 referendum, Parizeau resigned as Quebec premier. Bouchard was acclaimed his successor as leader of the Parti Québécois in January 1996, and was appointed premier of Quebec shortly afterward. On the matter of sovereignty, while in office, he stated that no new referendum would be held, at least for the time being. In 2014, Bouchard revealed to Chantal Hébert that he had no plans calling for a referendum when becoming Premier. A main concern of the Bouchard government, considered part of the necessary "conditions gagnantes" ("winning conditions" for the feasibility of a new referendum on sovereignty), was economic recovery through the achievement of "zero deficit". Long term Keynesian policies resulting from the "Quebec model", developed by both PQ governments in the past and the previous Liberal government had left a substantial deficit in the provincial budget. Bouchard led the PQ into the 1998 provincial election. He faced his former Cabinet colleague, Charest, who was now leader of the provincial Liberal Party. Although the Liberals won a narrow plurality of the popular vote, most of their margin was wasted on huge majorities in federalist areas of the province. As a result, the PQ suffered a net loss of only one seat, allowing it another term in government. As Premier, Bouchard presided both over balanced budgets and a significant expansion of the province's social safety net with the implementation of a universal childcare system and pharmacare. During his time as Premier, Bouchard refused to grant provincial funding to the Montreal Expos for a new stadium, which would have played a major role in helping the Expos stay in Montreal. Bouchard said that he couldn't in good conscience authorize funding for a new sports facility when the province was being forced to shutter hospitals.
Зейнеткерлік
Бушар 2001 жылы сайлау саясатынан зейнеткерлікке шықты, ал Квебек премьер-министрі қызметіне Бернард Лэндри тағайындалды. Ол өзінің егемендік күресін жандандырудағы сәтсіздігінің, оның кетуіне себеп болғанын және ол үшін жауапкершілікті өз мойнына алатынын мәлімдеді. Басқалар Мишо ісі, атап айтқанда Квебек партиясының үміткері Ив Мишоның антисемиттік пікірлері Бушардың кетуіне әсер еткен тағы бір фактор болды деп болжады. Ол заңгерлікпен айналысуға қайта оралды және Davies Ward Phillips & Vineberg фирмасында серіктес болды, онда коммерциялық және корпоративтік құқық саласында маманданды. Ол коммерциялық мәселелер бойынша келіссөзші, заң кеңесшісі және делдал ретінде, ал кейде еңбек дауларында да қызмет етеді. Ол бірнеше жеке компаниялардың, сондай-ақ Монреаль симфониялық оркестрі, TC Transcontinental, Saputo Inc., Groupe BMTC және 2021 жылдың тамызына дейін TFI International сияқты ұйымдардың директорлар кеңесіне кіреді. 2004 жылдың сәуірінде ол Монреаль университетінің Халықаралық зерттеулер орталығын (CÉRIUM) құруға көмектесті, сондай-ақ оның директорлар кеңесінің мүшесі болып табылады. 2011 жылдан 2013 жылға дейін Квебек мұнай және газ қауымдастығының президенті қызметін атқарды. Премьер-министр лауазымынан кеткеннен кейін Бушар 2010 жылға дейін саясатқа қатысты жария түрде пікір білдіргеннен аулақ болды. Ол Монреаль газеті Le Devoir-дің 100 жылдығына арналған іс-шарада Квебек үшін тәуелсіздікке қол жеткізу мүмкін емес екенін айтты. Өзін егемендік жақтасы санайтын болғанымен, Бушар тәуелсіздік Квебекке ешқандай шешім ұсынбайтынын мәлімдеді. Ол сондай-ақ PQ-ны тәуелсіздікке тым бейімділіктен провинцияның негізгі қажеттіліктерін шешуге қабілетсіз деп айыптады, сондай-ақ иммиграция мәселесінде қатал ұстанымды ұстана отырып, ксенофобиялық элементтерге құлық көрсеткенін айтты. Жауап ретінде PQ жетекшісі Паулин Маруа сияқты бірнеше егемендік жақтастары Бушардың партияның көптеген «арқада отырған кеңесшілерінің» біріне айналғанын айтты. Бушар 2014 жылғы деректі фильмде Квебек блогының 1995 жылғы референдумға дайындық үшін ғана құрылғанын мәлімдеді. Оның пікірінше, оның ұзақ мерзімді болуы Квебектің Канададағы ықпалын әлсіретті, себебі ол либералдық және консервативтік үкіметтердегі федералды министрлердің мүмкін болатын тізімін шектеді. 2011 жылдың 25 қаңтарында 50 жасында сүт безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Бест Бушардан бірнеше жыл бұрын ажырасып кеткен. 2013 жылдың 18 мамырында Бушар үшінші әйелі Соланж Дугасқа үйленді. Бушардың екі баласы бар: Александр мен Саймон, олар аналары Одри Бест арқылы Канада мен АҚШ-тың қос азаматтығын иеленеді. 1994 жылы оппозиция жетекшісі болып қызмет еткен кезде Бушар сол аяғын ет жейтін бактерияның бір түрінен жоғалтты.
Bouchard retired from electoral politics in 2001, and was replaced as Quebec premier by Bernard Landry. He stated that his relative failure to revive the sovereigntist flame was a cause of his departure, something for which he took responsibility. Others have speculated that the Michaud Affair, regarding allegedly anti Semitic comments by Parti Québécois candidate Yves Michaud, was another factor favouring Bouchard's departure. He returned to practising law by becoming a partner at Davies Ward Phillips & Vineberg, where he specializes in commercial and corporate law. He serves as a negotiator, legal counsel and mediator in commercial matters and, occasionally, in labour related disputes. He sits on the board of several private companies as well as organizations like the Montreal Symphony Orchestra, TC Transcontinental, Saputo Inc., Groupe BMTC and, until August 2021, TFI International. In April 2004, he helped launch the Centre for International Studies of the Université de Montréal (CÉRIUM), of which he is a board member. He served as President of the Quebec Oil and Gas Association from 2011 until 2013. After retiring as premier, Bouchard avoided making public comments on politics until 2010, when he used a panel event celebrating the 100th anniversary of Montreal newspaper Le Devoir to contend that sovereignty was out of reach for Quebec. Although he still considered himself a sovereigntist at heart, Bouchard argued that that sovereignty did not offer any solutions for Quebec. He also accused the PQ of being so fixated on independence that it had no solutions for the province's basic needs, and also accused it of pandering to xenophobic elements by taking a hard line on immigration. In response, several sovereigntists, including PQ leader Pauline Marois, accused Bouchard of becoming one of the party's many belle mères, or "armchair quarterbacks." Bouchard revealed in a 2014 documentary that the Bloc Québécois was only intended to last long enough to prepare the ground for the 1995 referendum. He believed its long duration weakened Quebec's influence within Canada by limiting the potential pool for federal cabinet ministers in successive Liberal and Conservative governments. She died on January 25, 2011, aged 50, from breast cancer. Best had separated from Bouchard for several years before her passing. On May 18, 2013, Bouchard married his third wife, Solange Dugas. Bouchard has two children, Alexandre and Simon, who hold dual Canadian United States citizenship via Audrey Best, their mother. In 1994, while serving as Leader of the Opposition, Bouchard lost his left leg to a type of flesh eating bacteria.
"Квебекке арналған ақыл"
2005 жылдың 19 қазанында Бушар және әртүрлі ортадан шыққан, түрлі саяси ұмтылыстары бар тағы он бір квебектік "Pour un Québec lucide" ("Квебектің нақты көрінісі үшін") атты манифест жариялады. Манифест Квебектің қартайып бара жатқан халқына демографиялық, экономикалық және мәдени тұрғыдан болашақта туындауы мүмкін қиындықтар туралы ескертті. Ол 2005 жылғы Квебек партиясының төрағалыққа сайлау науқанына белгілі бір дәрежеде әсер етіп, ара-тұра әртүрлі пікірлерге себеп болды. Бұл манифест басқа да жақтарда жақсы қабылданып, The Globe and Mail газетінің редакциялық бетінде мақтауға ие болды. 2006 жылдың 16 қазанында Бушар TVA телеарнасының тілшісі Пол Лароккеге провинция халқының жеткілікті еңбек етпейтінін және халыққа көбірек ресурстар ұсыну үшін өнімділігін арттыру қажеттігін мәлімдеді. Сондай-ақ, оның буыны провинцияның қазіргі қарызының 75 пайызын жинағанын және болашақ ұрпақтардың бұрынғы буынның қарызын төлеуге міндетті болмауы керектігін қосты.
On October 19, 2005, Bouchard and eleven other Quebecers of different backgrounds and political aspirations published a manifesto entitled "Pour un Québec lucide" ("For a clear eyed vision of Quebec"). The manifesto warned Quebec's aging population about the challenges the future poses, demographically, economically and culturally. It made a certain impression on the Parti Québécois leadership race of 2005, getting mixed reactions. It was well received in other quarters, garnering praise on the editorial page of The Globe and Mail. On October 16, 2006, Bouchard declared to TVA news reporter Paul Larocque, that the population of the province is not working enough and that it should be more productive in order to produce more resources for the population. He also added that his generation had contracted 75% of the province's current debt and that the future generations should not be handling the burden of paying for the previous ones.
Мұра
Бушардың үкіметі кейбір даулы саясатты жүзеге асырды, оның ішінде провинциялық бюджетті теңестіру үшін провинцияның денсаулық сақтау шығындарын қысқарту және оның ізбасары Бернард Лэндри жүзеге асырған Квебектің ірі қалаларын біріктіру. Оның мұрасының басқа да аспектілері – төмен құнмен, барлығына бірдей қолжетімді мемлекеттік балабақша жүйесін құру, сондай-ақ барлығына бірдей дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету жүйесін енгізу.
Bouchard's government implemented some controversial policies, including cuts to the province's health care spending in order to balance the provincial budget, and the amalgamation of Quebec's larger cities undertaken by his successor Bernard Landry. Other aspects of his legacy include the creation of a low cost, universal public daycare system, the implementation of a universal system of pharmacare,
Партия жетекшісі сайлауы
1998 жылғы сайлауда жеңіске жетіп, 2001 жылы отставкаға кетті. Бушар – Квебек премьер-министрі қызметін басқарудың барлық кезеңінде болған жалғыз PQ лидері және сайлауда ешқашан жеңілмеген жалғыз PQ лидері (уақытша емес).
He won the 1998 election and resigned in 2001. Bouchard is the only PQ leader to be Premier of Quebec for his entire leadership and the only non interim PQ leader to never lose an election.