Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түрік адмиралы (1534–1609)
ұқсас атаулары бар басқа мақалалар
Turkish admiral (1534–1609)
other articles with similar names
Кәрі Мурат Рейс (Кожа Мурат Рейс; 1534 – 1609) – Османдық теңіз күшінде қызмет еткен Османдық капер және адмирал. Ол Барбариялық қарақшылардың ең маңыздыларының бірі саналады.
Murat Reis the Elder (Koca Murat Reis; 1534 – 1609) was an Ottoman privateer and admiral, who served in the Ottoman Navy. He is regarded as one of the most important Barbary corsairs.
Ерте мансап
1534 жылы Родос аралында албан отбасында дүниеге келген ол өте жас кезінде Драгуттың экипажына қосылып мансабын бастады. Ол сондай-ақ Пири Рейспен бірнеше экспедицияда бірге шайқасты. 1534 жылы Мурат Рейс Хайреддин Барбароссамен бірге Константинопольге барды, онда оларды Сүлеймен I қабылдап, Осман флотының басқаруын жүктеді. Константинопольде болғанда Мурат Рейс Алтын мүйіздегі кеме жасау арсеналында жаңа соғыс кемелерін салуға қатысты.
Born into an Albanian family on Rhodes in 1534 he began his career when he joined the crew of Dragut at a very young age. He also fought alongside Piri Reis in several expeditions. In 1534 Murat Reis accompanied Hayreddin Barbarossa to Constantinople where they were received by Suleiman I and appointed to take command of the Ottoman fleet. While in Constantinople, Murat Reis participated in the construction of new warships at the naval arsenal on the Golden Horn.
Превеза шайқасы
Мұрат Рейс Тургут Рейстің барлық алғашқы теңіз науқандарына қатысты. 1538 жылдың 25 және 26 қыркүйегінде Андреа Дориа басқаратын Киелі Лиганың кемелерін Превезаға түсірмей тоқтату міндеті оған жүктелді, және ол жағалаудан оларды сәтті кері қайтарды. 28 қыркүйекте ол басты шайқасқа қатысып, Превеза шайқасындағы Османның жеңісіне маңызды үлес қосты. Ол Осман флотының Y тәрізді шайқас құрылымындағы орталық артқы қанатында Тургут Рейспен бірге шайқасты. Үнді мұхиты флотының бас қолбасшысы болып тағайындалғанға дейін ол Тургут Рейске серік болып жүрді.
Murat Reis took part in all of the early naval campaigns of Turgut Reis. On September 25 and 26, 1538, he was assigned with the task of preventing the ships of the Holy League under the command of Andrea Doria from landing at Preveza, and he successfully repulsed them from the shoreline. On September 28, he took part in the main combat and played an important role in the Ottoman victory at the Battle of Preveza, where he fought along with Turgut Reis in the center rear wing of the Ottoman fleet which had a Y shaped battle configuration. He continued to accompany Turgut Reis until being assigned as the Commander in Chief of the Indian Ocean fleet.
Кипрді қоршау және басып алу
1570 жылы 25 галеядан тұратын флоттың басқарушысы Мурат Рейске Кипрді қоршауға және жаулап алуға дайындық үшін Крит, Родос және Кипр арасындағы теңізді тазартатын міндет жүктелді. Оған сондай-ақ, Криттегі венециялық кемелердің Кипрге баруына тосқауыл қою және сол аралдағы венециялық күштерге көмектесу міндеті де жүктелді. Ол Фамагуста, аралдағы соңғы венециялық бекінісі капитуляциялағанға дейін осы міндетті атқаруын жалғастырды.
In 1570 Murat Reis, in command of a fleet of 25 galleys, was assigned with the task of clearing the area between Crete, Rhodes and Cyprus for the build up of the naval siege and eventual conquest of Cyprus. He was also assigned with the task of blocking the Venetian ships based in Crete from sailing to Cyprus and assisting the Venetian forces in that island. He continued to undertake this task until the eventual surrender of Famagusta, the final Venetian stronghold on the island.
Канар аралдары
1585 жылы ол Атлант мұхитына барберлік корсарлардың алғашқы жорық-экспедициясын жетекшілік етіп, бірнеше Канар аралдарын жаулап алды. Шабуылдар барысында ол, басқалармен қатар, Лансароте аралдарының испан губернаторын тұтқынға алды, ол кейін құны төленіп босатылды.
In 1585 he led the first expedition of the Barbary corsairs in the Atlantic Ocean and captured several of the Canary Islands. During the attacks, among others he captured the Spanish governor of Lanzarote, who was later ransomed and released.
Жерорта теңізіндегі науқандар
Мұрат Рейске кейіннен Мысыр мен Анатолия арасындағы табысты сауда жолдарын бақылау міндеті жүктелді, оларды жиі венециялықтар, француздар және Мальта рыцарлары шабуылдады. 1609 жылы ол Кипр аралының жанында Фрезин есімді рыцарь басқаратын, 90 зеңбірекпен қаруланған үлкен галеон – атақты Галеона Россаны қоса алғанда, он галеядан тұратын француз-мальта флотының бар екенін естіді және олармен шайқасу үшін сол жерге бет бұрды. Жау кемелерін алыстан да, жақыннан да зеңбіректермен сәтті нысанаға алып, ол Қызыл Тозақты қатты зақымдап, кемені басып алды. Француз-мальталық он галеяның алтауы, олармен бірге 500 сарбаз, жалпы 160 зеңбірек және 2000 мылтық қолға түсті. Шайқас барысында Мұрат Рейс ауыр жарақат алды. 1609 жылы ол Влора қамалына қатысып, сол жерде қаза тапты.
Murat Reis was later assigned with the task of controlling the lucrative trade routes between Egypt and Anatolia which were often raided by the Venetians, the French and the Maltese Knights. In 1609, he heard of the presence of a joint French Maltese fleet of ten galleys, including the famous Galeona Rossa, a large galleon armed with 90 cannons which was known among the Ottomans as the Red Inferno, under the command of a knight named Fresine, off the island of Cyprus, and sailed there to engage them. After successfully striking the enemy ships with cannons from both long distance and close range, he severely damaged the Red Inferno and captured the ship. Six out of the ten French Maltese galleys were captured, along with the 500 soldiers aboard, and the total of 160 cannons and 2000 muskets which they carried. During the battle Murat Reis was seriously injured. In 1609 he took part in the siege of Vlorë, during which he died.
Мұра
Түрік Әскери-теңіз күштерінің бірнеше суасты қайығына Мурат Рейс есімі берілген (Oruç Reis класының суасты қайығына қараңыз). Алжир қаласын құрайтын муниципалитеттердің бірі, бұл бір кезде Алжирдің Османдық Эялетінің аймақтық астанасы болған (1517–1830), оның құрметіне Бір Мурад Раис (Мурат Рейс қайнарлығы) деп аталған. "Морато Арраэс" деген атпен ол Испанияның алтын ғасырындағы бірнеше әдеби туындыларда, мысалы Мигель де Сервантес және Лопе де Вега еңбектерінде еске алынады.
Several submarines of the Turkish Navy have been named after Murat Reis (see Oruç Reis class submarine). One of the municipalities that form the City of Algiers, which was once the regional capital of the Ottoman Eyalet of Algeria (1517–1830), is named Bir Mourad Raïs (Murat Reis' well) in his honor. Under the name 'Morato Arráez, he is mentioned in several literary works of the Spanish Golden Age, for example by Miguel de Cervantes and Lope de Vega.