Кіріспе

Аргентиналық адам құқықтары белсендісі және ақын Алисия Мейбел Партной (1955 жылы Аргентинаның Баия-Бланка қаласында туған) – адам құқықтары белсендісі, ақын, жоғары оқу орнының профессоры және аудармашы. Аргентина президенті Хуан Перон қайтыс болғаннан кейін, перонистік саяси партияның солшыл жақтағы студенттері елдің университеттерінде белсенді ұйымдасып, жұмысшылармен бірге қуғын-сүргінге ұшырап, түрмеге қамалды. 1976 жылы әскери төңкеріс болды және адамдар жоғала бастады. Партной саяси тұтқын ретінде қиналыстарға ұшырағандардың бірі болды. Оңтүстік Ұлттық университетінде оқыған кезінде Пероншыл жастар қозғалысының белсендісі болды. 1977 жылдың 12 қаңтарында Аргентина әскері оны 18 айлық қызын үйінде қалдырып, алып кетіп, «Кішкентай мектеп» (La Escuelita) деп аталатын концлагерге қамады. Партной үш жарым ай бойы көзі байланып отырды. Ол қатал ұрып-сапалап, аштықтан азаптап, зорлап, адамдық емес жағдайларда өмір сүруге мәжбүр болды. Ол концлагерден Баия-Бланкадағы Вилла-Флореста түрмесіне ауыстырылды, онда алты ай тұрды, содан кейін Буэнос-Айрестегі Вилла-Девото түрмесіне жіберілді. Ол екі жарым жыл бойы ешқандай айып тағылмастан, саналы түрде тұтқын болды. 1979 жылы ол елден кетуге мәжбүр болды, қызымен бірге АҚШ-қа қашқын ретінде келді, олар Сиэтл, Вашингтон қаласында күйеуімен қайта қосылды. 1985 жылы ол «Кішкентай мектепте» өзіне не болғанын баяндап, сол аттас кітап жазды. Латын Америкасының жоғалып кеткен азаматтарына байланысты әлем әйелдерге қатысты жағдайды түсіне бастады. Алисия Партной Біріккен Ұлттар Ұйымында, Америка мемлекеттері ұйымында, Amnesty International және Аргентинаның Адам құқықтары жөніндегі комиссиясында куәлік берді. Оның куәлігі Ұлттық жоғалып кеткендерді тергеу комиссиясының куәліктер жинағында тіркелген. Қазіргі уақытта Лос-Анджелесте, Калифорния штатында тұрады және Лойола Мэримоунт университетінде сабақ береді. 2007 жылдың маусым айында оның өлеңдер жинағы Эран Цельгов аударған «Дака» авангардтық иврит поэзиясы және сын журналының екінші санында жарық көрді.

Білім

Алисия Партной Аргентинаның Бахия-Бланка қаласындағы Universidad Nacional del Sur-де әдебиет бакалавры дәрежесін алуға ұмтылды. Үш жыл саяси тұтқын ретінде өткеннен және эмиграцияда болғаннан кейін, ол Колумбия округі университетінде және Америка университетінде оқуын жалғастырды, онда аударма саласында сертификат алды. Ол Америка Католик университетінен магистр және доктор ғылымдарының дәрежесін алған.

Мансап

Жылдар бойы Алисия Партной бірнеше оқу орындарында жарты штаттағы лекторы және қонақ профессоры болып жұмыс істеді. 1998 жылдан бері ол Калифорния штатының Лос-Анджелесіндегі Лойола Мэримоунт университетінде қазіргі заманғы тілдер мен әдебиеттер факультетінің профессоры болып қызмет етеді.

Жарияланымдар

Алисия Партной он екі кітаптың авторы, аудармашысы немесе редакторы, сондай-ақ бір кішкентай жинағы бар. Партнойдың ең танымал еңбегі – «The Little School: Tales of Disappearance and Survival in Argentina» кітабы. Бұл кітап бастапқыда испан тілінде «La Escuelita: Relatos testimoniales» деген атпен жазылған, бірақ Аргентинада, ағылшын тіліндегі басылымы АҚШ және Англияда жарық көргеннен кейін жиырма жыл өткен соң жарық көрді. Француз тіліндегі аудармасын Zinnia Editions баспасы, ал Калькуттадағы балама баспа 2015 жылы бенгал тіліндегі аудармасын шығарды. Еврей тіліндегі аударма жарық көруге дайын. Партной сонымен қатар келесі поэзия жинақтарының авторы: «Flowering Fires / Fuegos florales», «Venganza de la manzana / Revenge of the Apple», «Volando bajito / Little Low Flying», сондай-ақ «Ecos lógicos y otros poemares» кітабы және қызы Рут Ирупе Санабриямен бірлескен «¡Escuchá! Cuentos y versitos para los más chiquitos» балалар кітабы. Бұл кітапқа Рутқа анасы түрмеде, Вилла Девото түрмесінде тұтқында болғанда жіберген өлеңдер мен әңгімелер енген. Бұған қоса, Партной «Para mi hija Silvia / For My Daughter Silvia» (авторы – Сиудад-Хуарес анасы Евангелина Арсе), «Las ramas hacia el mundo: antología familiar», «You Can't Drown the Fire: Latin American Women Writing in Exile» кітаптарын редакциялады, сондай-ақ Кристина Фиалхо мен Кристина Шуллмен бірге «Call Me Libertad: Poems between Borders» кітабын шығарды. Партной көптеген ғылыми мақалалар жазды және «Latin America and the Caribbean бойынша әйелдердің қарсылық жазулары», «Жуму және үміт: жаһандық, дінаралық және пәнаралық перспективалар», «Террор дәуірінде адамзатты бейнелеу» кітаптарына тараулар жазды. Соңғы жұмысы ретінде Мартина Рамиреспен бірлесіп «Happier as a Woman: Transforming Friendships, Transforming Lives» кітабын жазды.

Марапаттаулар мен марапаттар

Алисия Партнойдың Гейл Вронски аударған "Flowering Fires / Fuegos florales" поэзия жинағы 2014 жылы First Settlement House American Poetry Prize сыйлығына ие болды. "Вашингтондық кітаптардың тәуелсіз шолуы" оны 2015 жылғы поэзия туралы ең жақсы 18 кітаптың бірі деп таңдады. "Кішкентай мектеп" 1987 жылы "Лондон Таймс" бестселлер тізіміне енді. Ол Бобби Энн Мейсон мен Тобиас Вольфтің екі рет "Пушкарт" қорының жазушы таңдауы ретінде таңдалды. Аргентинада 2011 жылы испан тіліндегі басылымы Арнайы қазылар алқасының сыйлығын / Elegidos Alija (IBBY International Board on Books for Young People) алды және CONABIP (Аргентинаның мемлекеттік кітапханалар жөніндегі ұлттық комиссиясы) конкурсын жеңіп, Аргентинаның 1100 мемлекеттік кітапханасына сатып алу және тарату үшін 137 кітаптың бірі ретінде таңдалды. Соңғы кезде ол 2018 жылы Санта-Барбара қалалық колледжінің SBCC Reads бағдарламасы үшін "кітап" ретінде таңдалды. "Escuchá" 2017 жылы Аргентинаның Ла-Пампа провинциясының Мәдениет министрлігімен барлық мемлекеттік кітапханаларға тарату үшін таңдалды.

Басқа жетістіктер

Алисия Партной АҚШ-та және шетелде жүздеген шарада лекция оқыды және өлеңдерін оқып көрсетті. Оның шығармашылық туындылары, куәліктер мен ғылыми еңбектері Латын Америкасында және әлемде адам құқықтарының бұзылуын сынап айтты. Оның көптеген шығармаларын ресми сайтында табуға болады.

Жеке өмір

Аргентинада күйеуі мен қызынан айырылғаннан кейін Partnoy отбасы 1979 жылы қайта бірікті. Оның үш қызы бар – екеуі АҚШ-та туған, Ева мен Анахи, ал біреуі Аргентинада туған Рут. Бүгінде Рут (толық аты – Рут Ирупе Санабрия) ақын. Partnoy күйеуі Антонио Лейвамен бірге Лос-Анджелесте тұрады және қазір Лойола Мэримоунт университетінде оқытумен айналысады.