Кіріспе

1960 жылы Доминикан Республикасында саяси наразылықтар кезінде қаза тапқан Мирабал әпкелері (lang es eɾˈmanas miɾaˈβal) – Доминика Республикасынан шыққан төрт әйел бауыр. Олардың үшеуі (Патрия, Минерва және Мария Тереза) Рафаэль Трухильоның (эль Хефе) диктатурасына қарсы тұрып, оның режиміне қарсы жасырын іс-қимылдарға қатысты. Үш әпке 1960 жылдың 25 қарашасында қаза тапты. Ал төртінші әпкесі Адела, сол кезде саяси қызметке қатыспаған, 2014 жылдың 1 ақпанында табиғи себептерден дүние салды. Әпкелердің ішінде саясатта ең белсенді Минерва болды, ол күйеуімен бірге 14 маусым революциялық қозғалысын құрды. Мария Тереза да осы қозғалысқа қосылды. Екінші үлкен әпкесі Патрия басқа әпкелері сияқты саяси белсенділік танытпаса да, оларды қолдады. Ол үйін бүлікшілердің қару-жарақтары мен құрал-саймандарын сақтауға берді. Олар Доминикан Республикасының ұлттық қаһармандары саналады. Олардың мәйіттері әпкелердің соңғы мекені – Херман Мирабал үйі мұражайында орналасқан Ұлттық пантеонның бір бөлігі болып жарияланған кесенеде жатыр. Мирабал әпкелерінің қазасы оларды «халықтық және феминистік қарсылықтың символына» айналдырды. 1999 жылы олардың құрметіне Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы 25 қарашаны Әйелдерге қарсы зорлық-зомбылықты жоюдің халықаралық күні деп белгіледі. Барлық төрт әпке бастауыш мектепті Охо-де-Агуа ауылында оқыды, ал орта білімін Ла-Вега қаласындағы католик интернатында, Эль-Колежио-де-ла-Инмакуладада алды. Трюхильо билікке келген кезде отбасының барлық мүлкінен айырылды. Әпкелер, әсіресе Минерва, диктатура елді қиратады деп сенді, сондықтан 14 маусым революциялық қозғалысын құру мен ұйымдастыруға қатысты. Олар осы топта «Лас Марипосас» деп танылды. Минерва мен Мария Тереза екі әпке Ла-Виктория және Ла-40 түрмелерінде бірнеше рет тұтқынға алынды. Олар және олардың күйеулері Трюхильо режимі кезінде қатыгездікпен азапталды. Бұл фактілерге қарамастан, олар диктатураға қарсы күресін жалғастырды.

Патрия Мерседес Мирабал Рейес

Патрия Мерседес Мирабал Рейес (27 ақпан 1924 – 25 қараша 1960), көбінесе Патрия деп танылатын, төрт Мирабал әпкесінің үлкені болған. 14 жасында ата-анасы оны Ла-Вегадағы католик интернатына, Колежио Инмакулада Консепсьонға жіберді. Ол 17 жасында білім алуын тоқтатты және Педро Гонсалес деген шаруаға үйленді, ол кейіннен Трухильо режиміне қарсы күресіне көмектесті. Патрияның үш баласы болды.

Бельгия Адела Мирабал Рейес

Бельгия Адела Мирабал Рейес (1 наурыз 1925 жыл - 1 ақпан 2014 жыл), көбінесе Деде деп танылатын, Мирабал отбасының екінші қызы болды. Әпкелерінен өзгеше, ол жоғары оқу орнына түспеді. Оның орнына, ол дәстүрлі үй шаруасымен айналысты. Деде отбасының соңғы тірі қалған әпкесі еді. Ол 88 жасында дүние салып, өмірі бойы аман қалуы – олардың тарихын айту үшін тағдыры болғанын айтты.

Мария Аргентина Минерва Мирабал Рейес

Мария Аргентина Минерва Мирабал Рейес (12 наурыз 1926 – 25 қараша 1960), көбінесе Минерва деп аталатын, үшінші қызы болған. 12 жасында Патриямен бірге Иммакулада Консепсьон колледжіне оқуға түсті. Минерва Трухильоны қабылдамағаннан кейін, оның ата-анасы Минерваның құқық мектебіне тіркелуіне тыйым салды, себебі ол саясатқа араласып, соңында өлтірілуі мүмкін деп қорқынышты. Бірақ Минерваның қатты ренжігенін көрген соң, ата-анасы алты жылдан кейін оның тілегін қабылдап, Санто-Доминго университетіне оқуға жіберді, оны summa cum laude дипломымен бітірді. Минерва Доминикан Республикасында заң факультетін бітірген алғашқы әйел болды. Бұрын Трухильоның ұсыныстарын қабылдамағандықтан, Минерва бітіргеннен кейін оның дипломынан құрмет атағы алынып, заңгерлік практика құқығынан айырылды. Тарихшы Бернард Дидерихтің айтуынша, Минерва Мирабал екі рет тұтқындалған; ол алғаш рет 1960 жылдың қаңтарында 1J4 мүшелерін қуғынға салу толқыны басталғанда тұтқындалды. Ол Colegio Inmaculada Concepción-да оқыды, 1954 жылы San Francisco de Macorís Liceo-ын бітірді, содан кейін Санто-Доминго университетінде математиканы оқыды. Кейін Мария Тереза Леандро Гусманмен танысты. Олар кездесіп жүргенде, Мария Терезаның қолын ұстауға рұқсат бермес бұрын, Леандро оның отбасының Трухильоға деген көзқарасын сұрады. Леандро: "Ешқандай мәселе жоқ. Үйде мен бірінші болып Трухильоны жек көруге үйрендім", - деді. Отбасының барлық мүшелері, тіпті Патрияның жасөспірім балалары да, Трухильо өлтірген көптеген адамдар туралы жарнамаларды таратуға және ақырында ашық көтеріліс жасағанда қолданатын қару-жарақ пен бомбаларға материалдар жинауға көмектесті. Топ ішіндегі әйелдер өздерін "Лас Марипосас" ("Көбелектер") деп атады, бұл Минерваның құпия есімінен шыққан. Үш күйеуі қаңтар айында Санто-Домингодағы Ла-Виктория түрмесіне қамалды, ал қараша айында екеуі Пуэрто-Платаға ауыстырылды. Олар соққыға ұшырап, қаза тапты. Кейін денелері жиналып, олардың Джип машинасына салынып, тау жолынан құлатылды, бұл олардың өлімі жол апаты сияқты көрінуі үшін жасалды. Тарихшылардың бірінің пікірінше, Трухильо кісі өлтіруге бұйрық берген бе, әлде құпия полиция өз бетінше әрекет еткен бе, ол былай деп жазды: "Біз мұндай бұйрықтардың ұлттық егемендіктен төменгі биліктен келе алмайтынын білеміз. Бұл оның рұқсатысыз орын алмас еді". Сондай-ақ, кісі өлтірушілердің бірі Сириако де ла Роза: "Мен апаттың алдын алуға тырыстым, бірақ оны тоқтата алмадым, себебі егер мен тоқтатсам, Трухильо бәрімізді өлтірер еді", - деді.

Салдары

[[Файл:Мирбал ескі үйі. jpg|thumb|250px|Мирабал отбасының ескі үйі және Деде Мирабалдың 2014 жылдың 1 ақпанында 88 жасында қайтыс болғанға дейін тұрған жері. Бірақ Мирабал сестерінің қанымен жасалған қылмыс туралы мәліметтер 1996 жылға дейін "ресми деңгейде абайсызда қарастырылды", ол кезде президент Хоакин Балагер екі он жылдан астам билікте болғаннан кейін қызметтен кетуге мәжбүр болды. Балагер Трухильоның шәкірті болған және сестер қаза болған 1960 жылы президент болған (бірақ сол кезде ол "генерал Трухильодан алшақтап, бастапқыда жайлырақ саяси ұстанымды қабылдады"). 1997 жылы мемлекеттік мектептердегі тарих бағдарламасын қарау кезінде Мирабалдар ұлттық қаһарман ретінде мойындалды. Ол 2014 жылы 88 жасында қайтыс болғанға дейін Сальседодағы сестер туған үйде тұрды.

Танымал мәдениетте

1994 жылы доминикандық-американдық автор Джулия Альварес "Көбелектер уағында" атты романын жариялады, ол Мирабал әпке-қарындастарының өміріне арналған көркем әңгіме. Альварес оларды "феминистік иконалар" деп атап, "біздің де революциялық қаһармандарымыз, біздің Че Гевараларымыз бар екенін еске салады" деді. Марио Варгас Льосаның 2000 жылғы "Ешкі тойы" романы Трухильоның қазасын және оның доминикандықтардың өміріне тигізген әсерін бейнелейді. Роман Мирабал әпке-қарындастарына жиі сілтеме жасайды. Джон М. Чудың 2021 жылы түсірген, сол аттас мюзикл негізіндегі "In The Heights" фильмі Мирабал әпке-қарындастары туралы айтады.