Кіріспе

Аргентиналық белсенді, 1931 жылы туған.

Адольфо Перес Эскивель (26 қараша 1931 жылы туған) – аргентиналық белсенді, қоғамдық ұйымдастырушы, суретші, жазушы және мүсінші. Ол Аргентинаның соңғы әскери-азаматтық диктатурасына (1976–1983) қарсылығы үшін 1980 жылғы Нобель бейбітшілік сыйлығының иегері атанды. Ол осы кезеңде 14 ай бойы тұтқындалып, азапталды және сотсыз ұсталды. Ол Pacem in Terris сыйлығының және басқа да көптеген наградалардың иегері. Сәулет профессоры болып тағайындалған ол түрлі мүсін жасау материалдарымен жұмыс істеді және 25 жыл бойы бастауыш мектептен университет деңгейіне дейін сабақ берді. Перес Эскивель 1960 жылдары Латын Америкасының халықтық христиан бейбітшілдік топтарымен жұмыс істей бастады. 1974 жылы Латын Америкасындағы кедейлерді зорлықсыз жолмен азат етуді мақсат тұтқан қауымдастықтар желісінің бас координаторы болып тағайындалғаннан кейін ол мұғалімдік қызметтен бас тартты.

Адам құқықтары

1976 жылғы наурыздағы төңкерілгеннен кейін жүйелі репрессия күшейді, генерал Хорхе Виделаның диктатурасы билікке келді. Осы кезде Перес Эскивель Аргентинада халықтық ұйымдар арасындағы байланыстарды құруға және қаржыландыруға үлес қосты, бұл ұйымдар адам құқықтарын қорғауға және "кір соғыстың" құрбандарының отбасыларын қолдауға бағытталған еді. Ол 1974 жылы құрылған "Қызмет, бейбітшілік және әділдік қоры" (SERPAJ) атты үкіметтік емес ұйымының негізін қалаушылардың бірі болды және бұл ұйым әскери режим жасаған қиянаттарды жария ету үшін халықаралық науқанды жүргізу арқылы адам құқықтарын қорғау құралы ретінде жұмыс істеді. SERPAJ Халықаралық татуласу қауымдастығының (IFOR) мүшесі болып табылады, ол Эскивельдің жұмысын бастапқыда-ақ қолдады. 1975 жылы Перес Эскивель Бразилия әскери полициясымен ұсталды. 1976 жылы ол Эквадорда Латын Америкасы мен Солтүстік Американың епископтарымен бірге түрмеге қамалды. 1977 жылы Буэнос-Айресте Аргентина Федералды полициясы оны ұстап, азаптап, 14 ай бойы сотсыз ұстады. Осы кезеңде ол басқа наградалармен қатар, Папа Иоанн XXIII Бейбітшілік естелік сыйлығына ие болды. Перес Эскивель 1980 жылдың 10 желтоқсанында адам құқықтарын қорғаудағы еңбегі үшін Нобель бейбітшілік сыйлығымен марапатталды. Сыйлықты қабылдағанда ол "менің ең кедей және әлсіз ағайын-қарындастарымның атынан" деп мәлімдеді. Диктатураның үздіксіз қысымына қарамастан, ол Плаза-де-Майо аналарын қолдауын жалғастырды. 2010 жылы ол Эскель полиция бөлімінің балаларды жарымәскери жасақтарға даярлау практикасына қарсы науқан жүргізді, бұл операцияны нацистік Германияның Гитлер жастарын құрумен салыстырды.

Соңғы жылдары

Перес Эскивель Буэнос-Айрес университетінің әлеуметтік ғылымдар факультетінің тұрақты лекторы, ол "Бейбітшілік және адам құқықтары мәдениеті" семинарын басқарады. Усама бен Ладеннің қазасынан кейін ол президент Барак Обамаға хат жолдап, АҚШ бин Ладенді соттамай, өлтіргенін айтты, себебі ол 11 қыркүйек оқиғасы туралы мазасыз ақпаратты жария етуі мүмкін еді. Перес Эскивель "Бергольо сол кездегі жасына қарай барынша тырысты" деді. Бірақ ол болашақ Папаның "диктатурамен байланысы болмағанын және оған қатысы жоқ екенін" нақтылады, сондай-ақ "екі дін қызметкерін түрмеден шығару үшін жеткілікті шаралар қабылдамағаны айтылғанымен, көптеген епископтардың әскери хунтадан тұтқындар мен дін қызметкерлерін босатуды сұрағанын және бұл өтініштер қабылданбағанын" білемін деді. 2017 жылдың маусым айында ол Венесуэладағы Николас Мадуро үкіметін қорғап, елде АҚШ ұйымдастырған төңкеріс әрекеті болып жатқанын мәлімдеді. 2022 жылдың қаңтарында ол инсульттан кейін ауруханаға түсті.

Өнер туындылары

Эскивельдің туындылары көрмелерден бастап фрескалар мен монументтерге дейін жетеді, оның ішінде 1992 жылы Американың жаулануының 500 жылдығын еске алу үшін жасалған 15 станциялық Латын Америкасының Via Crucis (соның ішінде "Жаңа аспан мен жаңа жер" атты Үлкен оразалық матасы); Швейцариядағы БҰҰ қашқын агенттігінің (UNHCR) бас кеңсесінде орналасқан қашқынға арналған монумент; Эквадордың Риобамба соборындағы Монсеньор Проано және жергілікті халықтарға арналған Латын Америкасы халықтарының фрескасы; және Барселонадағы Ганди алаңында Махатма Гандиге құрмет көрсету үшін қоладан жасалған мүсін.