Кіріспе
Аргентиналық адам құқықтары ұйымы Плаза-де-Майо әжелері (lang es) – 1976–1983 жылдардағы Аргентинаның әскери диктатурасы кезінде ұрланған және заңсыз асырап алынған балаларды табу мақсатымен құрылған адам құқықтары ұйымы. Президенті – Эстела Барнс де Карлотто. Ұйым 1977 жылы репрессия кезінде ұрланған балаларды табу үшін құрылды, олардың кейбіреулері түрмеде жатқан, кейін «жоғалып кеткен» аналардан туған, ал балаларды аман қалған туысқандарына қайтару мақсатында жұмыс істеді. 16 мен 35 жас аралығындағы шамамен 30 000 адам жоғалып кеткен деп есептеледі; олардың шамамен 30 пайызы әйелдер, ал олардың 3 пайызы жүкті болған. АҚШ генетигі Мэри Клэр Кингтің көмегімен «Әжелер» ұйымының жұмысы шамамен 500 баланың, ұрланған немесе тұтқындалған орталықтарда туған балалардың 25 пайызын табуға мүмкіндік берді. Әскери кезеңде олар заңсыз асырап алынған, олардың нақты кімдігі жасырылған. Тағы 13 жағдайда асырап алған және биологиялық отбасылар балаларды анықтағаннан кейін бірлесіп тәрбиелеуге келісті. Қалған жағдайлар отбасылар арасындағы сот арқылы қамқорлыққа алу таластарында шешілмей отыр. 2022 жылдың желтоқсанына қарай олардың күш-жігері 131 немерені табуға әкелді. Ұрланған нәрестелер «Қырлы соғыс» кезінде үкіметтің жүйелі жоспарының бөлігі болды, оның мақсаты балаларды әскери отбасылар мен режимнің жақтастарына асырап беру арқылы наразылық білдіретін жаңа буынның өсуіне жол бермеу болды. Сильвия Квинтела ісіне байланысты бұрынғы диктатор Хорхе Видела 2010 жылы балаларды ұрлау бойынша бірнеше айыптау бойынша үй қамауына алынды. 2012 жылдың шілдесінде ол жүйелі түрде нәрестелерді ұрлағаны үшін сотталып, елу жылға бас бостандығынан айырылды. 2011 жылдың 14 қыркүйегінде Плаза-де-Майо әжелері адам құқықтарын қорғаудағы қызметтері үшін Парижде Феликс Хупфуэт-Бойни бейбітшілік сыйлығын алды.
The Grandmothers of Plaza de Mayo (lang es) is a human rights organization with the goal of finding the children stolen and illegally adopted during the 1976–1983 Argentine military dictatorship. The president is Estela Barnes de Carlotto. The organization was founded in 1977 to locate children kidnapped during the repression, some of them born to mothers in prison who were later "disappeared", and to return the children to their surviving biological families. Around 30,000 people between the ages of 16 and 35 are believed to have disappeared; around 30% were women, and of those women, around 3% were pregnant. The work of the Grandmothers, assisted by United States geneticist Mary Claire King, has led to the location of about 25 percent of the estimated 500 children kidnapped or born in detention centers. During the military era they were illegally adopted, with their original identities hidden. In 13 other cases, adoptive and biological families agreed to jointly raise the children after they had been identified. The remaining cases are bogged down in court custody battles between families. As of December 2022, their efforts have resulted in finding 131 grandchildren. The kidnapped babies were part of a systematic government plan during the "Dirty War" to pass the children for adoption by military families and allies of the regime and thereby avoid raising another generation of subversives. As an offshoot of the Silvia Quintela case, former dictator Jorge Videla was detained under house arrest in 2010 on multiple charges of kidnapping children. In July 2012 he was convicted and sentenced to fifty years in prison for the systematic stealing of babies. On 14 September 2011 the Grandmothers of Plaza de Mayo received the Félix Houphouët Boigny Peace Prize in Paris for their work in defense of Human Rights.
"Қылай соғыс" және оның әдістемесі
Соғыс 1976 жылы генерал-лейтенант Хорхе Рафаэль Видела үкіметі кезінде басталды. Бұл солшыл жақтас деп саналғандарға қарсы мемлекеттік деңгейде ұйымдастырылған, зорлық-зомбылыққа толы тазалау операциясы болды. Виделаның науқанының мақсаты – болашақта бүлікшіл ұрпақ өспеуін қамтамасыз ету еді. Ерлер мен әйелдерді ұрлағанмен, Аргентинаның болашағын қалыптастыру үшін балалардың маңызы зор болды. Ұрланған балаларды асырап алуға ниет білдірген әскери отбасылардың тізімі жасалды. Бұл отбасылар баланың жынысы, шашы мен көзінің түсі сияқты қалаулы физикалық қасиеттерін анықтады. Жаңа отбасылар таңдамаған балалар жетімдер үйіне орналастырылып, кейін асырап алынды. Ұрланған балалардың көпшілігі биологиялық отбасымен кездесуге құлықсыздық танытады, себебі олардың ойынша, биологиялық ата-анасынан айырылғандықтан, бұл адамдар олардың нағыз туыстары емес. Майо алаңындағы әжелер сияқты туыстарымен кездесу балалардың жадындағы ауыр оқиғаларды қайта оятуы мүмкін. Баланың жағдайы қандай болмасын, ұйым ұрланғандарға өздерінің тарихы мен отбасы туралы көбірек білуге мүмкіндік беруді маңызды деп санайды, қаншалықты трагично болса да. Сондықтан әжелер қозғалысын жалғастырып, жаңа жақтастар табу үшін үнемі наразылық акцияларын өткізіп тұрады. Олар алаңда наразылық білдіру арқылы Аргентина халқына өздерінің жұмысы аяқталмағанын еске салады.