Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1932 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1932 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия және ғарыш ғылымдары
10 тамыз – 5,1 кг салмақты хондрит түріндегі метеорит сынып, Миссури штатының Арчи қаласының жанында жерге түседі. Эстон астрономы Эрнст Опик ұзақ мерзімді кометалардың Күн жүйесінің ең шеткі бөлігіндегі орбиталық бұлттан (Опик-Оорт бұлты) шығатынын айтады.
August 10 – A 5.1 kg chondrite type meteorite breaks into fragments and strikes earth near the town of Archie, Missouri. Estonian astronomer Ernst Öpik postulates that long period comets originate in an orbiting cloud (the Öpik–Oort cloud) at the outermost edge of the Solar System.
Биология
Ағылшын генетигі К. Д. Дарлингтон "Цитологиядағы соңғы жетістіктер" атты еңбегін жариялайды, онда хромосомалық кроссовердің механизмі мен эволюциялық ғылымдағы оның рөлі сипатталады. Ағылшын генетигі Дж. Б. С. Холдейн "Эволюцияның себептері" атты еңбегін жариялап, менделілік генетикасының нәтижелерін эволюциялық ғылыммен біріктіреді. Америкалық физиолог Уолтер Брэдфорд Кэннон "Дене даналығы" атты еңбегін жариялап, гомеостаз тұжырымын дамытып, кеңінен танытады. Консерватор Джон Крайтон Стюарт, 4-ші Бьют маркизі Сой аралынан Хиртаға (Шотландиядағы Сент-Килда арал тобында) Сой қойларының тобын көшіреді. Солтүстік Америкада дала бүркіті жойылып кетеді.
English geneticist C. D. Darlington publishes Recent Advances in Cytology, describing the mechanics of chromosomal crossover and its role in evolutionary science. English geneticist J. B. S. Haldane publishes The Causes of Evolution, unifying the findings of Mendelian genetics with those of evolutionary science. American physiologist Walter Bradford Cannon publishes The Wisdom of the Body, developing and popularising the concept of homeostasis. A flock of Soay sheep is translocated from Soay to Hirta (also in the depopulated archipelago of St Kilda, Scotland) by conservationist John Crichton Stuart, 4th Marquess of Bute. The heath hen becomes extinct in North America.
Жер ғылымдары
Браггит алғаш рет сипатталған, Х-сәулелерінің көмегімен ашылған алғашқы минерал.
Braggite is first described, the first mineral discovered with the assistance of X rays.
Математика
Менгер Нобелинг теоремасы. Джон фон Нейман бірнеше мақаласында эргодикалық теорияға негізгі үлес қосады. Роза Петер "Rekursive Funktionen" атты рекурсивті функциялар теориясы жөніндегі мақаласының нәтижелерін Швейцарияның Цюрих қаласында өткен Халықаралық математиктер конгресінде таныстырды. Желтоқсан айында Польшаның Шифрлар бюросының Мариан Реевски Германия әскерінің Энигма машинасының шифрларын бұзу үшін таза математика – топтардың ауысу теориясын қолданды.
Menger Nöbeling theorem. John von Neumann makes foundational contributions to ergodic theory in a series of papers. Rózsa Péter presents the results of her paper on recursive function theory, "Rekursive Funktionen," to the International Congress of Mathematicians in Zurich, Switzerland. December – Marian Rejewski of the Polish Biuro Szyfrów applies pure mathematics – permutation group theory – to breaking the German armed forces' Enigma machine ciphers.
Фармакология
Альберт Сент-Дьёрги мен Чарльз Глен Кинг аскорбин қышқылын скорбутқа қарсы зат ретінде анықтайды. 25 желтоқсан – IG Farben компаниясы Германияда алғашқы сульфанамид препараты – Sulfonamidochrysoidine (KI 730; Prontosil деген атпен сатылатын) медициналық қолданысы бойынша патентке өтініш береді, бұл Герхард Домагк конгломераттың Bayer зертханаларында антибиотик ретінде оның қасиеттерін зертханалық жағдайда дәлелдегеннен кейін жасалды.
Albert Szent Györgyi and Charles Glen King identify ascorbic acid as an anti scorbutic. December 25 – IG Farben file a patent application in Germany for the medical application of the first sulfonamide drug, Sulfonamidochrysoidine (KI 730; which will be marketed as Prontosil), following Gerhard Domagk's laboratory demonstration of its properties as an antibiotic at the conglomerate's Bayer laboratories.
Физика
14 сәуір – Джон Коккрофт пен Эрнест Уолтон протондық сәулені литийге бағыттап, оның ядросын бөліп алды. Мамыр – Люксембург радиосы тікелей Британ аралдарына бағытталған жоғары қуатты ұзын толқындық сынақ хабарларын таратуды бастайды, бұл іоносфераны радиоарқылы өзгертудің алғашқы тәжірибесі болып табылады. 10 мамыр – Джеймс Чадвик нейтронды ашты. Вернер Гейзенберг оның симметриясын изоспин тұжырымын енгізу арқылы түсіндірді. 2 тамыз – Карл Андерсон позитронды байқады. 1 қараша – Кеннеди-Торндайк эксперименті жарияланды, ол ерекше салыстырмалылық теориясына сәйкес, өлшенген уақыт пен ұзындық қозғалысқа тәуелді екенін көрсетті. Джон фон Нойман кванттық механиканың математикалық негіздерін «Кванттық механиканың математикалық негіздері» еңбегінде қатаң түрде анықтады. Нөлдік ұзындығы бар серіппелер ойлап табылды, олар сейсмометрлер мен гравиметрлерде революция жасады.
April 14 – John Cockcroft and Ernest Walton focus a proton beam on lithium and split its nucleus. May – Radio Luxembourg begins high powered longwave test transmissions aimed directly at the British Isles which prove, inadvertently, to be the first radio modification of the ionosphere. May 10 – James Chadwick discovers the neutron. Werner Heisenberg explains its symmetries by introducing the concept of isospin. August 2 – The positron is observed by Carl Anderson. November 1 – The Kennedy–Thorndike experiment is published, showing that measured time as well as length is affected by motion, in accordance with the theory of special relativity. John von Neumann rigorously establishes a mathematical framework for quantum mechanics in Mathematische Grundlagen der Quantenmechanik. Zero length springs are invented, revolutionizing seismometers and gravimeters.
Өлімдер
29 ақпан – Джордж Кларидж Дрюс (1850 жылы туған), ағылшын ботанигі. 14 наурыз – Джордж Истман (1854 жылы туған), американдық фотосуреттің негізін қалаушы (өзін-өзі өлтірген). 3 сәуір – Вильгельм Оствальд (1853 жылы туған), Балтық немісінің химигі. 20 сәуір – Джузеппе Пеано (1858 жылы туған), итальяндық математик. 29 мамыр – Кэтберт Кристи (1863 жылы туған), ағылшын медициналық зерттеуші, зоолог және саяхатшы. 21 маусым – Майор Тейлор (1878 жылы туған), афроамерикандық велошабандыз. 9 шілде – Кинг Кэмп Жилет (1855 жылы туған), американдық ойлап табушы. 14 шілде – Фран Есенко (1875 жылы туған), словен ботанигі және өсімдік генетигі. 22 шілде – Реджинальд Фессенден (1866 жылы туған), канадалық-американдық радио хабар тарату пионері. 9 тамыз – Джон Чарльз Филдс (1863 жылы туған), канадалық математик. 16 қыркүйек – Сэр Рональд Росс (1857 жылы туған), британдық физиолог. 12 қараша – Сэр Дугальд Клерк (1854 жылы туған), Шотландияда туған инженер-механик.
February 29 – George Claridge Druce (born 1850), English botanist. March 14 – George Eastman (born 1854), American photography pioneer (suicide). April 3 – Wilhelm Ostwald (born 1853), Baltic German chemist. April 20 – Giuseppe Peano (born 1858), Italian mathematician. May 29 – Cuthbert Christy (born 1863), English medical investigator, zoologist and explorer. June 21 – Major Taylor (born 1878), African American racing cyclist. July 9 – King Camp Gillette (born 1855), American inventor. July 14 – Fran Jesenko (born 1875), Slovene botanist and plant geneticist. July 22 – Reginald Fessenden (born 1866), Canadian American radio broadcasting pioneer. August 9 – John Charles Fields (born 1863), Canadian mathematician. September 16 – Sir Ronald Ross (born 1857), British physiologist. November 12 – Sir Dugald Clerk (born 1854), Scottish born mechanical engineer.