Кіріспе

Шаптың түрі, кейде "тақташа" немесе "флэткэп" деп аталады.

Тақташа – алдыңғы жағында кішкентай, қатты қырлы дөңгелек шапқа, Солтүстік Англияда пайда болған. Шотландияда бұл шапқаны "бунет" деп, Уэльсте – "Дай шапқысы" деп, ал АҚШ-та – "скалли кэп" немесе "ағылшын шапқысы" деп атайды. Тағы да көптеген атаулары бар (кабби шапқысы, жүргізуші шапқысы, гольф шапқысы, портовый шапқысы, плющ шапқысы, локомотивші шапқысы, т.б.). Тақташалар көбінесе твидтен, қарапайым жүннен немесе мақтадан тігіледі, ал кейбіреулері былғарыдан, зығырдан немесе қададан жасалады. Шапқаның ішкі жағы көбінесе жайлылық пен жылу үшін астарланады.

Тарих

Бұл стильді 16 ғасырда Солтүстік Англияда ізбасарлауға болады, сол кезде оны көбінесе "кап" деп атаған. Бұл термин 1700 жылға дейін "кап" деген сөзбен ауыстырылды, бірақ Шотландияда оны шотланд тілінде "бунет" деп атауды жалғастырды. 1571 жылы Англия Парламенті отандық жүн тұтынуын және жалпы сауданы ынталандыру мақсатында заң қабылдады. Заң бойынша, жексенбі және мереке күндері 6 жастан асқан барлық еркектер, ақсүйектер мен "жоғары дәрежелі" адамдардан басқа, жүннен тоқылған шапка киюге немесе күніне үш фартингтен айып төлеуге міндетті болды (1571 жылғы 0,003125 сомасы қазіргі шақта <есептелген сомаға> тең). Бұл заң 1597 жылға дейін күшін жоймады, бірақ сол кезде жалпақ шапка ақсүйек емес адамның, мысалы, қала тұрғынының, саудагердің немесе шәкірттің танымал белгісі ретінде қалыптасты. Бұл стиль Тюдор капотымен бірдей болуы мүмкін, ол әлі де кейбір академиялық киім үлгілерінде қолданылады. 19-шы және 20-шы ғасырдың басында, ерлер көбінесе бас киім киетін кезде, жалпақ шапкалар Ұлыбритания мен Ирландияда кеңінен таралды. Жұқа матадан жасалған үлгілер де жоғарғы сынып ағылшын джентльмендері үшін ыңғайлы ауылдық киім ретінде қарастырылды. 1920-ші жылдары сәнді жас жігіттер жалпақ шапка киді. Ұлыбританиядағы барлық сыныптан шыққан ұлдар осы кезеңде шапка тақты; белгіленген түс пен дизайнға ие, ерлердің жалпақ шапкаларынан дөңгелектеу келген мектеп шапкасы қалыпты мектеп формасының бір бөлігі болды. 1800-ші жылдардың соңында жалпақ шапка Оңтүстік Италияға жетті, оны британдық әскери қызметшілер әкелген болуы мүмкін. Түркияда жалпақ шапка 1925 жылы Мұстафа Кемал Ататүрік тыйым салған феске алмастырғаннан кейін ерлер үшін негізгі бас киімге айналды. 20-шы ғасырдың басында оны Испаниядағы жұмысшы сыныбының еркектері киді, ол Мадридтің дәстүрлі киімі мен фольклорының бір бөлігіне айналды, онда оны es, gorra madrileña немесе "Madrid Cap" деп атайды.

Британдық танымал мәдениет

Британдық танымал мәдениетте жалпақ қалпақ (немесе "жаппақ қалпақ") әдетте Йоркширмен және жалпы жұмысшы табының ер адамдарымен байланысты. Жазық қалпақты, көбінесе, жоғарғы сыныптың бей-жайлық танытуы ретінде де қолдануға болады. "Жақсы адам, сондай-ақ, біршама жақсы адам болуы мүмкін, егер, әрине, беделін жоғалтпаса". 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында Дэвид Бекхэм, Найджел Манселл, Гай Ричи, Ричард Блэквуд және үшінші Карл сияқты британдық танымал тұлғалар жалпақ қалпақ киген. Солтүстік Англиядағы белгілі киюшілер: Болтоннан Фред Дибна; Хартлпулдан комикстің анти-геройы Энди Кэпп және Ньюкаслдан AC/DC вокалисі Брайан Джонсон, әдетте сахнада да, сахнадан тыс да жиі жалпақ қалпақ киеді. BBC телеарнасының бұрынғы Бирмингемдегі банда туралы "Peaky Blinders" сериалында кейіпкерлер Бейкер Бой қалпағын киіп жүрді, оны көбінесе жалпақ қалпақтармен шатастырады. Олардың жауларын соқыр ету үшін қару ретінде пайдалану үшін бұл банда өздерінің жалпақ қалпақтарының қырларына пышақ тіккен деген ой болды және осыған сәйкес бейімделді. Лондонның Шығыс бөлігінде Джим Брэннинг ("EastEnders" телехикаясы) және Дел Бой Троттер ("Only Fools and Horses" телехикаясы) осы қалпақты кигенін көруге болады. Такси және автобус жүргізушілері көбінесе Гарет Хейл мен Норман Пейстің ("Hale and Pace") "Лондон таксилері" телескетчтерінде бейнеленгендей, жалпақ қалпақ киген болып көрсетіледі.

Қазіргі танымалдылығы

Бұл стиль Ұлыбритания, Ирландия және Солтүстік Америкада танымал болып қалып келді. Шапка кейде егде жастағы ер адамдармен байланыстырылады, әсіресе Оңтүстік Кореяда, бірақ ол (newsboy cap сияқты) жас адамдардың арасында да танымал, мысалы, Чикаго, Бостон және Нью-Йорк сияқты ірі ирланд-американдық қалаларында. Ол хип-хоп субмәдениетінде де пайда болды, кейде кері немесе бүйірге қарай киіледі. Калифорния штатының Сан-Франциско қаласында бұл шапканы ерлер де, әйелдер де жиі тағуға болады. Түркияда бұл стиль көбінесе жұмысшы табындағы ерлердің арасында өте танымал. Ағылшын регби лигасының командасы «Федерстон Роверс» жанкүйерлері «Flat Cappers» деп аталады, себебі бұрынғы жылдары жанкүйерлер матчтарға осы шапкаларды киіп келетін, басқа командалардың жанкүйерлері де солай жасаған. Қара былғарыдан жасалған жалпақ шапка көбінесе жыртылған спорттық костюм немесе былғары күрте және қара киіммен (кейде аралы сызықты тұтқынның жейдесімен) бірге танымал мәдениетте ұры, қарақшы немесе тонаушы бейнесін жасау үшін қолданылады, кейде домино маскасымен бірге. Комикстердегі «Goon» кейіпкері ежелгі мультфильмдер мен комикстерден шыққан осы жалпақ шапкалы көшедегі қатал жігіттің архетипіне негізделген. Американдық гольфші Брайсон ДеШамбо ПГА турындағы ойындары кезінде қадірлі Пэйн Стюарт пен Бен Хоганның құрметіне жалпақ шапка киеді. Бұл стиль жас гольфшілер арасында танымалдылығын қайта жаңғыртты. 1998 жылғы қысқы Олимпиадада Канада құрамасы ашылу салтанатында Roots компаниясы жасаған қызыл жалпақ шапкаларды киді. 2008 жылғы жазғы Олимпиадада АҚШ құрамасы да халықтар шеруі кезінде Polo Ralph Lauren компаниясы жасаған ақ жалпақ шапкаларды киді.