Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венесуэладағы көл Валенсия көлі (lang es), бұрынғы Такаригуа көлі – Венесуэланың солтүстігіндегі Карабобо және Арагуа штаттарында орналасқан көл.
the lake in Venezuela
Lake Valencia (lang es), formerly Lake Tacarigua, is a lake within Carabobo State and Aragua State in northern Venezuela.
География
Валенсия көлі – Венесуэладағы Маракайбо көлі мен Гури су қоймасынан кейінгі үшінші ірі көл. Көл Арагуа аңғарларының бірінде, Венесуэланың Жерсерік таулары жүйесінің Cordillera de la Costa Central бөлігінде орналасқан. Жабық (эндорхей) көлінің табиғи су төгілу деңгейі теңіз деңгейінен 427 метр биіктікте; су деңгейі осы биіктіктен шамамен 250 жыл бұрын төмендеген. Қазіргі уақытта көлдің беткі деңгейі теңіз деңгейінен 410 метрді құрайды, ұзындығы шамамен 30 шақырым, ал ауданы 350 шаршы километр. Көлдің ең терең жері 39 метр, орташа тереңдігі 18 метр. Көлде көптеген кішкентай аралдар бар, олардың кейбіреулерінде адамдар тұрады. Су жиналатын алабы (су бассейнінің ауданы) 2646 шаршы километрді құрайды. Көлге құятын ең ірі өзен – Арагуа өзені. Басқа өзендерге Эль-Лимон, Гуакара, Гуигуэ, Мариара және Турмеро өзендері жатады, олар Эль-Лимон, Гуакара, Гуигуэ, Мариара және Турмеро қалаларынан өтіп немесе олардың жанынан ағып өтеді.
Lake Valencia is the third largest lake in Venezuela, after Lake Maracaibo and Lake Guri reservoir. The lake is located in one of the Aragua valleys, between the parallel sub Serranía del Interior in the Cordillera de la Costa Central, of the Venezuelan Coastal Ranges system. The endorheic lake has natural discharge level at 427 m above sea level; the water level declined below this height about 250 years ago. Its surface level currently is 410 m above sea level, and is about 30 km long, has an area of 350 km2. The maximum depth is 39 m, the mean depth 18 m. The lake has a number of small islands, with some inhabited. Its drainage basin (watershed area) of 2,646 km2. The most important river emptying into the lake is the Aragua River. Others include the El Limón River, Guacara River, Güigüe River, Mariara River and Turmero River, which flow through or near their respective cities, El Limón, Guacara, Güigüe, Mariara and Turmero.
Тарих
Көл шамамен 2-3 миллион жыл бұрын Кабриалес өзенінің жарылуынан және одан кейін бөгет құру арқылы пайда болған. Көлдің геологиялық тарихының бірнеше кезеңінде толығымен құрғап қалған. 1800 жылы Александр фон Гумбольдт осы көлді зерттеді. Ол айналасындағы елді мекендердің жерді өңдеуінің экожүйеге тигізген теріс әсерін жазбаға алды. Орманды кесу және суарға пайдалану үшін суды бұру Валенсия көлінің құрғауына алып келді, нәтижесінде су деңгейі күрт төмендеді. Валенсия көлі – Гумбольдт антропогендік климаттың өзгеруі туралы түсінігін қалыптастырған орын. Кейін ол былай деп жазды: «Еуропалық плантаторлар Америкадағы ормандарды ойсыз кесіп тастағанда, бұлақтар толығымен құрғап немесе азайып кетеді. Жылдың бір бөлігінде құрғап жататын өзендердің арналары, жаңбыр жауғанда ағын суға айналады. Тау беткейлеріндегі шөп және мүк жабындары жойылғандықтан, жаңбыр сулары өз бағытында тоқтамайды: өзендердің деңгейін біртіндеп көтерудің орнына, қатты жаңбыр кезінде төбелердің беткейлерін ойып, топырақты шайып, елді жерлерді қирататын кенеттен су тасқынына себеп болады». 1976 жылдан бері Валенсия көлінің су деңгейі көршілес су алаптарынан суды бұрып алу арқасында көтерілді. Қазір ол Маракай және Валенсия сияқты айналасындағы қалалық орталықтар үшін су қоймасы ретінде қызмет етеді.
The lake was formed approximately 2–3 million years ago due to faulting and subsequent damming of the Cabriales River. The lake has been completely dry during several discrete periods of its geologic history. Alexander von Humboldt visited the lake in 1800. He documented the negative impact of the surrounding population's land cultivation on the ecosystem. Deforestation and water diversion for irrigation led to the desiccation of Lake Valencia by dramatically reducing water levels. Lake Valencia is where Humboldt developed his conception of anthropogenic climate change. He later wrote:When forests are destroyed, as they are everywhere in America by the European planters, with an imprudent precipitation, the springs are entirely dried up, or become less abundant, The beds of the rivers remaining dry during a part of the year, are converted into torrents, whenever great rains fall on the heights. The sward and moss disappearing from the brush wood on the sides of the mountains, the waters falling in rain are no longer impeded in their course: and instead of slowly augmenting the level of the rivers by progressive filtrations, they furrow during heavy showers the sides of the hills, bear down the loose soil, and form those sudden inundations that devastate the country. Since 1976, the water levels in Lake Valencia have risen due to diversion of water from neighboring drainage basins—it currently acts as a reservoir for the surrounding urban centers (such as Maracay and Valencia).
Экология
Көлде су өсімдіктерінің гүлдәуі байқалады, себебі оған қоршаған қалалық, ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптік жерлерден тазартылмаған сарқынды сулар үнемі құйып келіп тұрады. Бұл көлдің эвтрофикациясына, ластануына және тұздануына себеп болады. Солтүстікке қарай Кордильера де ла Коста және оңтүстікке қарай Серрания дель Интерьер арасында әдемі орналасқанмен, Валенсия көлінің нашар су сапасы туризм және демалыс мүмкіндіктерін шектейді. Ластану және адамның басқа да әрекеттері салдарынан 1960 және 1990 жылдар аралығында көлдегі жергілікті балық түрлерінің шамамен 60% жоғалып кетті. Көлде алмаз тетрасы сияқты аквариумдарда жиі ұсталатын балықтар бар, сондай-ақ Литогенес валенсия және Пимелоделла тапатапе есімді екі түр көл алабында ғана кездесетін эндемиктер болып табылады. 1991-2002 жылдар аралығында орнатылған сарқынды суды жинау және тазарту инфрақұрылымы, ластану деңгейі және суды қайта пайдалану мүмкіндіктері туралы ақпаратпен бірге ИДБ қаржысымен жүзеге асырылған көлді тазалау жобасы сипатталды.
The lake suffers from algal blooms caused by continual influx of untreated wastewater from the surrounding urban, agricultural, and industrial land uses. This contributes to ongoing eutrophication, contamination, and salinization of the lake. Despite its picturesque location between the Cordillera de la Costa to the north and the Serrania del Interior to the south, Lake Valencia's poor water quality limits opportunities for tourism and recreational activities. Due to pollution and other human induced changes, almost 60% of the native fish species in the lake were lost between 1960 and 1990. Among the fish in the lake is the diamond tetra, which is commonly kept in aquaria, while two species of catfish, Lithogenes valencia and Pimelodella tapatapae are entirely endemic to the lake basin. A lake clean up scheme with finance from IDB has been described along with information on pollution loads, reuse opportunities and wastewater collection and treatment infrastructure, which was installed between 1991 and 2002.