Кіріспе
Сяо Баоюань (蕭寶卷) (483 – 31 желтоқсан 501), туған аты Сяо Миньсянь (蕭明賢), көбінесе өлімнен кейін төмендетілген Донхун хоу (東昏侯) титулымен танымал, әдепті есімі Жизан (智藏), Қытайдың Солтүстік және Оңтүстік әулеттер кезеңінде Оңтүстік Ци әулетінің императоры болды. Ол өз қалауынша жоғары лауазымды шенеуніктерді өлімге кесетін қатыгез билеуші болды, бұл бірнеше ірі көтерілістерге себеп болды, солардың соңғысы оның генералы Сяо Ян бастаған көтеріліс оны құлатты және ақырында оның әулетін жойды, Сяо Ян Лианг әулетін құрды. Ол Донхун хоу деп аталады, себебі Сяо Ян оны астана Жэньцзян қоршауы кезінде өлтіргеннен кейін осы титулға төмендетті.
Өмірбаян
Сяо Баоюань 483 жылы дүниеге келген, оның әкесі Сяо Луань император Вудың туысы ретінде орта және жоғары деңгейдегі лауазымды адам және Сичан маркизі болған. Оның алғашқы аты Сяо Миньсянь еді. Ол Сяо Луаньның екінші ұлы, ал анасы Лю Хуидуань (劉惠端) Сяо Луаньның әйелі болды. (Оның жалғыз ағасы Сяо Баойи (蕭寶義) Сяо Луаньның күңі Леди Иньнен туған.) Оның анасы маркиза Людің 489 жылы қайтыс болғанға дейін тағы үш ұлы болды, Сяо Баосуань (蕭寶玄), Сяо Баоин және Сяо Баоронг. 494 жылы император Вудың салғылы және қабілетсіз немересі Сяо Чжаое императорлық таққа отырғанда және Сяо Луань оның премьер-министрі болғанда, Сяо Луань төңкеріс жасап, Сяо Чжаоені құлатты. (Осы шамамен осы уақытта Сяо Баожуанның есімі Миньсяннан Баожуанға өзгертілді.) Сяо Луань бастапқыда Сяо Чжаоенің інісі Сяо Чжаовенді император етті, бірақ билігін нығайта беріп, император Ву мен император Вудың әкесі, император Гаоның көптеген ұлдарын өлтіргеннен кейін, Сяо Луань өзі таққа отырды (император Мин ретінде). Сяо Баожуанның ағасы Сяо Баойиның ауыр мүгедек екені және сөйлей алмайтыны айтылғандықтан, Сяо Баожуан, Сяо Луаньның әйелінен туған екінші ұлы және үлкен бала ретінде, тақ мұрагері болып жарияланды.
Тақ мұрагері ретінде
Сяо Баожуанның тәжді мұрагер ретіндегі қызметі туралы көп мәлімет жоқ. Император Мин оған Сяо Чжаоедің өзін өлтіруді ойлағанын жиі айтып, шешімділікпен әрекет ету керектігін ескерткені белгілі. Сондай-ақ, ол оқуға қызығушылық танытпай, көбінесе ойын-сауықпен айналысқан және сөйлеуге құштар емес, іштен тым білгіш адам болған. 495 жылы әкесі оған өзінің шенеунігі Чу Ченгтің (褚澄) қызы Чу Линкьюді әйелі ретінде берді. 496 жылы ол ересек болу рәсімін өткізді. 498 жылы зейнеткер генерал Ван Цзинцзе (王敬則) көтеріліс жасағанда, Ванның әскері астана Jiankang-тан қашықта болғанына қарамастан, Сяо Баожуан отты Ван әскерінің астанаға жақын екенін көрсететін белгі деп қате түсініп, қашу үшін жаңа киімге ауысты, бірақ кейін Ван әскері жеңіліске ұшырады. 498 жылдың күзінде Император Мин қайтыс болды. Сяо Баожуан императорлық таққа отырды.
Билік
Мин императорының өсиетімен үкіметке жауапты жоғары лауазымды шенеуніктер тобы қалдырылды: Сяо Баожуанның інісі Сяо Яогуан (蕭遙光) Шиань князі, премьер-министр Сюй Сяоси (徐孝嗣), сенімді Цзян Ши (江祏) және оның бауыры Цзян Си (江祀), Сяо Баожуанның ағасы Лю Сюань (劉暄) және генерал Сяо Танцзи (蕭坦之). Сяо Баожуанның өзі императорлық билікті жүзеге асыруға құштар болды, бірақ көбінесе уақытын жақын достарымен ойындарда өткізіп, оларға жиі ақша сыйлады. Жоғары лауазымды шенеуніктер, әсіресе Цзян Ши, оның мінез-құлқын шектеуге тырысты, бұл жас императордың наразылығын тудырды. Ол шенеуніктермен кездесуді ұнатпайтын, бірақ евнухтарды, күзетшілерді және елшілерді жақсы көретін. Әйелін, Чу ханшайымын императрица етіп жариялады және әйелі Хуан ханшайымынан туған жалғыз ұлын, Сяо Сун (蕭誦) князь етіп тағайындады. Жас императордың жақсы қасиеттерінің болмауы байқалған соң, Цзян Ши оны тақтан түсіру және оның орнына кіші інісі Сяо Баосуаньды, Цзянся князін қою туралы жоғары лауазымды шенеуніктер арасында пікірталас бастады. Алайда Лю Сюань Сяо Баосуаньды ұнатпады, ал Сяо Яогуан бұл мүмкіндікті өзін император ету үшін пайдаланды. Бірақ Лю оған да қарсы болды, сонда Сяо Яогуан 499 жылы ашуланып, Люді өлтіруге тырысты, ол бұл туралы Сяо Баожуанға хабарлады. Сяо Баожуан дереу Цзян Ши мен Цзян Сиді тұтқындатып, өлім жазасын берді. Сяо Яогуан қорқып, ауруға шалдыққандай болып, отставкаға кетті, бірақ кейін Сяо Баожуан оны өлтіруі мүмкін деп қорқып, көтеріліс бастады, сарайды қоршауға алды. Сяо Баожуанның әскері, Сяо Танцзи және тағы екі генерал, Цзо Синшэн (左興盛) және Цао Ху (曹虎) басшылығымен қарсы шабуыл жасап, Сяо Яогуанның штабын қоршауға алып, оны тұтқынға алды және өлім жазасын берді. Сяо Яогуанның көтерілісінен кейін Сяо Баожуан бұрынғыдан да көп билікке ие болды және бастапқыда Сюй Сяоси, Сяо Танцзи, Лю Сюань, Цао Ху, сондай-ақ Шэнь Вэньцзи (沈文季) шенеунігін марапаттап, олардың Сяо Яогуанға қарсы көтерілісте көрсеткен ерліктері мен адалдығы үшін жоғары лауазымдарға тағайындады. Бірақ бір айдан кейін Сяо Баожуан, Сяо Танцзиді ұнатпайтын достарының хабарлауына байланысты, оны тұтқындатып, өлім жазасын берді. Көп ұзамай Лю мен Цао да осы тағдырға ұшырады. Осыдан кейін бүкіл үкімет қорқып, императордың келесі кімді өлтіретінін білмейтін болды. Екі айдан кейін Сюй мен Шэнь, сондай-ақ Шэньнің туысы Шэнь Жаолуе де қаза тапты. Сяо Баожуанның жоғары лауазымды шенеуніктерді өлтіріп жатқанын естігеннен кейін, аға генерал Чэнь Сянда (陳顯達), содан кейін Цзян провинциясының губернаторы (江州, қазіргі Цзянси және Фуцзянь) көтеріліс бастады, Цзянканға жылдам шабуыл жасап, 500 жылдың басында, астананың шетіне жетті. Алайда Чэнь шайқаста қаза тауып, оның көтерілісі жеңілді. Чен жеңілгеннен кейін Сяо Баожуанның мінез-құлқы одан да қатыгез болды. Ол сарайдан тыс көптеген жерлерге баруды ұнататын, бірақ адамдардың оның бетін көруін қаламайтын, сондықтан ол алдымен күзетшілерді жіберіп, адамдарды үйлерінен және бизнесінен шығарып тастайтын. Кімде-кім қасақана немесе қасақана эвакуацияланбаса, өлім жазасына кесілетін. Осы кезде қарапайым халық та императорға наразылық білдіре бастады. 500 жылдың көктемінде, қорқып, Ю провинциясының (豫州, қазіргі орталық Анхуй) губернаторы генерал Пей Чжаое (裴叔業) маңызды қала Шуянды қарсыласы Солтүстік Вэйге тапсырды. Сяо Баожуан Шуянды қайтарып алуға тырысу үшін генералдар Цюй Хуэйцзин (崔慧景) және Сяо И (蕭懿) жіберді. Алайда ол астанадан шыққаннан кейін, Цюй императордың қатыгез мінез-құлқына байланысты оны құлату үшін көтеріліс бастайтынын жариялады. Ол Сяо Баожуанның інісі Сяо Баосуаньды өзіне қосылуға көндірді, олар 12 күн ішінде астанаға жетіп, сарайды қоршауға алды. Алайда Цюй жеңіске жақын екеніне сенгендіктен, науқанды тиянақты жүргізбеді, ал Сяо Баожуан Сяо Иді елорданы құтқару үшін шақыру үшін елшілер жіберді. Сяо И жылдам астанаға қайтып келіп, Цуйді жеңді, ол қашып кетті, бірақ қашып бара жатқанда өлтірілді. Сяо Баосуань өлім жазасына кесілді. Цуй қайтыс болғаннан кейін Сяо Баожуан өзіне деген сенімділігін арттырды, ал оның достары үкіметті тез басқара бастады. Ол өзінің кәнизағы Пан Юнуға көп сыйлықтар берді, оған және оның әкесі Пан Баоцинге (潘寶慶) көптеген нәрселер сыйлады. Пан Баоцин басқаларды қылмыс жасады деп жалған айыптап, оларды өлімге кесіп, мүлкін тартып алатын. Сяо Баожуан көптеген құрылыс жобаларын жүргізді және халықтан сән-салтанатқа толы заттарды көптеп талап етті, ал оның достары бұл мүмкіндікті одан да көп нәрсе талап ету үшін пайдаланды, халық шаршады. Сяо Иді марапаттау үшін Сяо Баожуан оны Цюй Хуэйцзин жеңілгеннен кейін премьер-министр етіп тағайындады, бірақ ол Сяо Иге де күдікпен қарады, ал оның достары оны осыған көндірді, содан кейін ол Сяо Иді өзіне-өзі қол жұмсауға мәжбүр етті. Сяо Идің інісі Сяо Янь, Юн провинциясының губернаторы (雍州, қазіргі Солтүстік-батыс Хубэй) 500 жылдың қысында өзінің провинциялық астанасы Сянъяннан көтеріліс жариялады. Сяо Баожуан генерал Лю Шаньян (劉山陽) Сяо Яньға қарсы шабуыл жасау үшін жіберді, бірақ Лю Шаньяннан күтпеген шабуылдан қорқып, Сяо Баожуанның інісі Сяо Баоронның штаб бастығы Сяо Инчжоу (蕭穎冑) оның орнына Сяо Яньға қосылып, Лю Шаньянды шабуылдап өлтірді. Сяо Янь мен Сяо Инчжоу Сяо Баожуанды құлату және Сяо Баоронды император етуді мақсат еткендерін жариялады. Сяо Инчжоу Сяо Баоронмен бірге Цзянлинде қалды, ал Сяо Янь шығысқа шабуыл жасады. Сяо Яньнің ілгерілеуі баяу болды, бірақ тұрақты болды, 501 жылдың көктеміне қарай империяның батыс жартысы оның әскерлерінің бақылауында болды. Сонымен қатар, Сяо Инчжоу Сяо Баоронды император (Император Хэ) деп жариялады. Содан кейін бірнеше ай бойы Оңтүстік Циде екі император болды. Осы аралықта, Цзянкан негізінде Сяо Баожуанды өлтіруге екі қастандық жасалды - біреуі Император Удың немересі, Балин князі Сяо Чжаочжоу (蕭昭冑) жасаған, екіншісі генерал Чжан Синтай (張欣泰) жасаған, бірақ екеуі де сәтсіз аяқталды. 501 жылдың қысында Сяо Янь Цзянканға жетіп, қаланы қоршауға алды, бірақ бастапқыда Сяо Баожуанның әскерлерін жеңгенімен, қала бастапқыда генералдар Ван Чжэньго (王珍國) мен Чжан Цзи (張稷) тарапынан тиімді қорғалды, және қоршау тоқтап қалды. Сонымен қатар, Сяо Инчжоу, Сяо Яньмен күш теңгерімін сақтаған, аурудан қайтыс болды, осыдан кейін Сяо Янь көтеріліске толық бақылық ететіні анық болды. 501 жылдың жаңа жынында Сяо Баожуанның достары оған Ван Чжэньго мен Чжан Цзидің адал болмағандықтарының нәтижесінде Сяо Яньнің әскерін жеңе алмағанын айтты. Бұл туралы естіген Сяо Баожуан қорқып, Ван мен Чжанды Сяо Баожуанды өлтіруге мәжбүр етті және оның басын Сяо Яньге тапсырды. Сяо Баожуан қайтыс болғаннан кейін Донхун маркизі лауазымынан төмендетілді. Пан ханшайымы және оның достары өлім жазасына кесілді, ал императрица Чу мен князь Сун екеуі де қарапайым халыққа төмендетілді. 502 жылға қарай Сяо Янь Сяо Баороннан да тақтыны тартып алып, Оңтүстік Циді жойды және Лян әулетін құрды.