Кіріспе

Құс түрлері

Малабар сұр мүйізқұйрығы (Ocyceros griseus) – Батыс Гаттар мен Оңтүстік Үндістанның оған жақын төбелерге ендемік мүйізқұйрық. Олардың үлкен мүсірлері бар, бірақ кейбір басқа мүйізқұйрық түрлеріне тән болған қалың қабаттары жоқ. Олар көбінесе тығыз орманды жерлерде және каучук, арека пальмасы немесе кофе плантацияларының маңында кездеседі. Олар жұптармен немесе шағын топтарда қозғалып, інжір және басқа орман жемістерімен қоректенеді. Олардың дауысты күлкісі мен әзілді шақыруы осы аймақта тұратын адамдарға жақсы таныс.

Сипаттама

Малабардың сұр мүйізқұйрығы ірі құс, бірақ ұзындығы бойынша Азия мүйізқұйрықтарының ең кішісі болып табылады. Оның құйрығы ұзын, ал мүсізі ақшыл немесе сарыдан қызғылт сарыға дейін өзгереді. Еркектерінің мүсізі сары түсті, ал ұрғашыларының мүсізі қара, төменгі жауырының тамырында қара жолақпен. Олардың көздерінің үстінен мойынға дейін созылатын кең ақшыл суперцилиарлық жолағы бар. Олар күшті қанат соғысымен және сырғанаумен ұшып, үлкен жеміс ағаштарының сыртқы бұтақтарында ауыр секіріп жүреді. Олардың қоңыр сұр қанаттары, ақ карпальды дағы және ақ ұшы бар қара негізгі ұшу қауырсындары бар. Көршілес жазықтарда кездесетін үнді сұр мүйізқұйрығын, оның айқын қақпағымен және ұшу кезіндегі бүкіл қанаттың ақ шетімен оңай ажыратуға болады. Малабардың сұр мүйізқұйрығының арқасы сұр, ал құйрық асты бөлігі қызыл қоңыр. Ұзын құйрығы ақ ұшы бар қара түсті, ал астыңғы бөлігі ақ жолақтармен сұр. Ұзын қисық мүсізінде қақпақ жоқ. Жасы кіші құстардың жоғарғы жағы қоңыр, ал мүсізі сары түсті. Жастардың көзқарасы ақ немесе сары түсті. Олардың дауысы өте ерекше, оған "истериялық қаққылау", "күлу" және "қышқылдау" дыбыстары кіреді. Оңтүстік Батыс Гаттарда Малабар сұр мүйізқұйрығы 500 м мен 900 м (кейде 1100 м) биіктіктегі мәңгі жасыл ормандарда Калакад-Мундантурай жолбарыстар қорығында, бірақ көбінесе 1200 м дейін Анамалай төбелерінде кездеседі. Осы екі жерде де Малабар сұр мүйізқұйрығының саны биіктікпен бірге азайды, ал Анамалай төбелеріндегі жаңбырлы ормандардың фрагменттеріндегі құстардың саны азық ағаштарының түрлеріне байланысты өсті. Бұл түр негізінен тығыз орманды жерлерде кездеседі, ал жазықтың сирек құрғақ ормандарын әдетте үнді сұр мүйізқұйрығы мекендейді. Шри-Ланка сұр мүйізқұйрығы бұрын осы түрге жатқызылған, бірақ қазір ол жеке түр деп есептеледі. Олар кішкентай омыртқалы жануарлармен қоректенеді және тұтқындықта ет жейді.

Өсіру

Ұрықтану маусымы қаңтардан мамырға дейін созылады. Олар екіншілік қуыста ұялайтындықтан (өздері ұя қазбайтындықтан), үлкен қуыстары бар ағаштарды іздейді. Анаймалай төбелерінде жүргізілген зерттеу көрсеткендей, бұл түр үлкен ағаштарды ұялау орындары ретінде таңдайды. Ұя тесіктері көбінесе үлкен ағаштарда, бұтақтары сынған жерлерде, жүрек шірігінен пайда болған қуыстарда табылады. Лагерстроемия микрокарпа, Терминалия беллирика және Терминалия кренулата түрлерінің ағаштары Мудумалай аймағындағы барлық ұялардың шамамен 70% құрайды. Бұл түр моногамды, және жұптар жыл сайын бірдей ұя орындарын пайдаланады. Аналық өзінің нәжісінен жасалған цементпен кіреберісті бітеп, қуысқа жабылып қалады. Содан кейін аналық үш немесе кейде төрт ақ жұмыртқа салады және ұшу қауырсындарын толық түрлендіруді бастайды. Ұяның кіреберісінде тар жарық қалдырылады, одан аналық экскременттерді шығарып, еркектен тамақ алады. Аталық аналыққа және баласына қажетті барлық тамақты әкеледі. Тамақ құрамына жидектер, жәндіктер, кішкентай кеміргіштер және бауырымен жорғалаушылар кіреді. Аталық ағашқа соғып, тамақ әкелгенде аналықты шақырады. Жидектер біртіндеп құсылып, тұмсығының ұшына жылжытылып, содан кейін аналыққа беріледі.