Кіріспе

Суфи медитациясы, дервиштер тәжірибесінде музыкамен бірге айналуды қамтиды. Суфи айналымы (немесе суфи бұрылысы) (Семазен – парсы тілінен алынған Сама зан сөзінен, Сама – «тыңдау» (араб тілінен), зан – «орындаушы» (парсы тілінен)) – белгілі бір суфи топтарында пайда болған және бүгінге дейін Мевлеви орденінің суфи дервиштері мен Рифаи Маруфи тәрізді басқа да ордендерде сақталатын физикалық белсенді медитация түрі. Бұл – сема немесе құлшылық рәсімінде орындалатын дәстүрлі медитация тәжірибесі, оның арқылы дервиштер (парсы тілінен Дарвиш, парсы тілінен درویش, сондай-ақ سماعزن деп те аталады) Алламен жақын байланысқа жетуді мақсат етеді. Бұл, өз нафсынан, эгосынан немесе жеке тілектерінен бас тарту, музыка тыңдау, Құдайға шоғырлану және денені қайта-қайта айналу арқылы жүзеге асырылады, бұл Күн жүйесіндегі планеталардың Күнді айналуының символдық бейнесі ретінде қарастырылады. Мевлеви тәжірибесі египеттік таноура формасын тудырды, ол көп түсті белдікпен ерекшеленеді. Бұл сондай-ақ суфи емес бишілердің, тіпті ислам әлемінен тыс бишілердің қойылымдарына айналды.

Бүгін

Орта ғасырларда дервиш қауымдастықтары "орталық ислам аймақтарында" әлеуметтік, діни және саяси өмірде орталық рөл атқарды. Тарихи түрде тек ерлер ғана осы рәсімге қатысуға рұқсат етілгенімен, кейбір қауымдар қазір әйелдерге де қатысуға мүмкіндік береді.

Мысыр таноурасы

Мысырда айналып жүру тәсілі таноура (التنورة el tanoura) ретінде бейімделген. Таноура немесе танноура сөзі суфилік тәртіптердің әрқайсысын білдіретін түрлі-түсті белдікке қатысты, оны суфилер киеді. Бұл сөз дәстүрлі түрде суфи еркегіне де сіңіруі мүмкін. Суфилердің айналып жүру амалы – дхамал деп аталады және оны суфи қасиеттілері немесе қаландарды құрметтеу үшін орындайды. Түрік тәжірибасынан өзгеше, дхамалды кез келген ізбасар – дін қызметкерлері де, қажылар да орындай алады. Дхамалға көбінесе барабан (нагхара) соғу және қоңыраулардың үні қосылады, қажылар қолдарын көтеріп, бір орында секіріп, біртіндеп транстық күйге енеді, ал соққылардың ырғағы жылдамдаған сайын осы күй тереңдейді. Ритм жылдамдағанда, ырғақтар өзгереді және барабанның соққыларына шейнайдың үні қосылады. Осы биді орындаушылар Лал Шахбаз Каландармен және Кербала шайқасынан кейінгі наразылықтармен байланыстырады. Олар барабанның ырғағын әлемнің жаратылу ырғағын еске түсіретініне сендіреді, бұл Кун Фякун ұғымында көрсетілген.

Батыс елдерінде

Таноура дәстүрі батыстық белі бишілер қауымында қызығушылық тудырды. Осы өнерді ерлер де, әйелдер де, жеке және топтап орындайды. Мұндай қойылымдарға пиротехника немесе перделер, қанаттар, ленталар сияқты әртүрлі қолданбалы заттар қосылуы мүмкін. Мысыр таноурасында қолданылатын техникаларды белі бишілері де тепе-теңдігін сақтау және бас айналуын басу үшін пайдалана алады. Суфи айналымын актриса және мемуаршы Аннабель Гурвич стрессті жеңілдетудің бір жолы ретінде насихаттаған.

Физиологиясы

Айналудың ерекшелігі – орталық радиалды осьтің айналасында үздіксіз (сағат тілі бойынша немесе сағат тіліне қарсы) айналу, сонымен бірге бас айналуын болдырмау. Жаттығусыз бишілерде мұндай ұзақ айналу бас қызынуына немесе қозғалыс тудырған бас айналуға себеп болады. Айналуға жаттығу адамдардың тепе-теңдігінен жауапты ішкі құлағына бағытталған. Бұл әсерді жеңілдету үшін айналып билейтін бишілер түрлі тепе-теңдік сақтау және психологиялық техникаларды қолданады.

Жазбалар

2012 жылы Лондонда "бір сағат ішінде ең көп суфи айналымы" бойынша Гиннес рекордтары тапсырылды. Шафик Ибрагим Абд Эль Хамед ерлер арасында 2905 айналыммен, ал Тара Ли Оукли әйелдер арасында 2191 айналыммен жеңіске жетті. Бұл рекордтар 2015 жылы Цюрихте Николь Макларен 3552 айналыммен жаңартты. Ең ұзақ үздіксіз айналу көрсеткіші төрт сағаттан асып түсті. Бір уақытта айналып тұрған адамдардың ең көп саны – 755, бұл рекорд 2011 жылы Тайваньда тіркелді.