Кіріспе
Ислам дінінде міндетті зекет беру түрі – зекет, мұсылман үмметі жиі жиналатын садақаның бір түрі. Құран бойынша, намазdan кейін маңыздылығы бойынша екінші орында тұрады. Құранда зекеттің сегіз арнасы айтылған. Исламның бес тірегінің бірі ретінде, зекет – қажетті байлық критерийлеріне сай келетін барлық мұсылмандар үшін міндетті діни парыз, мұқтаждарға көмектесу мақсатында. Бұл міндетті қайырымдылық үлесі, көбінесе салық ретінде қарастырылады. Зекет төлеу және оған қатысты дау-дамайлар Ислам тарихында, әсіресе Ридда соғыстары кезінде маңызды рөл атқарды. Зекет байлыққа байланысты, барлық мүлік құнына негізделген. Әдетте, бұл мұсылманның барлық жинақтары мен байлығының 2,5% (немесе 1/40) бөлігін құрайды, ол нисап деп аталатын белгілі бір ең төменгі шектен асып түсуі керек, әрбір ай жыл санауы бойынша.
Zakāh is a form of almsgiving, often collected by the Muslim Ummah. and by Quranic ranking, is next after prayer (salat) in importance. Eight heads of zakat are mentioned in the Quran. As one of the Five Pillars of Islam, zakat is a religious duty for all Muslims who meet the necessary criteria of wealth to help the needy. It is a mandatory charitable contribution, often considered to be a tax. The payment and disputes on zakat have played a major role in the history of Islam, notably during the Ridda wars. Zakat on wealth is based on the value of all of one's possessions. It is customarily 2.5% (or 1/40) of a Muslim's total savings and wealth above a minimum amount known as nisab each lunar year,
Этимология
Бұл сөз араб тіліндегі "з к у" (ز ك و) түбірінен шыққан, "тазарту" деген мағынаны білдіреді. Зәкят – адамның табысы мен байлығын кейде дүниелік, таза емес жолдармен иемденуден тазартудың бір жолы. Сачико Мурата мен Уильям Читтиктің айтуынша, "Құсұл денеді тазартады және намаз жанды тазартады (исламда), сол сияқты зекет мүлікті тазартады және оны Аллаға ұнамды етеді". Зәкят ерте Медина сүрелерінде кездеседі және мұсылмандар үшін міндетті деп сипатталады. Ол құтқарылу үшін беріледі. Мұсылмандар зекет бергендердің ақыретте Алладан сыйлық күте алатынына сенеді, ал зекет беруді елемеу азапқа алып келуі мүмкін. Зәкят – Алла мен мұсылман арасындағы келісімнің бір бөлігі. Құранда зекеттің пайдасын кімдерге беру керектігі де көрсетілген, бұл туралы төменде егжей-тегжейлі айтылады. Сахих Муслимнің 12-ші кітабы және Сунан Әбу Даудтың 9-шы кітабы зекеттің әртүрлі аспектілерін, кім, қанша, қашан және қандай түрде төлеу керектігін талқылайды. 2,5% мөлшерлемесі хадистерде де айтылған. Хадистер зекет бермеушілерді айыптайды. Хадис бойынша, зекет беруден бас тарту немесе зекет беретіндерді қысымға салу – екіжүзділіктің белгісі, және Алла мұндай адамдардың дұғаларын қабыл етпейді. Сүннетте де зекет беруден бас тартқан немесе төлемегендерге Алланың жазасы туралы айтылған. Қиямет күні зекет бермегендер жауапкершілікке тартылып, жазаланады. Хадистерде мемлекеттік органдардың зекет жинауына қатысты кеңестер бар. Зекет жинаушылар тиісінен артық алмайтын болуы керек, ал зекет төлеушілер төлеуден жалтармаулары керек. Хадистерде зекет алуға құқығы жоқ адамдарға зекет берудің жазасы туралы да ескертіледі. Зекетке қосымша, егін өнімдері, бағалы металдар, минералдар және малға да зекет салынады, мөлшерлемесі тауар түріне қарай 2,5%-тан 20% (1/5) аралығында өзгереді. Зекет әдетте бір ай жыл бойы үздіксіз иелік етілген, нисаптан асып түсетін активтерге төленеді, нисап – ең төменгі ақшалай сома. Алайда, ислам ғалымдары бұл мәселеде келіспейді. Мысалы, Әбу Ханифа жер өнімдері, жемістер және минералдар үшін нисап шегін зекеттің алғы шарты ретінде қарастырмаған. Юсуф әл-Қарадауи зекет және нисапқа қатысты ислам ғалымдары арасындағы басқа да айырмашылықтарды мойындайды.