Кіріспе
Америкалық социалистік және анархистік газет редакторы, саудагер және саясаткер, Канаданың Новая Шотландия провинциясында Альберт Ричард Парсонс (20 маусым 1848 – 11 қараша 1887) – американдық социалистік, кейін анархистік газет редакторы, шешен және еңбек қозғалысының белсендісі. Жастығында ол Америка Азамат соғысы кезінде Техаста Америка Конфедерациясының қарулы күштерінде қызмет етті. Соғыстан кейін Техасқа қоныстанып, бұрынғы құлдардың құқықтары үшін күресті, содан кейін Қайта құру кезеңінде республикалық лауазымға ие болды. 1873 жылы әйелі Люси Парсонспен бірге Чикагоға көшіп, газеттерде жұмыс істеді. Сол жерде ол жұмысшылардың құқықтарына қызығушылық танытты. 1884 жылы "The Alarm" газетін басқарды. Парсонс Чикагодағы төрт радикалды көшбасшының бірі болды, олар полицияға жасалған бомбалық шабуылға қатысқандығы үшін қастандық жасады деген айыппен сотталып, дарға асылды. Бұл оқиға "Хеймаркет ісі" ретінде танылды.
the merchant and politician in Nova Scotia, Canada
Albert Richard Parsons (June 20, 1848 – November 11, 1887) was a pioneering American socialist and later anarchist newspaper editor, orator, and labor activist. As a teenager, he served in the military force of the Confederate States of America in Texas, during the American Civil War. After the war, he settled in Texas, and became an activist for the rights of former slaves, and later a Republican official during Reconstruction. With his wife Lucy Parsons, he then moved to Chicago in 1873 and worked in newspapers. There he became interested in the rights of workers. In 1884, he began editing The Alarm newspaper. Parsons was one of four Chicago radical leaders controversially convicted of conspiracy and hanged following a bomb attack on police remembered as the Haymarket affair.
Алғашқы жылдар
Парсонс 1848 жылғы 20 маусымда Алабама штатының Монтгомери қаласында дүниеге келді. Парсонс өзінің ағылшын иммигранттарының ұрпағы екенін айтқан. 1632 жылы қазіргі Род-Айленд штатындағы Наррагансет шығанағына "бірінші Парсонс отбасысы" келген. Оның анасының жағынан Томпкинстердің бірі Джордж Вашингтонмен бірге Американдық революция кезінде және Брэндивайн шайқасында күрескен. Ол сондай-ақ Революциядағы тағы бір офицер, сонымен қатар Банкер-Хилл шайқасында жараланған капитан Парсонстың ұрпағы болды. Альберттің ата-анасы екеуі де оның бала кезінде қайтыс болды, нәтижесінде баланы үлкен ағасы Уильям Генри Парсонс (1826–1907) тәрбиеледі. Ол үйленген және Техас штатының Тайлер қаласындағы шағын газеттің иесі, "Тайлер Телеграф" газетінің иесі еді. 1850-ші жылдардың ортасында отбасы Тайлерден Джонсон округіне көшіп, үш жыл бойы шекарада тұрды. Парсонс газеттегі жұмысын тастап, Техас штатының Сабин Пасс қаласында асығыс салынған бекіністегі артиллерия ротасына қосылды, онда оның ағасы жаяу әскер ротасының капитаны болды. Парсонс өзінің басылымында бұрынғы құлдардың саяси құқықтарын қамтамасыз етуге бағытталған капитуляция және реконструкция шараларының талаптарын қабылдауға қарсы болды. Бұл 20 жастағы жігіттің өміріндегі маңызды сәт болды, ол кейіннен естеліктерінде былай деп еске алды: "Мен республикашыл болдым және, әрине, саясатқа қатысуым керек болды. Осының нәтижесінде мен бұрынғы әскери жолдастарымның, көршілерімнің және Ку-клукс-кланның жеккөрінісіне ұшырадым. Менің саяси мансабым қызықты және қауіпті оқиғаларға толы болды. Мен өз нанымды қорғау үшін жиынға қатыстым. Жақында босатылған құлдар елдің үлкен бөлігінде мені өз достары мен қорғаушысы ретінде біліп, құрметтеді, ал бұрынғы әріптестерімнің көпшілігі мені саяси еретик және сатқын деп санады." 1870 жылы Парсонс республикашылдардың саяси қолдауын алып, Улисс С. Грант әкімшілігі кезінде АҚШ Ішкі кірістер қызметінің көмекші салық салушысы болып тағайындалды. Парсонс 1875 жылы 4-6 шілдеде Филадельфияда өткен СДП-ның 2-ші съезіне қатысты және Чикагодағы топтың ағылшын тілінде сөйлейтін жетекші мүшелерінің бірі болды, оған тағы бір дарынды спикер Джордж А. Шиллинг қосылды. Қызығушылық танытқан бақылаушы ретінде Парсонс 1876 жылдың сәуір айында Питтсбургте өткен Ұлттық еңбек одағының (NLU) соңғы съезіне қатысты. Бұл съезде өлі NLU бөлініп, оның радикалды қанаты Америка Құрама Штаттарының Жұмысшы партиясын құру үшін шығып кетті – бұл топ көп ұзамай Парсонсқа мүше болған СДП-мен бірікті. Парсонс сонымен қатар 1879 жылдың соңында Пенсильвания штатының Аллегейни қаласында өткен ұйымның 2-ші ұлттық съезіне Чикагодан делегат ретінде сайланды. Парсонс сонымен қатар оның даму кезеңінде Еңбекшілер орденімен де байланысты болды. Ол 1876 жылдың 4 шілдесінде жұмысшылардың жаппай митингісінде сөйлеуге шақырылғаннан кейін "Еңбекшілердің асыл және қасиетті ордені" деп белгілі болған Еңбекшілер орденіне қосылды. 1876 жылдың күзінде Парсонс Чикаго қалалық әкімшігіне кандидат ретінде АҚШ Жұмысшы партиясынан ұсынылды. Ол дауыстардың бестен бір бөлігін алды. 1877 жылдың көктемінде Жұмысшы партиясы Кук округіне, оның ішінде Чикагоға кандидаттардың толық тізімін ұсынды. Ұйым өз мүшелерінің үшеуін Иллинойс штатының заң шығарушы органына және біреуін Иллинойс штатының сенатына сайлады. Парсонс мұндай ниетті жоққа шығарды, ол жұмысшыларды ереуілге бармай, жаңа өкілдерді сайлау үшін дауыс беруге шақырғанын атап өтті. Бөлмедегі адамдардың "Оны дарға асу керек" және "Оны линчевать керек" сияқты сөздерді айқын дауыстап айтуымен, полиция бастығы Парсонсқа оның өміріне қауіп төніп тұрғанын ескертіп, қаладан кетуге кеңес берді. 1877 жылғы Чикаго ереуілі полиция мен милицияның әрекеттерімен күшпен басылды.
<blockquote>I became a Republican, and, of course, had to go into politics. I incurred thereby the hate and contumely of many of my former army comrades, neighbors, and the Ku Klux Klan. My political career was full of excitement and danger. I took the stump to vindicate my convictions. The lately enfranchised slaves over a large section of country came to know and idolize me as their friend and defender, while on the other hand I was regarded as a political heretic and traitor by many of my former associates. In 1870, Parsons was the beneficiary of Republican political patronage when he was appointed Assistant Assessor of United States Internal Revenue under the administration of Ulysses S. Grant. Parsons attended the 2nd Convention of the SDP, held in Philadelphia from July 4–6, 1875, and was one of the group's leading English speaking members in Chicago, joined by another able speaker, George A. Schilling. As an interested observer, Parsons attended the final convention of the National Labor Union (NLU), held in Pittsburgh in April 1876. At this convention the dying NLU divided, with its radical wing exiting to establish the Workingmen's Party of the United States — a group that soon merged with the SDP to which Parsons belonged. Parsons was also elected as one of two Chicago delegates to the organization's 2nd national Convention, held in Allegheny City, Pennsylvania, at the end of 1879. Parsons was also involved with the Knights of Labor during its embryonic period. He joined the Knights of Labor, known then as "The Noble and Holy Order of the Knights of Labor," on July 4, 1876, after having been invited to speak at a mass meeting of workers. In the fall of 1876, Parsons was nominated for Chicago City Alderman by the Workingmen's Party of the United States. He received an impressive one sixth share of the vote. In the spring of 1877, the Workingmen's Party ran a full slate of candidates in Cook County, including Chicago. The organization elected three of its members to the Illinois State Legislature and one to the Illinois State Senate. Parsons disclaimed any such notion, noting that he had urged the workers not to strike but to go to the polls to elect new representatives. With the agitated worthies present in the room audibly muttering such sentiments as "Hang him" and "Lynch him," the Chief of Police advised Parsons that his life was in danger and urged him to leave town. The Chicago strike of 1877 was ultimately violently repressed by the action of the police and militia.
Анархистік кезең (18801887)
Онжылдықтың басында Альберт Парсонс сайлау саясатына қатысудан бас тартты. Ол кейіннен естеліктерінде, 1887 жылы өлімге кесілгенге дейін жазған: 1879 жылы мен саяси Еңбек партиясына белсенді қатысудан бас тарттым, себебі жалақылы жұмысшылардың күніне жұмыс істеуге мәжбүр болатын сағаттарының саны, олардың алатын жалақысының аздығы олардың сайлау құқығынан айырылуымен тең болды. Еңбек партиясындағы тәжірибем мені парақорлық, қорқыту, екіжүзділік, сыбайлас жемқорлық және зорлық-зомбылық жұмысшыларды кедейлендіретін және бекерге жататындарды байытатын жағдайлардан туындайтынын, сондықтан дауыс беру бюлетені халықтың еркін білдіруге мүмкіндік бермейтінін көрсетті, егер бұрынғы қанаушы, кедейлендіретін және құлдыққа салушы өндірістік жағдайлар өзгерілмесе. Парсонс өзінің күшін 8 сағаттық жұмыс күнін орнатуға бағытталған өркендеп келе жатқан қозғалысқа бұрды. 1880 жылдың қаңтар айында Чикагодағы Сегіз сағаттық лигасы Парсонсты Вашингтонға ұлттық конференцияға жіберді. Бұл жиын 8 сағаттық жұмыс күнін жеңіп алу және оны қолдану үшін еңбек ұйымдарының күш-жігерін үйлестіру мақсатындағы ұлттық лоббилік қозғалысты бастады. 1881 жылы Социалистік Еңбек партиясының қатары күрт азайған кезде, жаңа ұйым құрылды – Халықаралық революциялық социалистер. Парсонс осы ұйымның құрылтай съезіне делегат болды. Екі жылдан кейін ол 1883 жылғы қазан айында Питтсбургте өткен конвенцияға делегат ретінде қатысты, онда анархистік Халықаралық жұмысшылар қауымдастығы құрылды. Ол өмірінің соңына дейін осы ұйымға саяси адалдығын сақтады. Оның алғашқы саны 1884 жылғы 4 қазанда жарық көрді, одан 15 000 дана басылды. Басылымның құны 5 цент болды. "Alarm" газеті Халықаралық жұмысшылар қауымдастығын өзінің баспагері деп көрсетті және 2-бетінде "Социалистік апталық" деп таныстырды. Газеттің алғашқы бетінде бұрынғы марксистік ұран қолданылған: "Барлық елдердің жұмысшылары, бірігіңдер!". Парсонстың газеті мазмұны жағынан анархистік болды. Парсонс 1884 жылғы қараша айындағы санында осы тақырыпта жазды: 1886 жылдың басында жұмысшылардың үміті артып, жаппай ереуілдер басталды, олар көптеген өнеркәсіптерді жеңілдіктер беруге мәжбүр етті. Парсонс "он сағаттық еңбекақыға сегіз сағаттық жұмыс" жасауды ұсынды. Кейбір салалардағы жұмысшылар осыны түсіне бастады. Мамыр айы жақындаған сайын, сегіз сағаттық жұмыс күні үшін ереуілге шығуға белгіленген күн де жақындады. 1886 жылғы 1 мамырда Парсонс әйелі Люси және екі баласымен бірге Мичиган даңғылынан 80 000 адамды бастап, сегіз сағаттық жұмыс күнін қолдап, бірінші мамыр күні шеруге қатысты. Келесі бірнеше күн ішінде 340 000 жұмысшы ереуілге қосылды. Парсонс мамыр айындағы ереуіл кезінде Цинциннатиге шақырылды, онда 300 000 жұмысшы сенбі күні түстен кейін ереуілге шыққан. Сол жексенбіде ол Цинциннатидегі митингке ереуілдің "орталығынан" келген жаңалықтарды жеткізді және 200 Цинциннати мылтық одағының мүшесі бастаған екінші үлкен шеруге қатысты, жеңіс жақын екеніне сенімді болды. Болашақ жарқын көрінді, көптеген адамдар көптен күткен мақсатына қол жеткізді деп ойлады.
In 1879 I withdrew from all active participation in the political Labor Party, having been convinced that the number of hours per day that the wage workers are compelled to work, together with the low wages they received, amounted to their practical disfranchisement as voters. My experience in the Labor Party had also taught me that bribery, intimidation, duplicity, corruption, and bulldozing grew out of the conditions which made the working people poor and the idlers rich, and that consequently the ballot box could not be made an index to record the popular will until the existing debasing, impoverishing, and enslaving industrial conditions were first altered. Parsons turned his activity to the growing movement to establish the 8 hour day. In January 1880, the Eight Hour League of Chicago sent Parsons to a national conference in Washington, D. C., a gathering which launched a national lobbying movement aimed at coordinating efforts of labor organizations to win and enforce the 8 hour workday. In 1881, with the membership of the Socialist Labor Party in precipitous decline, a new organization was established, the International Revolutionary Socialists. Parsons was a delegate to the founding convention of this group. Two years later he was also a delegate to the October 1883 convention in Pittsburgh which established the anarchist International Working People's Association, the organization to which he owed his political allegiance for the rest of his life. The first issue was dated October 4, 1884, and was produced in a press run of 15,000 copies. The publication was a 4 page broadsheet with a cover price of 5 cents. The Alarm listed the International Working People's Association as its publisher and touted itself as "A Socialistic Weekly" on its page 2 masthead. Despite his use of the erstwhile Marxist slogan on the front page, "Workingmen of All Countries, Unite! ", Parsons' paper was unmistakably anarchist in content. Parsons wrote on the theme in a November 1884 issue:
In the early months of 1886, the luck of the workers was rising as massive strikes were beginning to take place, crippling many industries into making concessions. Parsons called for a move to "Eight hours' work for ten hours' pay." Workers in some industries were even beginning to get this. As May approached, so did the day designated as the official day to strike for the eight hour work day. On May 1, 1886, Parsons, with his wife Lucy and two children, led 80,000 people down Michigan Avenue, in what is regarded as the first ever May Day Parade, in support of the eight hour work day. Over the next few days 340,000 laborers joined the strike. Parsons, amidst the May Day Strike, found himself called to Cincinnati, where 300,000 workers had struck that Saturday afternoon. On that Sunday he addressed the rally in Cincinnati of the news from the "storm center" of the strike and participated in a second huge parade, led by 200 members of The Cincinnati Rifle Union, with certainty that victory was at hand. The future looked bright, and many believed that they had finally accomplished what they had been trying to for so long.
Хеймаркет ісі
Парсонс 4 мамырда Хеймаркет алаңында митингте сөз сөйледі. Бұл митинг бірнеше күн бұрын болған оқиғаға наразылық ретінде ұйымдастырылды. 1886 жылғы 1 мамырда Чикагода алғашқы Май күніне арналған, сегіз сағаттық жұмыс күнін қолдау мақсатындағы үлкен ереуіл өтті. Екі күннен кейін полиция үлкен Маккормик Орқаш Зауытында ереуілде болған жұмысшыларға оқ атып, алты адамды өлтірді. Август Шпийс және басқалар полицияның зорлық-зомбылығына наразылық білдіру үшін Хеймаркетте митинг ұйымдастырды. Парсонс бастапқыда Хеймаркетте сөйлеуден бас тартты, себебі ол митингті ашық ауада өткізудің зорлық-зомбылыққа алып келуінен қорқады, бірақ митинг барысында ойын өзгертті және Шпийс сөйлеген кезде келді. Чикаго мэрі де онда болды және жиынның бейбіт екенін байқады, бірақ жаңбыр жауатын болған соң кетіп қалды. Ауа райының өзгеруіне байланысты балалары үшін алаңдаған Альберт Парсонс, Лиззи Холмс, оның әйелі Люси және олардың балалары Лейк-стриттегі Зеф залына барып, наразылық білдірушілердің бірнешесі соңынан ерді. Іс-шара кешкі сағат 10-да аяқталды. Парсонс кеткеннен кейін және көрермендер тарап келе жатқанда, полиция қызметкерлерінің үлкен тобы келіп, көпшілікті күшпен тарауға мәжбүрледі. Сол сәтте алаңға лақтырылған бомба жарылып, бір полицей қаза тауып, басқалары жарақат алды. Оқ атыс басталды, нәтижесінде 7 адам қаза тауып, көптеген адамдар жарақаттанды. Бомбаны кім лақтырғанын ешкім білмеді, бірақ полиция көпшілікке оқ атуды бастағанда хаос орнады. Көптеген наразылық білдірушілер мен полицейлер қаза тапты, ал полицейлердің көпшілігі өздерінің атысынан жарақат алды. Парсонс Зеф залында сыра ішіп отырғанда жарқылды көріп, жарылыс естіп, содан кейін оқ атыс естіді. Хеймаркеттегі оқиғалардан кейінгі күндері билік жеті адамды ұстады. Бұл адамдардың анархистік қозғалыспен байланысы болды және көптеген адамдар оларды радикалды идеяларды насихаттаушылар деп ойлады, яғни олар заговорға қатысқан болуы мүмкін. Парсонс тұтқындалудан қашып, Висконсин штатының Уокеша қаласына көшіп, 21 маусымға дейін онда болды; кейін ол өз жолдастарымен ынтымақтастық таныту үшін өзінің ұсталуына келісті. Уильям Перкинс Блэк, корпоративтік адвокат, қорғауды жүргізді, бірақ оның әріптестерінен жаңбырлы қарайтынына және осы таңдауы үшін бизнестен айырылғанына қарамастан. Куәгерлердің айтуынша, сегіз адамның ешқайсысы да бомба лақтырмаған. Алайда олардың барлығы кінәлі деп танылды, тек Оскар Ниб 15 жылға бас бостандығынан айырылды, ал қалғандары өлім жазасына кесілді. Сэмюэл Филден мен Майкл Шваб кешірім сұрады және 1887 жылғы 10 қарашада губернатор Ричард Джеймс Оглсби олардың үкімін өмір бойына түрмеде отыруға ауыстырды, бұл шешімі үшін ол халықтың наразылығына ұшырады. Бұл үш адам 1893 жылғы 26 маусымда Иллинойс губернаторы Джон Питер Альтгельдтен кешірім алып, түрмеден босатылды. Өлім жазасына кесілуінен бір апта бұрын "Қоңырау" Хеймаркет оқиғасынан кейін алғаш рет қайта жарияланды, оның 2-бетінде Альберт Парсонстың өлім жазасына кесілгендер қамалының 29-шы камерасынан жазған хаты жарияланды. Өзінің хабарламасында Парсонс Дайер Д. Ламды өзінің редакциялық ізбасары етіп тағайындады және өзінің қолдаушыларына соңғы кеңес берді: 1887 жылғы 10 қарашада сотталған тұтқын Луис Линг өзінің камерасында сигараға жасырылған жарылғыш қақпақпен өзін-өзі өлтірді. Келесі күні Парсонс, Август Шпийс, Адольф Фишер және Джордж Энгель асылып өлтірілді. Парсонс өлім жазасынан өмір бойына түрмеде отыруға ауыстырылуы мүмкін еді, бірақ ол губернаторға хат жазудан бас тартты, себебі бұл оның кінәсін мойындау болар еді. Парсонстың ату бағанасында айтқан соңғы сөздері, кейіннен Дайер Д. Лам "Қоңырау" кітабында жазылған: "Мен сөйлеуге рұқсат аламын ба, о, Америка халқы? Маған сөйлеуге рұқсат етіңіз, шериф Мэтсон! Халықтың дауысы естілсін! О—" Бірақ сигнал берілді және Парсонстың сөздері тұйық есіктің ашылуымен тоқтатылды.
On November 10, 1887, condemned prisoner Louis Lingg killed himself in his cell with a blasting cap hidden in a cigar. The next day, Parsons, August Spies, Adolph Fischer, and George Engel were executed by hanging. Parsons likely could have had his sentence commuted to life in prison rather than death, but he refused to write the letter asking the governor to do so, as this would be an admission of guilt. Parsons' final words on the gallows, recorded for posterity by Dyer D. Lum in The Alarm, were: "Will I be allowed to speak, oh men of America? Let me speak, Sheriff Matson! Let the voice of the people be heard! O—" But the signal was given and Parsons' words were cut short by the springing of the trap door.
Отбасы
Оның әйелі Люси Парсонс өзінің еңбегімен ерекше көзге түсті. Ол феминист, журналист және еңбек қозғалысының қайраткері, сондай-ақ Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылардың (Industrial Workers of the World) негізін қалаушылардың бірі болды.
Шығармалары
"Тең құқықтар", "Дабыл" [Чикаго], т. 1, № 7 (15 қараша 1884), 2-бет. Айыптаушылар айыпталып отыр: Чикаго анархистерінің соттағы танымал сөздері: 1886 жылдың 7, 8 және 9 қазаны, Чикаго, Иллинойс штаты. Чикаго: Социалистік баспа қоғамы, күні көрсетілмеген [1886]. Анархизм: Оның философиясы және ғылыми негізі, оның кейбір жақтастары анықтағандай. Чикаго: А. Р. Парсонс ханым, 1887. Альберт Р. Парсонстың өмірі, Америкадағы еңбек қозғалысының қысқаша тарихымен. Чикаго: Люси Э. Парсонс, 1889.