Кіріспе

Сейшель аралдарының үшінші президенті Джеймс Алик Мишель, GCSK (1944 жылғы 16 тамызда туған) – 2004 жылдан 2016 жылға дейін Сейшель аралдарының президенті қызметін атқарған сейшельдік саясаткер. Бұрынғы президенті Франс Альберт Рене кезінде 1996 жылдан 2004 жылға дейін вице-президент болып қызмет еткен. Мишель бастапқыда мұғалім болған, бірақ кейіннен архипелагтың қарқынды дамыған туризм саласына қатысып, 1976 жылы тәуелсіздік алғанға дейін Рененің саяси партиясына қосылған.

Өмір және мансап

Мишель Сейшель аралдарының тәуелсіздігі тарихының барлық кезеңдерінде президент Ренеге әртүрлі саяси лауазымдар арқылы ілесіп келді. Ол 1974 жылдан 1977 жылға дейін Сейшель халықтарының біріккен партиясының атқару комитетінің мүшесі болды; кейіннен партия Сейшель халықтарының прогрессивті майданына (SPPF) айналған кезде оның Орталық атқару комитетінің мүшесі болды. Рене тәуелсіздік алғаннан кейін бір жыл өткенде ғана елдің бірінші президенті Джеймс Маншамға қарсы төңкеріс жасады, ал Мишель 1977 жылдың маусымында Мемлекеттік басқару және ақпарат министрі болып тағайындалды. 1979–1991 жылдардағы бір партиялық социалистік билік кезінде Мишель биліктегі партияның түрлі және министрлік портфельдерін, мысалы, 1989–2006 жылдар аралығында Қаржы министрі болды. 1984 жылы ол SPPF-тың Бас хатшысының орынбасары, ал 1994 жылы оның Бас хатшысы болды. Президент Рене билігі кезінде Мишель бірнеше рет сейшельдік экономика саясатында маңызды рөл атқарды. Осы 27 жыл ішінде Сейшель аралдары туризм және балық шаруашылығы салаларына негізделген экономикалық өсім кезеңін бастан кешірді, содан кейін 1990 жылдары тұрақсыздыққа ұшырады. 2008 жылдан бастап, Ұлы дағдарыс кезінде Мишель неолибералды бағыттағы макроэкономикалық реформалар бағдарламасына төрағалық етті, онда мемлекеттік бюджет тапшылығын («қиындық шаралары») азайту және валюталық операцияларды толық либерализациялау көзделді. Бұл диктаторлық билік кезінде қабылданған саясаттан шегіну болды, бірақ арал мемлекетінің шетелдік валюта табу үшін басқа елдерге қарағанда артықшылықты жағдайларда оффшорлық қаржылық қызметтердің орталығы ретіндегі әлеуетін көрумен байланысты. Бұл көптеген кіші арал мемлекеттері таңдаған саясат болды, ол шетелдік валютаға айырбастауға болатын өнеркәсіптік өсуге назар аударудан және оған байланысты қызметтерді (оның ішінде жергілікті өнеркәсіп пен тұтынушыларға қызмет көрсететін қаржылық қызметтер, сондай-ақ өнеркәсіптік өнімдерді пайдаланатын туристік қызметтер) дамытудан өзгеше. Мишель елдің демократиялану процесінде маңызды саяси рөл атқарды, әсіресе 1993 жылы көппартиялық сайлаудың қайта жандануында. Алайда, саяси оппоненттер Сейшель аралдарында әлі де баспасөз бостандығы мен ашықтығы шектеулі екенін айтады, тіпті сайлаудың бұрмаланғаны туралы да шағымдануда. 1993 жылдан бері сейшельдік сайлауларда болған халықаралық байқаушылар оларды «еркін және әділ» деп жариялады. Ресми нәтижелерге сәйкес, президент Рене және оның Сейшель халықтық прогрессивті майдан партиясы 2001 және 2002 жылдары тиісінше президенттік және парламенттік сайлауда жеңіске жетті, екі жағдайда да дауыс берудің шамамен 54% дауысын алды. 2016 жылы саясаттан шыққаннан кейін Мишель көк экономика мен климаттың өзгеруіне бағытталған жобаларды қаржыландыру және қолдау үшін Джеймс Мишель қорын құрды.

Төрағалық

1996 жылдың тамызынан бастап шамамен сегіз жыл вице-президент қызметін атқарғаннан кейін, Мишель 2004 жылдың 14 шілдесінде президент болды, ол кезде Рене қызметтен кетті. Ол кезде Мишель Рене кабинетінде ең ұзақ қызмет еткен министр еді. Президент ретінде ол қорғаныс, полиция, ақпарат, тәуекелдерді басқару және төтенше жағдайлар салаларын басқарды. 2011 жылдың мамыр айында Мишель 55,4% дауыс алып қайта сайланды. Ол 2011 жылдың 22 мамырында жаңа өкілеттігіне ант берді. 2015 жылдың басында Мишель келесі президенттік сайлауда үшінші мерзімге түсу ниетін растады. Өзінің қызметін еске алып, ол: "Мен тырыстым, Сейшель [және] сейшельдік халық үшін бар күшіммен жұмыс істедім және адамдар менің еңбегімді бағалайды деп ойлаймын" деді. Оның өкілеттік мерзімі 2016 жылы аяқталуға тиіс болған, бірақ ол 2015 жылдың 1 қазанында келесі сайлау бірнеше ай ертерек өтетінін хабарлады. Кейін сайлау күні 2015 жылдың 3-5 желтоқсанына белгіленді. Ол Рамкалаванды 200-ден аспайтын дауыс айырмасымен тартысты жарысқа түсіріп жеңді. Мишель 2016 жылдың 27 қыркүйегінде 16 қазаннан бастап отставкаға кететінін және билікті вице-президент Дэнни Фореге тапсыратынын мәлімдеді. Бұл шешім 2016 жылғы қыркүйектегі парламент сайлауында Ұлттық Ассамблеяда оппозициялық көпшіліктің сайлануымен бірге болды. Мишель: "Парти Лепептің жаңа буыны Сейшель аралдарын дамудың жаңа деңгейіне көтеріп шығарады" деді және ол "өзінің миссиясын орындағанын" сезінді.