Кіріспе

Комор аралдарының 1976 жылдан 1978 жылға дейінгі президенті, Мальдив үкіметінің министрі Али Соилих М'Цашива (علي صويلح; 7 қаңтар 1937 – 29 мамыр 1978) – коморлық социалистік революционер және саяси қайраткер, 1976 жылдың 3 қаңтарынан 1978 жылдың 13 мамырына дейін Комор аралдарының 3-ші президенті қызметін атқарды.

Өмірбаян

Соилих 1937 жылдың 7 қаңтарында Мадагаскардың Мажунга қаласында дүниеге келген. Ол өмірінің көп бөлігін осы қалада өткізіп, Мадагаскар мен Францияда білім алған. 1960 жылдардың басында ол Комор аралдарына сапарлап, ауыл шаруашылығы және экономикалық даму салаларында жұмыс істеді.

Билікке көтерілу

1970 жылы Али Солих Комор халқының демократиялық жиналысының (Rassemblement démocratique du Peuple Comorien (RDPC)) жетекшісі Саид Ибрагимді қолдаушы ретінде саясатқа қатысты. Көп ұзамай ол Францияға, бұрынғы отаршылдық державаға қарсы идеология қалыптастырды. Оның идеялары социалистік болды, ол ислам дінінен бас тартып, атеист болды. 1975 жылдың 3 тамызында, Комор аралдары Франциядан тәуелсіздік алғаннан кейін бір ай ішінде Солих президент Саид Мохамед Джаффарды құлатып, Комор аралдарын басып алған революциялық кеңестің төрағасы болды. Өз жақтастарының қару-жарағы жеткіліксіз болғандықтан, Солих Ахмет Абдалланы құлату үшін француз жалдамалы әскері Боб Денарды жалдады. 1976 жылдың қаңтарында ол революциялық кеңестің президенті ресми түрде тағайындалды. Жаңа конституцияға сәйкес, ол кең өкілеттіктерге ие болды және социалистік экономикалық саясатты іске асырды. 1977 жылы ол президенттік лауазымына қатысты референдум өткізді, оның нәтижесінде сайлаушылардың 56,63% қолдау көрсетті.

Революциялық бағдарлама

Сойлиха негізінен елдің дәстүрлі мұсылман қоғамына қарсы бағытталған революциялық бағдарламаны бастады. Оның маоизм мен ислам философиясының қосындысына негізделген көзқарасы, Комор аралдарын экономикалық тұрғыдан тәуелсіз және идеологиялық жағынан прогрессивті, 20-шы ғасырдың заманауи мемлекеті ретінде дамыту болды. Сонымен қатар, тым қымбат деп сынға түскен дәстүрлі жерлеу рәсімдеріне де шабуыл жасады. Сойлиха жастардың мүддесін қорғап, оларға билік беруді көздеді. Осы мақсатына жету үшін ол сайлау жасын он төртке дейін төмендетіп, жасөспірімдерді жауапты қызметтерге тағайындады. Оның ең көзге түсетін реформаларының бірі – жастардың қолдауын жеңіп алуға бағытталған шаралар, мысалы, марихуананы заңдастыру және Комор әйелдері арасында хиджапты алып тастауды насихаттау болды. Сойлиха Танзания әскери кеңесшілерімен оқытылған жас революционерлерден құралған "Моисси" жасағын құрды.

Салдарлар

Сойлихтің қақтығысқа ұйымдастырылған саясаты Францияның Комор аралдарына барлық көмек және техникалық көмек бағдарламаларын тоқтатуына әкелді, ал аралдардың дәстүрлі басшылары ежелгі дәстүрлердің біртіндеп жойылуына наразылық білдірді. Президентке адалдығы үшін ғана таңдалған он бес жасар Моисси, өрескелдікпен әрекет етіп, қарсылық көрсеткен әйелдерді зорлап, билігіне ең аз болса да күмән келтіргендерді өлтірді. Сондықтан коморлықтар оларды қанаушы күш ретінде қарады. Саяси оппозиция тарапынан күшейтілген наразылық Солихи режиміне қарсы екі жарым жыл ішінде төрт сәтсіз төңкеріс әрекетіне әкелді. Бірнеше сағаттың ішінде жақсы оқытылған және тәжірибелі француз әскері жүздеген Моисси сарбаздарын бірде-бір шығынсыз жойды. Төңкеріс түні Денард Сойлихитің жатын бөлмесінің есігін тебіп, оны үш жасөспірім мектеп оқушысымен бірге, марихуана тұтып, порнофильм көріп жатқан күйінде тапты. Денард кейіннен Сойлихитің өте "ақымақтығын" айтып, оның мойынұсқауын алу үшін көп еңбек еткенін еске алды. Абдулла президент болды, Сойлихитің саясаты өзгертілді және елдің атауы "Комор аралдарының Ислам Федеративтік Республикасы" деп өзгертілді. 29 мамырда Сойлихи атылып өлтірілді; үкімет мәліметінше, ол үй қамауынан қашуға тырысқан. Ол қайтыс болғанда 41 жаста еді.

Салдары

10 жылдан астам уақыт өткен соң, 1989 жылы Сойлидің үлкен жартылай бауыры Саид Мохамед Джохар, мүмкін Денардың көмегімен Абдалланы құлатты. Ол 1996 жылға дейін Комор аралдарының президенті қызметін атқарды. Әли Сойлихидің әлеуметтік саясатының салдары бүгінге дейін Комор аралдарында, әсіресе Анжуанда көрініп тұр.