Мальдив Республикасының саяси жүйесі

Кіріспе

Мальдивтердің саяси жүйесі

Мальдивтердің саясаты президенттік өкілді демократиялық республика аясында жүзеге асырылады, онда Президент – Үкімет басшысы. Атқарушы билікті үкімет жүзеге асырады. Президент атқарушы билікті басқарады және Министрлер кабинетін тағайындайды; көптеген президенттік демократиялар сияқты, кабинет мүшелерінің әрқайсысы Парламенттің мақұлдауынан өтуі керек. Президент, оның вице-президентімен бірге, тікелей бес жылдық мерзімге азаматтармен жасырын дауыс беру арқылы сайланады. Олар қызметке келген соң, Конституциямен белгіленген лимит бойынша, тағы бір бес жылдық мерзімге қайта сайлануға құқылы. Мальдивтердің қазіргі Президенті – Мохамед Муиззу, ал оның алдындағы Президенті Ибрагим Мохамед Соли 2023 жылғы Мальдив президенттік сайлауында жеңіліске ұшырады. Мальдивтердің бірпалаталы Мәжілісі бес жылдық мерзімге қызмет ететін 87 мүшеден тұрады. Әрбір сайлау округін білдіретін мүшелердің жалпы саны сол округтің жалпы халқына байланысты. Соңғы парламент сайлауы 2024 жылдың 21 сәуірінде өтті. Мальдивтердің құқықтық жүйесі негізінен дәстүрлі ислам заңына негізделген. Жоғарғы Сотта Бас судьяны қоса алғанда 5 судья бар. Бас судьяны Президент Сот қызметі комиссиясының ұсынысымен тағайындайды. Ол қызметке кіріспес бұрын, тағайындау Парламенттің мақұлдауынан өтуі керек. Жоғарғы Соттан басқа, әр атолда (оралда) Жоғары Соттың (екі тармағы), Қылмыстық Сот, Азаматтық Сот, Отбасылық Сот, Кәмелетке толмағандар Соты, Есірткі Соты және көптеген Төменгі Соттар бар. Бас прокурор Министрлер кабинетінің мүшесі болып табылады және қызметке кірісу үшін Парламенттің мақұлдауы қажет. Жаңа 2008 жылғы Конституцияға сәйкес, жергілікті басқару функциясы әр атолды басқару үшін Атолл Кеңесіне және әрбір мекенделген аралды басқару үшін Арал Кеңесіне берілді. Арал кеңесшілерін әрбір аралдың халқы сайлайды, ал Атолл кеңесшілерін өз кезегінде Арал кеңесшілері сайлайды. Мальдивтер Конституциясы президентке келесі талаптарды қояды: Мальдив азаматы болуы керек, оның ата-анасы Мальдив азаматтары болған, және ол басқа елдің азаматы болмауы керек; мұсылман болуы керек және исламның сүнни мектебінің ізбасары болуы керек.

The politics of the Maldives take place in the framework of a presidential representative democratic republic, whereby the President is the Head of Government. Executive power is exercised by the government. The President heads the executive branch and appoints the Cabinet; like many presidential democracies, each member of the cabinet need to be approved by the Parliament. The President, along with their pick for vice president, is directly elected by the denizens to a five year term by a secret ballot. Once in office, they could be re elected to a second 5 year term, which is the limit allowed by the Constitution. The current President of the Maldives is Mohamed Muizzu, when his predecessor, Ibrahim Mohamed Solih lost the 2023 Maldivian presidential election. The unicameral Majlis of the Maldives is composed of 87 members serving a five year term. The total number of the members representing each constituency depends on the total population of that constituency. The last parliamentary election was held on 21 April 2024. The Maldivian legal system is derived mainly from the traditional Islamic law. There is a Supreme Court with 5 judges including the Chief Justice. The Chief Justice is appointed by the President, with the recommendation of the Judicial Service Commission. Parliament is required to approve the appointment before he assumes office. Excluding the Supreme Court, there also exists the High Court (two branches), a Criminal Court, Civil Court, Family Court, Juvenile Court, Drug Court and many Lower Courts in each Atoll/Island. An Attorney General is part of the Cabinet and also needs the approval of Parliament before taking office. Under the new 2008 constitution, the function of Local Government is devolved to an Atoll Council to administer each atoll and an Island Council to administer each inhabited island. Island councilors are elected by the people of each island, and the Atoll Councilors are in turn elected by the Island Councilors. The Constitution of the Maldives requires the following for a president: be a Maldivian citizen born to parents who are Maldivian citizens, and who is not also a citizen of a foreign country; be a Muslim and a follower of a Sunni school of Islam;

Тарих

1968 жылғы референдум Мальдивті атқарушы, заңнамалық және сот тармақтары бар республика жасайтын Конституцияны бекітті. Конституция 1970, 1972, 1975, 1997 жылдары және қайтадан 2008 жылы өзгертілді. 1968 жылға дейінгі сұлтандық кезеңде премьер-министр болған Ибрагим Насир президент болып, 1968 жылдан 1978 жылға дейін қызмет етті. Оның орнын 1978 жылы президент сайланған, ал 1983, 1988, 1993, 1998 және 2003 жылдары қайта сайланған Маумун Абдул Гаюм басты. 2008 жылы президенттік лауазымнан кеткен кезде ол Азиядағы ең ұзақ қызмет еткен басшы болды. 2003 жылдан бастап, тұтқын Насимнің қамауда қайтыс болуына байланысты Мальдивте үкіметке қарсы бірнеше наразылық акциялары өтті, онда саяси реформалар, көбірек бостандықтар, сондай-ақ азаптау мен басқыншылықты тоқтату талап етілді. Осы шаралардың нәтижесінде 2005 жылдың маусым айында саяси партияларға рұқсат берілді. Мальдивте тіркелген негізгі партиялар: Мальдив демократиялық партиясы (МДП), Дивехи Раййитунге партиясы (ДРП), Ислам демократиялық партиясы (ИДП) және Адхаалат партиясы. Алғаш тіркелген партия – Мохамед Нашид (Анни) және Мохамед Латиф (Гого) сияқты оппозициялық саяхаткерлер басқарған МДП. Одан кейін сол кездегі президент Гаюм басқарған Дивехи Раййитунге партиясы (ДРП) тіркелді. 2008 жылдың тамызында жаңа Конституция бекітіліп, екі айдан кейін елдегі алғашқы көппартиялық президенттік сайлауға жол ашылды. Мальдив кейбір бостандық индекстері бойынша нашар көрсеткіштерді көрсетті. Freedom House басылымында жарияланған саяси құқықтар мен азаматтық бостандықтарды өлшейтін «Әлемдегі бостандық» индексі Мальдивті 2009 жылдың 1 мамырына дейін «бостандық жоқ» деп бағалап, кейін «жартылай бостандық» деңгейіне көтерді. «Шекарасыз тілшілер» ұйымы жариялаған «Әлемдік баспасөз бостандығы индексі» 2023 жылғы мәліметтер бойынша Мальдивті 180 елдің ішінде 100-орынға қойды. 2018 жылдың қыркүйек айында президенттік сайлау өтті, оның нәтижесінде Ибрагим Мохамед Солих 58,38% дауыспен президент болып сайланды. Ол Ямин Абдул Гаюмның режиміне қарсы бірлескен оппозицияның мүшесі болды, бұл режим сөз бостандығын шектегені және адам құқықтарын бұзғаны үшін халықаралық деңгейде айыпталған. 2023 жылдың 30 қыркүйегінде PNC/PPM үміткері Мохамед Муиззу Мальдивтегі президенттік сайлаудың екінші турында жеңіске жетіп, 54% дауыспен қолдау көрсеткен биылғы президент Ибрагим Солихті жеңді. 2023 жылдың 17 қазанында Мохамед Муиззу Мальдив Республикасының тоғызыншы президенті болып ант берді.

A 1968 referendum approved a constitution making Maldives a republic with executive, legislative, and judicial branches of government. The constitution was amended in 1970, 1972, 1975, and 1997 and again in 2008. Ibrahim Nasir, Prime Minister under the pre 1968 sultanate, became president and held office from 1968 to 1978. He was succeeded by Maumoon Abdul Gayoom, who was elected president in 1978 and re elected in 1983, 1988, 1993, 1998, and 2003. At the end of his presidency in 2008, he was the longest serving leader in Asia. Since 2003, following the death in custody of a prisoner, Naseem, the Maldives experienced several anti government demonstrations calling for political reforms, more freedoms, and an end to torture and oppression. As a result of these activities, political parties were eventually allowed in June 2005. The main parties registered in Maldives are: the Maldivian Democratic Party (MDP), the Dhivehi Raiyyithunge Party (DRP), the Islamic Democratic Party (IDP) and the Adhaalath Party. The first party to register was the MDP headed by popular opposition figures such as Mohamed Nasheed (Anni) and Mohamed Latheef (Gogo). The next was the Dhivehi Raiyyithunge Party (DRP) headed by then President Gayoom. A new Constitution was ratified in August 2008, paving the way for the country's first multi party presidential election two months later. The Maldives have scored poorly on some indices of freedom. The "Freedom in the World" index, a measure of political rights and civil liberties published by Freedom House, judged Maldives as "not free" until May 1, 2009, when it was raised to "partly free". The "Worldwide Press Freedom Index", published by Reporters Without Borders, ranks Maldives 100 out of 180 in terms of press freedom as of 2023. In September 2018, a presidential election was held, during which Ibrahim Mohamed Solih was elected to the post of president, with 58.38% of the public vote. He stood as a member of a joint opposition to Yameen Abdul Gayoom's regime, which had been condemned internationally for shutting down free speech, and violating human rights. On 30 September 2023, PNC/PPM candidate Mohamed Muizzu won the second round runoff of the Maldives presidential election, beating incumbent president Ibrahim Solih with 54% of the vote. On 17 October 2023, Mohamed Muizzu was sworn in as the ninth President of the Republic of Maldives.

Сот тармағы

Құқықтық жүйе ислам заңына негізделген, бірақ негізінен коммерциялық мәселелерде ағылшын ортақ құқығының элементтері де бар. Мальдивтер Халықаралық соттың міндетті юрисдикциясын қабылдаған жоқ.

Әкімшілік бөлімшелер

20 атолл (атолху, жекеше және көпше түрінде): Әлиф Әлиф, Әлиф Даал, Баа, Даалу, Фаафу, Гаафу Алифу, Гаафу Даалу, Гнавияни, Хаа Алифу, Хаа Даалу, Лааму, Лхавияни, Каафу, Мему, Нун, Раа, Сену, Шавияни, Таа, Вааву және бір бірінші дәрежелі әкімшілік қала (Мале).