Кіріспе
Мальдивтер өз тарихы бойында, 16 ғасырдың ортасында португалдықтардың қысқа мерзімдік басып алуын есептемегенде, тәуелсіз мемлекет болып қалып келді. 1887 жылдан 1965 жылға дейін ел толық ішкі егемендігін сақтай отырып, британдық протекторат мәртебесінде болды. 1965 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, Мальдивтер 20 қыркүйекте Біріккен Ұлттар Ұйымына қосылды. 1978 жылдан бері Мальдивтер халықаралық өзара әрекеттесу саясатын ұстанды, стратегиялық серіктестермен және халықаралық жүйемен байланыстарын күшейтті. 1982 жылы ол Ұлттар Достастығына мүше болды. Оңтүстік Азия аймақтық ынтымақтастық ұйымының (SAARC) негізін қалаушы мүшесі Мальдивтер сондай-ақ Бреттон-Вудс жүйесінің де мүшесі. Ол сонымен қатар Ядролық қаруды таратпау шартына (ЯҚТ) және қоршаған ортаны қорғау, терроризмге қарсы күрес, қарусыздану және адам құқықтарын ілгерілету мен қорғау саласындағы көптеген халықаралық конвенцияларға қатысушы. Либералды демократияға өту кезеңінде Мальдивтер Amnesty International және Human Rights Watch сияқты халықаралық адам құқықтары ұйымдарымен конструктивті диалог пен ынтымақтастық орнатты және Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісімшартқа (ICCPR) және Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық келісімшартқа (ICESCR) қосылды. Осы кезеңде ел Парламенттік қауымдастықпен (CPA) байланыстарын күшейтіп, Парламенттер аралық одаққа (IPU) қосылды. Мальдивтер Коломбо, Нью-Дели, Исламабад, Дакка, Сингапур, Куала-Лумпур, Нью-Йорк, Токио, Бейжің, Эр-Рияд, Лондон, Женева және Еуропалық Одақта тұрақты дипломатиялық өкілдіктерін, ал Непал және Бутан сияқты бірқатар елдерде тұрақты емес аккредитацияны ұстап тұр. Басты мәселелер қатарында ұлттық дамуды ілгерілету, халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау, оның ішінде қоршаған ортаны қорғау және адам құқықтарын ілгерілету, Біріккен Ұлттар Ұйымының Хартиясында бекітілген мақсаттар мен принциптерді сақтау тұр.
The Maldives has remained an independent nation throughout its recorded history, save for a brief spell of Portuguese occupation in the mid 16th century. From 1887 to 1965, the country was a British protectorate while retaining full internal sovereignty. At its independence in 1965, the Maldives joined the United Nations on 20 September. Since 1978, the Maldives has followed a policy of international engagement, intensifying links with strategic partners and the international system. It joined the Commonwealth of Nations in 1982. A founder member of South Asian Association for Regional Cooperation (SAARC), the Maldives is also a member of the Bretton Woods system. It is also party to the Nuclear Non Proliferation Treaty (NPT) as well as numerous conventions on the protection of the environment, the suppression of terrorism, disarmament and on the promotion and protection of human rights. In the transition towards a liberal democracy, the Maldives has successfully established dialogue and collaboration with the international human rights organizations, such as Amnesty International and Human Rights Watch, and acceded to numerous human rights instruments such as the International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR) and the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (ICESCR). During the same period, the country has also intensified links with the Commonwealth Parliamentary Association (CPA) and joined the Inter Parliamentary Union (IPU). The Maldives maintain resident diplomatic missions in Colombo, New Delhi, Islamabad, Dhaka, Singapore, Kuala Lumpur, New York, Tokyo, Beijing, Riyadh, London, Geneva, and the European Union, and non resident accreditation in a number of countries including Nepal and Bhutan. Key issues of interest include advancing national development, supporting international peace and security, including the protection of the environment and the promotion of human rights, and upholding the purposes and principles enshrined in the Charter of the United Nations.
Адам құқықтары
Мальдивтер 2008 жылғы демократиялық өзгерістерден кейін адам құқықтарын ілгерілету және қорғау бойынша белсенді жақтасқа айналды. Біріккен Ұлттар Ұйымында Мальдивтер содан бері барлық елдерді халықаралық құқық бойынша міндеттемелерін орындауға және негізгі бостандықтар мен құқықтарды құрметтеуге шақырып келеді. 2005 жылы Мальдивтер бұрын конвенцияға қосылғаннан кейін БҰҰ-ның азаптауларға қарсы конвенциясының Факультативтік протоколының қолдаушыларының бірі болды. Мальдивтер Балалар құқықтары туралы конвенцияға (CRC), нәсілдік дискриминацияны жою туралы конвенцияға (CERD), мүгедектердің құқықтары туралы конвенцияға (CRPD), әйелдерге қатысты барлық түрдегі дискриминацияны жою туралы конвенцияға (CEDAW) және оның Факультативтік протоколына қатысушы мемлекет болып табылады. 2006 жылдың сәуір айында Мальдивтер БҰҰ-ның адам құқықтары жөніндегі механизмдерінің барлық арнайы процедуралық мандаттарына Мальдивтерге сапармен келуге тұрақты шақыру жасады. Мальдивтер 2010 жылы Адам құқықтары жөніндегі кеңеске 2010–2013 жылдарға сайланды, осы кезеңде ол барлық адамдардың құқықтарын ілгерілету және қорғауға белсенді түрде қолдау көрсетті және үлес қосты. Ол Біріккен Ұлттар Ұйымының арнайы мандаттарын құруға қатысты бірқатар қаулыларды бірлесіп қабылдады, сондай-ақ Араб көктемі кезінде Таяу Шығыстағы адам құқықтары жағдайын жақсарту, атап айтқанда Ливия мен Сириядағы адам құқықтары бұзушылықтарын тергеу туралы қаулыларды қолдады. Мальдивтер Шри-Ланка және Үндістанмен ерекше жақын қарым-қатынаста, олармен ортақ мәдениетке ие.
Басқа үкіметаралық ұйымдар
Мальдив аралдары 1976 жылғы 15 тамызда Одақтаспау қозғалысына мүше болды. Мальдивтер 1985 жылы Оңтүстік Азия аймақтық ынтымақтастық ұйымының (SAARC) құрылтайшы мүшесі болды және бұл ұйымда өте белсенді рөл атқарады. Ол Оңтүстік Азиядағы еркін сауда туралы келісімге қол жеткізуді, әлеуметтік хартаны жасауды, SAARC форумдарында бейресми саяси консультацияларды бастауды, қоршаған орта мәселелері бойынша күштірек шаралар қабылдау үшін лоббилік жұмыс жүргізуді, балалар құқықтары жөніндегі аймақтық конвенция сияқты көптеген адам құқықтары шараларын ұсынуды және SAARC Адам құқықтары ресурстық орталығын құруды ұсынды. Мальдивтер сонымен қатар БҰҰ-да ортақ позицияларды қалыптастыру арқылы SAARC-тың халықаралық беделін арттыруды қолдайды. Мальдивтер Ислам ынтымақтастық ұйымының (ИҰҰ) мүшесі болып табылады және ислам елдерімен тығыз мәдени байланыстарды сақтайды. Дегенмен, Мальдивтер көбінесе Кашмир дауы сияқты мәселелерде ИҰҰ-ның ұстанымдарынан алшақтап, оны Үндістан мен Пәкістан арасындағы бейбіт жолмен шешілуге тиіс екіжақты мәселе деп санайды. Сондай-ақ, ол Кипр мәселесі сияқты мәселелерде ИҰҰ-ның позициясын қолдамады, оның орнына Біріккен Ұлттар Ұйымы қабылдаған халықаралық позицияға сүйенді. Мальдив аралдары 1974 жылғы тамызда ИҰҰ-ға мүше болды.
Қытай
Қытай мен Мальдив аралдары 1972 жылдың 14 қазанында дипломатиялық қатынастар орнатты. Қытай-Мальдив экономикалық ынтымақтастығы мен сауда көлемі ұзақ жылдар бойы маңызсыз болды, 2002 жылы жалпы сауда көлемі тек 3 миллион АҚШ долларын құрады. Экономикалық байланыстар 2010 жылдан бері Мальдив аралдарына қытайлық туристердің көптеп келуімен қатар маңыздырақ атанды. Қытайдан капитал ағыны да 2008 жылдан бастап қарқынды өсті. Қытайдың Мальдивке экспорттайтын негізгі тауарлары – күріш және тұтыну тауарлары. Қытай мен Мальдив арасындағы қарым-қатынас Мохамед Нашидтің президенттік мерзімінде жақсарды. Дегенмен, президенттікке сайлану алдында Мохамед Нашид Қытай Коммунистік партиясын сынға алып, олардың қазіргі демократияға қатысты ұстанымдарына байланысты Коммунистік Қытаймен қарым-қатынас қабылдауға келмейтінін айтты. Алайда, президент Яминнің кезінде екі елдің арасындағы қарым-қатынас жақын дамыды. Қытайдың Мальдивке жасаған инвестициялары мен көмегі арта түсті. Қытай мен Мальдив арасындағы қарым-қатынастың нығаюының жарқын мысалы – Қытай-Мальдив достық көпірі. Мұхаммед Муиззу 2024 жылдың 7 қаңтарында Үндістанға бұрын барып, Қытайға сапар шеккен алғашқы президент болды. Мемлекеттік сапар барысында екі ел 2024-2028 жылдарға арналған Қытай мен Мальдив арасындағы жан-жақты стратегиялық серіктестік орнату жөніндегі «Іс-қимыл жоспарын» жасауға келісті. Сонымен қатар, екі үкімет 20 меморандумға қол қоюға уағдаласты. Қытайлық зерттеу кемесі Xiang Yang Hong 03 2024 жылдың 8 ақпанында Мале теңіз портына тоқтады. Бұл кеме азаматтық зерттеулермен қатар әскери бақылау жұмыстарын да жүргізе алады және Үнді мұхиты аймағының стратегиялық тұстарында орналасқан.
Үндістан
Үндістан мен Мальдив арасындағы қарым-қатынас стратегиялық, экономикалық және әскери ынтымақтастық тұрғысынан достық және жақын болып келген. Үндістан арал мемлекетінің қауіпсіздігін сақтауға үлес қосты және Үнді мұхитындағы стратегиялық мүдделеріне қатысты одақ құрды. Үндістан мен Мальдив 1976 жылы теңіз шегарасын ресми және бейбіт жолмен белгіледі. Екі ел де Оңтүстік Азия аймақтық ынтымақтастық ұйымының (SAARC), Оңтүстік Азия экономикалық одағының негізін қалаушылары және Оңтүстік Азиядағы еркін сауда туралы келісімге қол қойған елдер. Үндістан мен Мальдив жетекшілері аймақтық мәселелер бойынша жоғары деңгейдегі байланыстар мен кеңесулерді жүргізіп келеді. Бұл Үндістанда өте теріс қабылданып, азаматтар Мальдивке демалысқа баруды бойкоттауға шақырды, сондай-ақ көптеген танымал Болливуд актерлері мен тұлғалары Мальдив үкіметін сынады. Бұл сонымен қатар, Мальдив билігі ағымдағы шиеленіс салдарынан соңғы сәтте әуедегі жедел жәрдеммен Үндістанға жеткізуге рұқсат бермеген жас мальдивтік жасөспірімнің қайтысына әкеп соқты.
Малайзия
Коломбодағы Малайзияның жоғарғы комиссиясы Мальдив аралдарына да аккредиттелген, сондай-ақ Мальдивтер Куала-Лумпурда жоғарғы комиссияны ұстап тұр.
Мьянма
Мальдивтер мен Мьянма 1970 жылдың 15 қаңтарында дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.40 2017 жылдың қыркүйегінде Мальдивтер Сыртқы істер министрлігі Рахін штатындағы Рохинджа халқына қатысты үкіметтің әрекетіне жауап ретінде Мьянмамен барлық сауда байланыстарын тоқтатып отырғанын жариялады.
Пәкістан
2004 жылдың қараша айында Пәкістанның премьер-министрі Шәүкат Азиз Мальдив аралдарына сапар жасап, президент Маумун Абдул Гаюммен кездесті. Азиз Мальдивке несие беру мүмкіндігін, стипендияларды, ғылыми және технологиялық салалардағы ынтымақтастықты, сондай-ақ мемлекеттік қызметкерлерді, қорғаныс және қауіпсіздік қызметкерлерін оқытуды ұсынды. 2005 жылдың қазан айында Пәкістан-Малдив бірлескен экономикалық комиссиясы жұмысын бастады.
Оңтүстік Корея
Мальдив пен Оңтүстік Корея арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастар 1967 жылдың 30 қарашасында орнатылды. 2012 жылы екіжақты сауда көлемі экспорты 3,67 миллион доллар, импорты 380 мың доллар құрады.
Израиль
Мальдивтер Израильмен дипломатиялық қатынастарды 1965 жылы орнатып, 1974 жылы үзіп жіберді. 2009 жылы президент Мохамед Нашид тұсында Мальдивтер Израильмен туризм, денсаулық сақтау, білім беру және мәдениет салаларындағы ынтымақтастық туралы келісімдерге қол қойды. 2010 жылы Израиль үкіметі Мальдив аралдарына көз дәрігерлерінен тұратын топты, науқастарды емдеу және жергілікті медициналық персоналды оқыту үшін жіберді. Дегенмен, жаңадан жаңғырған қарым-қатынас толыққанды дипломатиялық қатынасқа дейін жетпеді. 2014 жылдың шілдесінде президент Абдулла Яминнің басшылығымен Мальдивтер Израильмен жасалған ынтымақтастық келісімдерін тоқтатты және Израильдің Газаға әскери операциясын бастауына байланысты израильдік тауарларды бойкоттауды жариялады. Сыртқы істер министрі Дуня Маумун сондай-ақ Мальдивтердің БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңес сияқты халықаралық платформаларда палестиналықтарды толық қолдайтынын және оларға гуманитарлық көмек көрсететінін мәлімдеді.
Сауд Арабиясы
2008 жылдың 12 мамырында Риядта Мальдив елшілігі ашылды, бұл Таяу Шығыстағы Мальдивтің алғашқы өкілдігі болды.
Түркия
Екі ел 1979 жылдың 28 мамырында дипломатиялық қатынастар орнатты. Екі елдің арақатынасы достық, және белгілі бір экономикалық ынтымақтастық бар.
Америка Құрама Штаттары
Мальдивтер 1965 жылғы 10 қарашада АҚШ-пен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты және екі ел арасындағы достық қарым-қатынас сақталып келеді. Шри-Ланкадағы АҚШ елшісі, Коломбодағы АҚШ елшілігінде орналасқан, Мальдивтерге де аккредиттелген, ал елші және елшілік қызметкерлері белгілі бір уақыт аралығымен сапарлар жасап тұрады. АҚШ Мальдивтердің тәуелсіздігі мен аумақтық тұтастығын қолдайды және 1988 жылғы Мальдивтердегі төңкеріс әрекеті кезінде Мальдив үкіметінің қорғанында Үндістанның уақтылы араласуын жария түрде қолдады. Соңғы жылдары АҚШ-тың әскери-теңіз кемелері Мале портына жиі тоқталып тұрады. Мальдивтер 2001-2002 жылдары терроризм мен терроризмді қаржыландыруға қарсы күрес жөніндегі АҚШ-тың күш-жігеріне белсенді қолдау көрсетті.
Кипр
Кипр мен Мальдив аралдары дипломатиялық қарым-қатынас сақтайды. Екі ел де 1997 жылдың 1 қарашасында дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Кипр Мальдив аралдарында Үндістанның Нью-Делидегі Жоғары комиссариаты арқылы өкілдік етеді. Екі ел де Ұлттар Достастығының толық мүшесі болып табылады.
Финляндия
Финляндия Мальдив Республикасын 1965 жылдың 15 қазанында мойындады. Мальдив Республикасы мен Финляндия арасындағы дипломатиялық қатынастар 1984 жылдың 10 тамызында орнатылды.
Германия
Мальдивтер мен Германия Федеративтік Республикасы 1966 жылы дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.
Грекия
Екі ел 1983 жылғы 6 желтоқсанда дипломатиялық қатынастар орнатты. Мальдивтің Афинада құрметті консулдығы бар. 2009 жылғы 16 сәуірде Косово және Мальдив аралдары бір-бірімен дипломатиялық қатынастар орнатты. 7 наурызда Мальдивтің сол кездегі президенті Мохамед Нашид Косовоны тәуелсіз мемлекет деп мойындау үшін Мальдив үкіметінің лауазым иелеріне 2 миллион АҚШ доллары көлемінде пара берілген деген күдік бойынша полиция тергеу жүргізуін сұрады. 17 наурызда Халық Мәжілісінің Ұлттық қауіпсіздік комитеті Ислам демократиялық партиясының пара туралы айыптауларын тергеуді бастады. Balkan Insight басылымы хабарлағандай, Косово кәсіпкері Бехжет Паколли, сонымен қатар «Жаңа Косово альянсы» партиясының төрағасы, пара алу ісіне қатысқан жоқ екенін және ол тек Косовоның мойындалуы үшін лоббилік жұмыс жүргізгенін мәлімдеді. Сыртқы істер министрі Ахмет Шахид 28 наурызда парламенттік комитет алдында жауап берді. Полиция тергеуі 2009 жылғы 6 мамырда аяқталды, оның қорытындысы бойынша сыбайлас жемқорлыққа қатысты ешқандай дәлел табылмады және дипломатиялық процесс халықаралық стандарттарға сәйкес жүргізілді; ҰҚК тергеуі тоқтатылды.
Ұлыбритания
Мальдивтер 19-шы ғасырда Ұлыбританияның протектораты болды және Мальдив монархтарына белгілі бір деңгейде өзін-өзі басқару құқығы берілді. Мальдивтер 1965 жылы толық тәуелсіздік алды. Британдық Ұлы мұхит аймағы (БҰМА) -мен теңіз шекарасы әлі де белгіленбеген күйде, ал Мальдивтер 1990-шы жылдардың соңында Ұлыбританиямен келіссөздерді тоқтатты.