Кіріспе

Нигериядағы Энугу штатының астанасы. (/audio=Ig Enugu. ogg//eɪ/'/n//uː//ɡ//uː/ ayNOOgoo;) – Нигериядағы Энугу штатының астанасы. Ол Нигерияның оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. 2006 жылы Нигерияның соңғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 820 000 адамды құрады. Энугу атауы игбо тіліндегі «эну угу» деген екі сөзден шыққан, ол «төбе» деген мағынаны білдіреді және қаланың төбелі жер бедерін көрсетеді. Энугу 1917 жылы қала мәртебесіне ие болды және Энугу Нгво деп аталды. Қала басқа жергілікті қауымдарға тиесілі аумақтарға қарай кеңейгендіктен, 1928 жылы Энугу деп қайта аталды. 17 ғасырдан бері қазіргі Энугу орнында игбо халқының Энугу Нгво және Нике (/n//iː/'/k//eɪ/ neeKAY') кіші топтары қоныстанған. 1900 жылы Ұлыбритания империясының отарлық әкімшілігі Оңтүстік Нигерия протекторатын құрды. Колонизаторлардың көмір тауып алуынан кейін, олар сол кезде Энугу көмір лагері деп аталған жерді құрды. Бұл жаңа бекетке жақын орналасқан Энугу Нгво ауылының аты берілді, оның астында көмір алғаш рет табылды. Осы көмірді теміржол арқылы сыртқа тасымалдау үшін жақын маңдағы Порт-Харкорт қаласы салынды. Ол лагерден оңтүстікке қарай 243 шақырым қашықтықта орналасқан. Энугудағы көмір өндіру мүмкіндіктері аймақтың түкпір-түкпірінен адамдарды тартты, бұл бүгінгі күні жай ғана Энугу деп танылатын алғашқы қалалық қоныстың бастауы болды. Энугу Батыс Африкадағы еуропалықтардың тікелей әсерінен пайда болған сирек қалалардың біріне айналды. 1958 жылға қарай Энугуда 8000-нан астам көмір өндіруші жұмыс істеді, олардың көпшілігі жеке учаскелерді басқарды. 2005 жылға қарай қалада маңызды көмір өндірісі тоқтатылды. Энугу 1960 жылы Нигерия тәуелсіздік алғаннан кейін Шығыс аймақтың астанасы болды. 1967, 1976 және 1991 жылдардағы аумақтық өзгерістер Энугудың қазіргі Энугу штатының астанасы болуына әкелді. 1967 жылдың 30 мамырында Энугу Біафра Республикасының қысқа мерзімді астанасы деп жарияланды, сондықтан Энугу «Игбо елінің астанасы» деп танылады. Нигерия қарулы күштері Энугуды басып алғаннан кейін, Биафра астанасы Умуахияға көшірілді. Қаладағы өнеркәсіптерге қалалық базар және сусын өндірісі кіреді. Энугу сонымен қатар Нигерия киноиндустриясының режиссерлері үшін маңызды түсірілім орны болып табылады және «Нолливуд» деп аталды. Энугудың басты әуежайы – Акану Ибиам халықаралық әуежайы. 2006 жылғы ұлттық халық санауы Нигерияда Энугу штатының халқын 3 267 837 адам деп бағалады. Халықтың 48,84% ер адамдарды, ал 51,16% әйелдерді құрайды (1 596 042 ер адам және 1 671 795 әйел). Алайда, демографтар Энугу штатының нақты халқы шамамен алты миллионға жуық екенін көрсетеді. Энугу штаты үш сенаторлық аймаққа бөлінеді: Энугу Солтүстік, Энугу Шығыс және Энугу Батыс.

Ерте тарих

Энугу аймағындағы алғашқы қоныс – Атлантикалық құл саудасы дәуірінен бері бар Огуидің шағын Найк ауылы болды. Игбо тілінде "Найк" сөзі "күш немесе қабілетпен" мағынасын білдіреді. Найк халқы жерлерінің көп бөлігін құл шабуылдары арқылы алды, себебі бұл аймақ көбінесе қоныстанбаған болатын. Найк халқы құлдарды өз қорғаныс стратегиясының бір бөлігі ретінде пайдаланды. Олар өз аумақтарының шетіне құл лагерьлерін орналастырды, осылайша жаудың еркін туған адамдарға жетіп алуын қиындатты. Найк халқы Аро халқымен одақтасып, Аро конфедерациясын (1690–1901) құрды. Бұл Игбо ұйымы Энугу аймағындағы құл саудасын бақылады. Көптеген Аро халқы Оңтүстіктегі Арочукудан сауда үшін келді, ал Хауса халқы Солтүстіктен сауда үшін келді. Хауса саудагерлері Найк халқына жылқылар берді, олар оларды Игбо рәсімдерінде пайдаланды. Аро және Хауса халқы қазіргі Энугу қаласына үнемі көшіп-қонып тұрды және бұл аймақта шетелдіктер саналды.

Тәуелсіздік, соғыс және одан кейінгі кезең

Энугу 1956 жылы Умару Алтиннің тұңғыш мэрімен қалалық муниципалитетке айналды. Энугу жаңа Шығыс Орталық штатының астанасы болды. Биафраны Оджуку Шығыс Нигерия атынан жариялады, себебі елдің басқа аймақтарындағы басқа этностық топтар жасаған бірқатар этникалық шабуылдарда олардың мүшелері жарақаттанып, қаза тапты. Бұл оқиға негізінен Игбо офицерлері жасаған бірінші әскери төңкерістен кейін болды, сол төңкерісте Солтүстік Нигерияның басшылары және басқалары да өлтірілді. Игболардың басты қарсыластары Солтүстік Нигерияның Хауса/Фулани халқы болды. Солтүстік бағытталған үдемелі соғыс (1967–1970) және Нигерияның басқа бөліктерінде игболарға жасалған үздіксіз шабуылдар салдарынан Биафраның көшбасшысы Чукумека Одумегву Оджуку осы жерден биафралықтар мен Нигерияға үндеулер мен насихаттар таратты. Соғыс кезінде Энугуда игбо емес, әсіресе Шығыс Нигерия тұрғындарының саны азайды. Биафра Республикасы Нигерия құрамына қайта кіргеннен кейін жылдар өтсе де Энугу «Игболандтың астанасы» ретінде танылды. Республика таратылғаннан кейін 1970 жылы Энугу Шығыс Орталық штатының астанасы қалпына келтірілді. 1976 жылдың 3 ақпанында Шығыс Орталық штаты екі жаңа штатқа – Имо және Анамбраға бөлінді; Нигерияда 19 штат болды; Энугу Анамбра штатының астанасы болды. 1991 жылдың 27 тамызында Ыбырай Бабангиданың әскери диктатурасы ескі Анамбра штатын екі жаңа штатқа – Энугу және Анамбра штаттарына бөлді. Энугу жаңа құрылған Энугу штатының астанасы болып қала берді, ал Авка жаңа Анамбра штатының астанасы болды.

Топография

Аты игбо тілінде «төбе» деген мағына берсе де, Энугу Бэнуэ ойысындағы ең жақсы дамыған көмір кеніне ие. Аймақтағы кембрийге дейінгі тау жыныстары креда және третия кезеңдеріне жататын көмірлі шөгінділермен жабылып жатыр. Энугу көмірлі ауданындағы көмір қабаттарының қалыңдығы әртүрлі, ал қоры 300 миллион тоннадан аспайды деп есептеледі. Экулу өзені Энугу қаласындағы ең ірі су қоймасы болып табылады және оның суы қаланың тұрмыстық сумен қамтамасыз етілуіне үлес қосады.

Су

Енугу қаласында су тапшылығы бұған дейін жиі кездесетін мәселе еді. Қаладағы ұңғымаларды бұрғылау әдетте нәтижесіз аяқталатын, себебі геологиялық құрылымында үлкен көмір кен орындары бар. Тұрғындар суды коммерциялық су тасымалдаушылардан сатып алып, жеке құдықтар қазып, жаңбыр суын жинап сақтау арқылы қолданысқа келтіретін. Алайда, 2023 жылдың қараша айында Питер Мбах басшылығымен Энугу штатының үкіметі 9th Mile Corner орналасқан жерде ірі су жобасын аяқтады. Бұл жобаның арқасында күндізгі су өндірісі тұрақсыз 2 литрден 70 миллион литрге дейін өсті. Ал Оджи өзенінің су жүйесі тағы 50 миллион литр су қосымша өндіруге мүмкіндік береді деп күтілуде, соның нәтижесінде күндізгі жалпы өндіріс 120 миллион литрге жетеді. Суды әртүрлі ғимараттарға тарату мәселесі әлі де шешілмей тұр, бірақ басшылық бұл мәселені үнемі қарастырып келеді, ескі асбест құбырларының орнына заманауи иілгіш құбырлар орнатылуда.

Климат

Энугу тропикалық жаңбырлы орман және туынды саванна аймағында орналасқан. Қала тропикалық саванна климатына ие (Кёппен: Aw). Энугудың климаты ылғалды, және бұл ылғалдылық наурыз бен қараша айлары аралығында ең жоғары деңгейге жетеді. Қалаға әсер ететін басқа да ауа-райы құбылыстарының бірі – желтоқсан мен қаңтар айларында бірнеше аптаға созылатын құрғақ, шаңды пассат желдері (гарматтан). Нигерияның басқа да аймақтары сияқты, Энугуда жыл бойы ыстық болады.

Қала көрінісі мен сәулет

Энугудың орталық бизнес ауданындағы (CBD) ең биік ғимарат – алты қабатты Африка континенттік банкінің (ACB) мұнарасы. Мұнара 1950-ші жылдардың соңында, Нигерия 1960 жылдың қазанында Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін елдің тұңғыш президенті болған Ннамди Азикиве құрған Африка континенттік банкі үшін салынды. Ғимараттың ашылуы 1959 жылдың 30 сәуірінде өтті. Басқа биік ғимараттардың қатарында 1963 жылдың тамызында ашылған Президенттік қонақ үйі де бар. Жеті қабатты ғимаратта 100 бөлме орналасқан. Президенттік қонақ үйінің құрылысы 2,5 миллион долларға бағаланып, сол кездегі Шығыс аймағының үкіметімен келіп, сапармен келген бизнесмендерге, шенеуніктерге және туристерге қызмет көрсету үшін пайдалануға берілді. Энугудың ортасында бұрынғы Шығыс аймағының премьер-министрі Майкл Окпараға арналған Майкл Окпара алаңы орналасқан. Алаңның жанында Энугу штатының әкімдік үйі, Энугу штатының заң шығарушы жиналысы және Энугу штатының сот кешені орналасқан. Энугудың көмір шахталары қала шетінде шашырап жатыр, олардың көп бөлігі жабық. Colliery Camp шахталары Ива аңғарында орналасқан, ол көршілес Нгво қаласына және Энугу төбесіне жақын. Басқа көмір шахталары Огбете және Coal Camp аудандарында орналасқан; бұл шахталар да Ива аңғарына жақын қала шетінде орналасқан. Колониялық дәуірдегі шіркеулерде, мысалы, Еуропалықтарды бейнелейтін грек-римдік әйнек терезелері бар Киелі Рух соборында еуропалық стильдің басқа да мысалдарына тап болады. Энугудің жолдары британдық үкімді көрсетеді; ГРА-дағы қаланың тар жолдарының көпшілігі қала құрылғаннан бері сақталған. Энугу және басқа Нигерия қалаларындағы арзан, бір бөлмелі пәтерлер "бетпе-бет" деп аталады, себебі пәтерлер бір-біріне қарай орналасып, төңірекке қарай квадрат пішіндес аула құрайды.

Үкімет

Энугу қаласы үш жергілікті басқару аймағын қамтиды: Энугу Шығыс, Энугу Солтүстік және Энугу Оңтүстік. Осы аймақтардың әрқайсысы үшін жергілікті басқару кеңесі бар, ол бастауыш білім беру және денсаулық сақтау сияқты салаларды басқарады; сайланған атқарушы төраға және сайланған кеңесшілер тобы әрбір жергілікті басқару аймасын басқаратын жергілікті басқару кеңесін құрайды. Энугу Оңтүстік аймағында атқарушы төраға сайлау кезінде ауылдық және қалалық бөліктерге бөлінеді. Атқарушы төрағалардың қатарында Энугу Оңтүстік қалалық аймағының Пауль Огбе, Энугу Оңтүстік ауылдық аймағының Тереза Эгбо, Энугу Солтүстік аймағының Эмма Оно және Энугу Шығыс аймағының Кристофер Угу бар; бұл төрағалар өздерінің жергілікті басқару органдарын Энугу штатының Әлем ассамблеясында ұсынады. Жерлер, жерге орналастыру және қала құрылысы министрлігі (штат деңгейінде) және жергілікті жоспарлау органы (жергілікті басқару деңгейінде) қалалық жерлерді және қала құрылысын басқаруға жауапты.

Демография

2006 жылғы Нигерия халық санағына сәйкес, Энугу қалалық аймағының халқы шамамен 722 664 адамды құрайды. Энугу халқының көп бөлігі христиан дінін ұстанады, сондай-ақ оңтүстік-шығыс Нигерияның қалған бөлігі де осылай. Нигерияның көп бөлігіндегідей, Энугудегі адамдардың көпшілігі аймақтағы басты тілмен қатар нигериялық ағылшын тілінде сөйлейді. Бұл жағдайда басты тіл – игбо тілі. Нигериялық ағылшын тілі немесе пиджин (ағылшын және жергілікті сөздердің қоспасы) этникалық алуан түрлілігі және кейде игбо тілінің диалекттерінің әртүрлілігіне байланысты жиі қолданылады. Мәдени және тілдік жағынан Энугу игбо аймағының солтүстік кластеріне жатады, оған Ово, Найк, Агбани және Авка, Нсукка сияқты қалалар кіреді. Энугудың жергілікті халқына батыстағы Милликен төбелеріне қарай созылған Hill Top жазығында тұратын Энугву Нгво халқы жатады, олардың егістік жерлері аңғардың барлық бөлігіне тараған, сондай-ақ Оги Найк, Президент қонақ үйінің маңында, Обягу, Ама Игбо, Ихевузи және Ону Асата аудандарында тұратын адамдар бар. Басқа топтарға негізінен Ачара және Увани аудандарында тұратын Авкунанау халқы кіреді. Тағы да Найк халқы Абакпа, Ижи Найк және Емен аудандарында тұрады. Энугудегі жергілікті емес адамдардың көпшілігі игбо мәдени аймағының басқа бөліктерінен келген көшпенділер. Игбо халқынан кейін, Энугуде йоруба халқы да маңызды этникалық топты құрайды; басқа топтарға хауса, канури, ижау және фулани халықтары кіреді.

Қылмыс

2009 жылы Энугудегі қылмыс деңгейі өсті, себебі оңтүстік-шығыс Нигерияда, әсіресе қыркүйек пен желтоқсан аралығында, адам ұрлау және қарулы тонау деректері көбейді. Энугу штатының үкіметі 2009 жылдың ақпан айында қару қолданып адам ұрлау жасауды өлім жазасына кесу туралы заң жобасын қабылдап, адам ұрлаудың жоғары деңгейін тоқтатуға тырысты; заң жобасын Энугу штатының заң шығарушы жиналысы бірауыздан мақұлдады. 2009 жылдың қыркүйек және желтоқсан айлары аралығында қалада 1088 адам ұсталды; олардың 270-і қыркүйекте, 303-і қазанда, 295-і қарашада және 220-і желтоқсанда ұсталған. Ұсталғандардың 477-сі адам ұрлауды қоса алғанда, өлім жазасын көздейтін қылмыс жасады деп айыпталды. Алғашқы талап 200 миллион найраға дейін төмендеді, содан кейін 50 миллион найраға дейін төмендеді, бірақ үкімет ұрлаушылармен келіссөздер жүргізуден бас тартқандықтан, ол төлемсіз босатылды. Энугудегі және Нигерияның басқа да аймақтарындағы қылмыстың көп бөлігі жұмыссыздыққа байланысты деп есептеледі.

Мәдениет

Солтүстік Игбо қаласы ретінде Энугу көршілес қалалармен мәдени ерекшеліктерін бөліседі. Игбо халқының екі маңызды дәстүрлі мейрамы жыл сайын Энугуда өтеді: Мманву мейрамы және Жаңа ям мейрамы. Мманву мейрамы қараша айында өтеді және әрқайсысының аты бар түрлі маскарадтар ұсынылады. Бұл фестиваль Ннамди Азикиве стадионында музыкамен сүйемелденетін маскарадтардың карнавалдық шеруі ретінде өткізіледі және Энугу өнер және мәдениет кеңесімен қолдалады. Екінші маңызды Игбо фестивалі, «Ива Джи» деп аталатын Жаңа ям мейрамы тамыз және қазан айлары аралығында өткізіледі, ол жаңа ямды жинау және тойлауды білдіреді. Ям – бұл тамыр түйнегі, ол Игбо халқы үшін негізгі дақыл және мәдени символ болып табылады. Қалаға келгендер қаланың әртүрлі жергілікті тағамдарынан ләззат ала алады, әсіресе әйгілі «Окпа Энугу», кассадан жасалған «Африка салаты» фиофио, нковоби және нковоби, дәмді сорпа сияқты басқа да тағамдар. Энугу мемлекеттік туризм кеңесі (ESTB) басқаратын Энугудағы туризм индустриясы шағын; алайда, мемлекеттік үкімет тарихи және демалыс орындарының көптеген мүмкіндіктерін мойындайды. Бұл орынға Уди төбелері кіреді, одан Энугу қаласының көп бөлігін көруге болады. Қала шетіндегі Nike көл курорты, сондай-ақ көмір өндірумен айналысқан еуропалық жұмысшылардың тұрғын үйі болған әйгілі Ива аңғары да бар. Поло ойын-сауық паркі – қаладағы алғашқы қоғамдық парктерінің бірі, ал қаладағы басқа да парктерінің қатарында Муртала Мухамед паркі бар. Энугудың бұрынғы көмір шахталары, Оньема және Окпара, көпшілікке ашық. Ұлттық мұражай Энугудың солтүстігінде орналасқан, бірақ оған келушілердің саны аз.

Музыка

Энугу 1950 жылдары Нигерияда хайлайф музыкасының маңызды орталығына айналды. Игбо үстемдігіндегі жанрдың нұсқасы бұрынғы "игбо блюзінен" немесе "пальма шарабынан" өркендеп, Оңтүстік Камерунға дейін таралды, онда Энугу Лимбе, Тико және Дуала сияқты қалаларда өнер мен мәдениетке елеулі әсер етті. Энугуда туып өскен афробит музыканты Сонни Окосун және 1965 жылы қалада құрылған The Postmen тобына қосылған музыканттардың арасында белгілілері бар; Селестин Укуу 1962 жылы Майкл Ежеганың Энугудағы Paradise Rhythm Orchestra оркестріне қосылып, өз тобын құрғаннан кейін қалада демалыс клубын ашты; басқа музыканттардың ішінде 2Face Idibia, қалада өсіп, музыкалық білім алған хип-хоп/R&B музыканты бар. Сондай-ақ, Энугудан шыққан рэпер Phyno, Slowdog, William Onyeabor және хайлайф музыканты Flavour N'abania да белгілі.

БАҚ және әдебиет

Энугуда басылып шығатын және сатылатын ағылшын тіліндегі газеттерге Daily Star, Evening Star, The Renaissance және New Renaissance кіреді. Энугуда басылып шыққан ең алғашқы газеттердің бірі – 1955 жылы Ннамди Азикивтің Zik тобы шығарған «Eastern Sentinel» болды, бірақ ол 1960 жылы жабылды. Қаланың теледидар және радио станцияларының ішінде Нигерия теледидар басқармасының (NTA Enugu) желілік филиалы Independence Layout-та орналасқан; сондай-ақ Нигерияның Федералды радио корпорациясының (FRCN) желілік станциясы (Radio Enugu) ағылшын, игбо, ефик, ижау және тив тілдерінде хабар таратады. Энугу мемлекеттік телерадио хабарларын тарату қызметі (ESBS TV) – демалыс күндері 18 сағат үздіксіз хабар таратуды ұсынатын мемлекеттік телерадиокомпания. Энугу, Лагостан кейін Нигерияда фильм түсіруге артық таңдалатын қала және шығыстағы кино өндірісінің орталығы болып табылады. 2007 жылы Энугу штатта алғаш рет кинофестиваль – Энугу халықаралық кинофестивалін қабылдады. «Hotel Presidential» қонақ үйінде өткен фестивальдің мақсаты Энугуды Африкадағы «кино өндірісінің орталығы» ретінде көрсету болды, оның ішінде фильмдердің тұсаукесері және түрлі кино номинациялары бойынша жүлделер табысталды. Нигерияның белгілі жазушыларының көптегені Энугу қаласында туып, өмір сүрген. «Жалпы дүние» кітабының авторы Чинуа Ачебе 1958 жылы, кітап жарық көрген жылы Энугуда тұрды. Ол Нигерия азамат соғысы кезінде отбасымен Лагостан қашып келген соң қайтадан қалаға көшіп келді. Осы кезде ол Нигерия ақыны Кристофер Окигбомен танысып, дос болып, «Citadel Press» баспасын құрды. Олардың арасында «How the Dog was Domesticated» және «How the Leopard Got His Claws» кітаптары жарық көрді. Окигбо Нигерия азамат соғысының алғашқы айларында Энугуда тұрды. Оның Hilltop-тағы үйінде көптеген жарық көрмеген жазбалары сақталған, олардың көп бөлігі соғыстың басындағы бомбалау кезінде жойылды. «Сары күннің жартысы» кітабының авторы, 2007 жылы «Orange Prize for Fiction» сыйлығын жеңіп алған Чимаманда Нгози Адичи 1977 жылы Энугуда дүниеге келіп, Нсуккада өсті.

Спорт

"Энугу Рейнджерс" – бірінші дивизиондағы кәсіби футбол лигасының командасы, "Энугу" қаласының үй командасы. Команда Нигерияның Премьер-лигасында ойнайды және "Ннамди Азикиве" стадионында орналасқан. Бұрынғы "Рейнджерс" ойыншыларының арасында Джей Джей Окоча және Тарибо Уэст бар. Энугудың басты спорт орталығы – Нигерияның тұңғыш президенті Ннамди Азикиве есімімен аталатын "Ннамди Азикиве" стадионы. Нигериядағы Азамат соғысы басталар алдында стадион Шығыс аймағының спорттық өмірінің орталығы болып келді. Соғыс аяқталғаннан кейін стадион жаңартылды. Нигериялық Көмір Корпорациясы 1950 жылы құрылғаннан бері Энугуде орналасқан, ол көмір өндірісін бақылап келді. Шығыс магистралінің салынуымен Энугу оңтүстікте Порт-Харкорт порты арқылы теңізге, ал кейін солтүстікте Кадуна қаласына қосылды. Нигериядағы Азамат соғысы жабдықтардың зақымдануы немесе жойылғандығы салдарынан көмір өндірісінің төмендеуіне әкелді. 2005 жылдан бастап көмір өндірісі енді негізгі табыс көзі емес, ал кендер пайдаланылмай жатыр. Энугуда темір кені, әк тасы, құм, мрамор және кремний құмы сияқты басқа да пайдалы қазбалар өндіріледі. Энугудегі тауарлардың көп бөлігі ашық базарларда немесе көше саудагерлері арқылы сатылады; Нигериядағы көше саудагерлерінің көп бөлігі балалар. 2003 жылғы мәліметтерге сәйкес, Энугудегі әр көшеде, әр сағат сайын 16 жасқа дейінгі шамамен 44 бала (ұлдар мен қыздар тең) саудамен айналысады. Энугуде үш ірі қалалық базар бар: Огбете базары, Авкунанау базары және Жаңа базар. Жаңа базар – гари сатудың ірі орталығы. Огбете базарына аймақтың барлық бөлігінен, соның ішінде Онитиша, Агулери, Абакалики және Аба қалаларынан саудагерлер келеді. Огбете базарында азық-түлік емес тауарлар да сатылады. Сыра және газдалған сусындарды құю, сондай-ақ машина жасау, керамика, плитка, болат, цемент, асбест, мұнай және фармацевтика сияқты салалар қалада дамыған. Бір кезде Sosoliso Airlines компаниясының бас кеңсесі Энугудағы Акану Ибиам халықаралық әуежайының аумағында орналасқан. Бұрынғы Шығыс аймағы бір кезде әлемдегі пальма ядросының жартысын өндіретін аймақ ретінде танымал болды. Нигериядағы Азамат соғысынан бері өндіріс айтарлықтай төмендеді, себебі плантациялар мен өңдеу жабдықтары зақымдалды немесе жойылды. Азамат соғысынан кейінгі мұнай бумы жылдарында какао, жеміс, жеміс майы, каучук, маниок, мақта және мақта тұқымы, ағаш сияқты басқа да маңызды өнімдердің өндірісі де төмендеді. Осының салдарынан Энугу штаты және бұрын ауыл шаруашылығы өнімдерін өзін-өзі қамтамасыз ететін және экспорттаушы ел болған Нигерияның қалған бөлігі азық-түлік импорттауға мәжбүр болды.

Білім

Энугуда үш негізгі жоғары оқу орны бар: Энугу мемлекеттік ғылым және технология университеті (ESUT); Нигерия университеті, Нсукка кампусы (UNN) және Энугу кампусы (UNEC); және Менеджмент және технология институты (IMT). Энугу штатындағы тағы бір атақты жоғары оқу орны - Оджи өзеніндегі Федералды кооперативтік колледж (FCCO). Годфри Окое университеті, Каритас университеті, Ренессанс университеті, Коул Сити университеті, Новена университеті, Эсут Бизнес мектебі. Қалада сондай-ақ Біздің Құтқарушымыз ғылым және технология институты (политехникалық оқу орны), Марист политехникалық және Бигард еске алу семинариясы орналасқан. Энугудағы белгілі орта мектептердің қатарында 1940 жылы салынған Пәк Концепция колледжі (CIC), 1943 жылы салынған Қасиетті Розарий колледжі (HRC), Құдайдың махаббатының қыздары (DDL) Colliery Comprehensive орта мектебі, Королеваның орта мектебі, Федералдық үкімет колледжі, Корольдік тәж академиясы, Нсукка және Нигерия университетінің орта мектебі бар. Нигерия университетіне қарасты Университеттік оқу ауруханасы (UNTH) Энугу қаласында орналасқан тағы бір университет.

Денсаулық сақтау

Энугуда денсаулық сақтау қызметтерін бірнеше мекемелерде алуға болады, соның ішінде ESUT (Энугу мемлекеттік ғылым және технология университеті) оқыту ауруханасы; Нигерия университеті, Энугу, оқыту ауруханасы; ГРА-дағы Парк-Лейн бас ауруханасы; Уванидегі Зикс даңғылында орналасқан PMC (Пинок медициналық орталығы); Уванидегі Аволово көшесіндегі Ханса клиникасы; Тәуелсіздік массивіне жақын Президенттік даңғылындағы Нигер қоры ауруханасы мен диагностикалық орталығы; және Транс-Экулу массивіндегі Энугуабор көшесінде орналасқан Нтаси Оби н’Афуфу ауруханасы ұйымы. Энугудағы мамандандырылған ауруханалардың кейбіреулеріне Психиатриялық аурухана Энугу және Ұлттық ортопедиялық аурухана Энугу (NOHE) кіреді. Энугудағы ауруханалардың көп бөлігі жекеменшікпен басқарылады. UNTH және Ұлттық ортопедиялық аурухана қаладағы мемлекеттік бақылаудағы ауруханалардың ішінде. Көптеген қала тұрғындары медициналық көмек алу үшін шетелге сапар шегеді. Дегенмен, ауруханаларға шетелдік ұйымдар және Энугудың ішкі және шетелдегі қауымдастығы дәрі-дәрмектер мен басқа да медициналық жабдықтармен көмектескен. Энугудағы ең дамыған мемлекеттік аурухана – Парк-Лейн ауруханасы. Энугу штаты жүкті әйелдерге және 5 жасқа дейінгі барлық балаларға тегін медициналық көмек көрсетеді. Аудандық денсаулық сақтау жүйесі (ДЗС) негізінде құрылған балаларға арналған денсаулық сақтау бағдарламасы 2008 жылғы мемлекеттік бюджетке қосылды. Энугу штатындағы ВИЧ/ЖИТС таралуы 6,5% құрайды, бұл елдегі ең жоғары көрсеткіштердің бірі.

Көлік

Энугу Порт-Харкорт қаласына жалғанған тар теміржолдың Шығыс желісінде орналасқан; Энугу теміржол станциясы Ұлттық стадионның жанында. Көмір өндіру тарихынан бастау алған қала Огуи көшесінде орналасқан. Қаладағы негізгі көлік түрлері – автобустар, таксилер. Көлік құралдарының көп бөлігі Энугудың Огбете автопаркі арқылы қалаға кіріп, шығады.

2009 жылы Энугу қаладағы кедейлікті жеңуге көмектесу мақсатында «Көмір қалалық таксилері» бағдарламасы аясында такси жұмыс схемасын енгізді. Мемлекеттік үкімет тарапынан 200 тіркелген Nissan Sunny таксисі және Umuchinemere Pro Credit Micro Finance Bank тарапынан 200 тіркелген Suzuki таксисі жұмыссыз азаматтарға несие ретінде берілді. Олар такси жүргізушілері болып жұмыс істейді және төлемдерді толыққаннан кейін көліктердің иесіне айналады. 2009 жылдың 13 наурызында 82 орынға арналған 20 автобус «Coal City Shuttle» деп аталып, Энугу қалалық қоғамдық көлігі ретінде пайдалануға берілді (2010 жылғы мәлімет бойынша 27,3 миллион АҚШ доллары). А3, яғни Энугу – Порт-Харкорт тас жолы 1970 жылдары салынды және екі қаланы ірі қалалық елді мекен Аба арқылы байланыстырады. А3 жолы Энугудың солтүстігінен өтіп, Макурди арқылы Джос қаласына жалғасады. Сонымен қатар, А232 Бенин қаласынан, Асаба мен Онитшадан Энугудың шығысына және А343 Абакаликиден Энугудың батысына дейін салынған екі тас жол Энугуды маңызды торапқа айналдырады.