Роберт Кабана: Американдық ғарышкер және NASA басшысы

Кіріспе

Американдық ғарышкер (1949 жылы туған)

Роберт Дональд Кабана (1949 жылғы 23 қаңтарда туған) – Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасының (NASA) бұрынғы бас әкімшісінің орынбасары, NASA ғарышкері және ұшуға қатыспаған басқарушы ғарышкер. Ол төрт ғарыш шаттлына қатысқан ветеран. 1994 жылдан 1997 жылға дейін Ғарышкерлер кеңсесінің бастығы, ал 2008 жылдан 2021 жылға дейін Джон Ф. Кеннеди ғарыш орталығының директоры қызметін атқарды. Сонымен қатар, ол АҚШ Теңіз корпусындағы әскери-теңіз офицері және әскери-теңіз авиаторы болған.

Жеке

Ол 1949 жылдың 23 қаңтарында Миннеаполис, Миннесота штатында Тед пен Аннабелл Кабана отбасында дүниеге келген. Тед қазір Солт-Лейк-Ситиге көшіп кеткен. Роберт екі ұлдың ағасы. Оның кіші інісі – Гэри Кабана, ол Нью-Йорк штатының Кортленд қаласынан Нэнси Джоан Шимерге үйленген. Оның үш баласы бар.

NASA мансабы

1985 жылғы маусымда НАСА-ның астронавт кандидаты ретінде таңдалған Кабана 1986 жылғы шілдеде бастапқы астронавттық дайындығын аяқтады, соның нәтижесінде болашақ ғарыш кемесінің (Space Shuttle) ұшу экипаждарында пилот ретінде тағайындалуға ие болды. Оның алғашқы қызметі – 1986 жылғы қарашаға дейін ғарыш кемесінің (Space Shuttle) ұшу бағдарламалық жасақтамасын үйлестіруші. Одан кейін ол Джонсон ғарыш орталығының ұшақтарды пайдалану басқармасының орынбасары болып тағайындалды, онда 2,5 жыл қызмет етті. Сосын ол Шатл авиациялық интеграциялық зертханасында (SAIL) жетекші астронавт ретінде жұмыс істеді, онда ғарыш кемесінің (Orbiter) ұшу бағдарламалық жасақтамасы ұшуға дейін сынақтан өтеді. Кабана ғарыш кемесімен байланыс жасаушы (CAPCOM) ретінде Миссиялық бақылау орталығында ғарыш кемесінің (Space Shuttle) миссиялары кезінде, сондай-ақ астронавттардың қоғамдық шаралардағы басшысы ретінде қызмет етті. STS-88 миссиясын басқаруға тағайындалғанға дейін Кабана НАСА-ның Астронавттар кеңсесінің басшысы болып үш жыл жұмыс істеді. STS-88 миссиясынан кейін ол ұшу экипажы операциялары директорының орынбасары қызметін атқарды. 1999 жылғы қазан айында Халықаралық ғарыш станциясы (ISS) бағдарламасына қосылғаннан кейін Кабана халықаралық операциялар жөніндегі менеджер болып тағайындалды. 2001 жылғы тамыздан 2002 жылғы қыркүйекке дейін ол Ресейдегі адамды ғарышқа жіберу бағдарламасының директоры болып қызмет етті. НАСА-ның Ресей ғарыш агенттігі (Роскосмос) және оның мердігерлері алдындағы жетекші өкілі ретінде ол барлық адамды ғарышқа жіберу операцияларын, логистиканы және техникалық мәселелерді, соның ішінде Королевтегі НАСА-ның миссиялық операцияларын және Гагарин атындағы космонавттарды даярлау орталығындағы (Звездный городок, Ресей) экипаждарды оқытуды қадағалады. Хьюстонға оралғаннан кейін Кабана Халықаралық ғарыш станциясы (ISS) бағдарламасының менеджерінің орынбасары болып тағайындалды. 2002 жылғы қарашадан 2004 жылғы наурызға дейін ол Ұшу экипажы операциялары дирекциясының директоры болып қызмет етті, ол дирекцияның күнделікті жұмысын, соның ішінде НАСА-ның астронавттар корпусын және Эллингтон базасындағы ұшақтарды пайдалануды басқарды. Содан кейін ол Джонсон ғарыш орталығының директорының орынбасары болып тағайындалды, онда үш жарым жыл жұмыс істеді. 2007 жылғы қазаннан 2008 жылғы қазанға дейін Кабана Джон Стеннис ғарыш орталығының директоры болып қызмет етті. 2008 жылғы қазан айында ол Джон Ф. Кеннеди ғарыш орталығының директоры болып қайта тағайындалды және он жылдан астам директор болып қызмет етті. 2021 жылғы мамыр айында Кабана НАСА-ның бас әкімшісі болып тағайындалды. Кабана 2023 жылғы 31 желтоқсанда НАСА-дан зейнеткерлікке шықты.

Selected by NASA as an astronaut candidate in June 1985, Cabana completed initial astronaut training in July 1986, qualifying for assignment as a pilot on future Space Shuttle flight crews. His initial assignment was as the Astronaut Office Space Shuttle flight software coordinator until November 1986. At that time he was assigned as the deputy chief of aircraft operations for the Johnson Space Center where he served for 2 1/2 years. He then served as the lead astronaut in the Shuttle Avionics Integration Laboratory (SAIL) where the Orbiter's flight software is tested prior to flight. Cabana has served as a spacecraft communicator (CAPCOM) in Mission Control during Space Shuttle missions, and as chief of astronaut appearances. Prior to his assignment to command STS 88, Cabana served three years as NASA's Chief of the Astronaut Office. Following STS 88, Cabana served as the deputy director of flight crew operations. After joining the ISS Program in October 1999, Cabana served as manager for international operations. From August 2001 to September 2002, he served as director of Human Space Flight Programs, Russia. As NASA's lead representative to the Russian Aviation and Space Agency (Rosaviakosmos) and its contractors, he provided oversight of all human space flight operations, logistics, and technical functions, including NASA's mission operations in Korolev and crew training at the Gagarin Cosmonaut Training Center in Star City, Russia. Upon his return to Houston, Cabana was assigned briefly as the deputy manager of International Space Station (ISS) Program. From November 2002 to March 2004, he served as director of Flight Crew Operations Directorate, responsible for directing the day to day activities of the directorate, including the NASA Astronaut Corps and aircraft operations at Ellington Field. He was then assigned as deputy director of the Johnson Space Center, where he served for three and a half years. From October 2007 through October 2008, Cabana served as director of John C. Stennis Space Center. In October 2008 he was reassigned as director of the John F. Kennedy Space Center, and served as director for over a decade. In May 2021, Cabana was appointed as the Associate Administrator of NASA. Cabana retired from NASA on December 31, 2023.

Ғарышқа ұшу тәжірибесі

STS 41 Discovery 1990 жылғы 6 қазанда Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылып, 1990 жылғы 10 қазанда Калифорниядағы Эдвардс әуе базасына қонды. Жердің 66 орбитасы барысында бес адамнан тұратын экипаж «Улисс» ғарыш аппаратын сәтті іске қосты, бұл аппарат Күннің полярлық аймақтарын зерттеу үшін Юпитер арқылы төрт жылдық саяхатын бастады; атмосфералық озон деңгейін картаға түсіру үшін «Шаттлдың күн сәулесін кері шағылыстыратын ультракүлгін құралын» (SSBUV) пайдаланды; «ғарыштағы өрт» экспериментін (Қатты беттегі жану эксперименті, немесе SSCE) жүргізді, сондай-ақ радиациялық өлшемдер, полимерлік мембраналар өндірісі және өсімдіктерге микрогравитацияның әсеріне қатысты көптеген басқа да орталық эксперименттерді өткізді. STS 53 Discovery 1992 жылғы 2 желтоқсанда Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылды. Бес адамнан тұратын экипаж құпия «Қорғаныс министрлігінің жүгін» DOD 1 орналастырды, содан кейін бірнеше әскери және НАСА эксперименттерін жүргізді. Жерді 175 сағат ішінде 115 рет айналғаннан кейін, «Дискавери» 1992 жылғы 9 желтоқсанда Калифорниядағы Эдвардс әуе базасына қонды. STS 65 Columbia 1994 жылғы 8 шілдеде Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылып, 1994 жылғы 23 шілдеде Флоридаға оралды. Экипаж екінші Халықаралық микрогравитациялық зертхана (IML 2) миссиясын жүзеге асырды, осы үшін пайдалы жүк бөліміндегі ұзын «Spacelab» модулін пайдаланды. Бұл ұшуға 15 елдің және әлемнің алты ғарыш агенттігінің 82 эксперименті қатысты. 15 күндік ұшу барысында экипаж микрогравитациялық ортада материалдар мен тіршілік ғылымдарын зерттеуге бағытталған тәжірибелер жүргізді, бұл болашақ операциялар мен Халықаралық ғарыш станциясындағы ынтымақтастыққа жол ашты. Миссия Жерді 236 рет 353 сағат 55 минут ішінде айналып өтті. STS 88 Endeavour (4–15 желтоқсан, 1998) – Халықаралық ғарыш станциясын құрастырудың алғашқы миссиясы. 12 күндік миссия барысында АҚШ-та жасалған «Unity» модулі Ресейде жасалған «Zarya» функционалды жүк блогына (FGB) қосылды. Екі экипаж мүшесі станцияны құрастыру және жабдықтау кезінде аспаптар мен жабдықтарды қосу үшін үш рет ғарышқа шықты. Сонымен қатар, экипаж Халықаралық ғарыш станциясын алғаш рет іске қосып, оған алғашқы кірді, осылайша оны болашақ құрастыру миссияларына және тұрақты пайдалануға дайындады. Экипаж сондай-ақ IMAX Cargo Bay Camera (ICBC) операцияларын жүргізді және екі спутникті ұшырды: АҚШ Әуе күштерінің Филипс зертханасы жасаған «Mighty Sat 1» және Аргентина спутнигін алғаш рет сәтті ұшырған «SAC A». Миссия Жерді 185 рет 283 сағат 18 минут ішінде айналып өтті. Кабана ғарышта 1010 сағаттан астам уақыт өткізген.

STS 41 Discovery launched on October 6, 1990, from the Kennedy Space Center, Florida, and landed at Edwards Air Force Base, California, on October 10, 1990. During 66 orbits of the Earth, the five man crew successfully deployed the Ulysses spacecraft, starting the interplanetary probe on its four year journey, via Jupiter, to investigate the polar regions of the Sun; operated the Shuttle Solar Backscatter Ultraviolet instrument (SSBUV) to map atmospheric ozone levels; activated a controlled "fire in space" experiment (the Solid Surface Combustion Experiment, or SSCE); and conducted numerous other middeck experiments involving radiation measurements, polymer membrane production, and microgravity effects on plants. STS 53 Discovery launched from the Kennedy Space Center, Florida, on December 2, 1992. The crew of five deployed the classified Department of Defense payload DOD 1 and then performed several Military Man in Space and NASA experiments. After completing 115 orbits of the Earth in 175 hours, Discovery landed at Edwards Air Force Base, California, on December 9, 1992. STS 65 Columbia launched from the Kennedy Space Center, Florida, on July 8, 1994, returning to Florida on July 23, 1994. The crew conducted the second International Microgravity Laboratory (IML 2) mission utilizing the long Spacelab module in the payload bay. The flight consisted of 82 experiments from 15 countries and six space agencies from around the world. During the record setting 15 day flight, the crew conducted experiments that focused on materials and life sciences research in a microgravity environment paving the way for future operations and cooperation aboard International Space Station. The mission was accomplished in 236 orbits of the Earth in 353 hours and 55 minutes. STS 88 Endeavour (December 4–15, 1998) was the first International Space Station assembly mission. During the 12 day mission, Unity, the U. S. built node, was attached to Zarya, the Russian built Functional Cargo Block (FGB). Two crewmembers performed three spacewalks to connect umbilicals and attach tools/hardware in the assembly and outfitting of the station. Additionally, the crew performed the initial activation and first ingress of the International Space Station preparing it for future assembly missions and full time occupation. The crew also performed IMAX Cargo Bay Camera (ICBC) operations, and deployed two satellites, Mighty Sat 1 built by the U. S. Air Force's Phillips Laboratory, and SAC A, the first successful launch of an Argentine satellite. The mission was accomplished in 185 orbits of the Earth in 283 hours and 18 minutes. Cabana has logged over 1,010 hours in space.