Кіріспе

Американдық раввин (1941–2024)

Фред Дж. Нейландер (14 тамыз 1941 – 17 сәуір 2024) – Нью-Джерси штатының Черри-Хилл қаласынан шыққан американдық реформалық раввин. 1994 жылы әйелі Кэрол Нейландерді өлтіру үшін екі адамды жалдағаны үшін сотталды. Ол Нью-Джерси штатының Трентон қаласындағы мемлекеттік түрмеде 30 жылдан өмір бойына бас бостандығынан айырылған жазасын өтеп жатқанда қайтыс болды.

Өмірбаян

Ньюландер Нью-Джерси штатының Черри-Хилл қаласындағы М’Кор-Шалом реформалық ғибадатханасының негізін қалаушы раввин болды. Ол 1974 жылдың жазында ашылды. Бұрын ол Черри-Хиллдегі Емануэль ғибадатханасында раввиннің көмекшісі қызметін атқарған. Нейландер 1963 жылы Тринити колледжін бітірген. 2002 жылы Ньюландер 1994 жылғы 1 қарашада әйелі Кэролдың өлтірілуіне қатысы бар екені үшін, қауым мүшесі Лен Дженофф пен кезбе Пол Дэниелске 30 000 доллар (кейбір дереккөздерде 18 000 доллар) төлегені үшін кінәлі деп танылды. Әйелі өлтірілген кезде Ньюландер Филадельфия радиосының жүргізушісі Элейн Сончинимен екі жылдық қарым-қатынаста болған. Бұл қарым-қатынас оның Сончинидің еврей күйеуі Кен Гарландты ауруханада бақырып, кейіннен Гарландтың жерлеу рәсімін өткізгеннен кейін басталған. Католик болған Сончини иудаизм дініне көшіп, олардың қарым-қатынасы барысында М’Кор-Шалом ғибадатханасының мүшесі болған. Нейландер 2024 жылғы 17 сәуірде 82 жасында дүние салды.

Сынақтар

2001 жылы судья Линда Г. Бакстердің алдында өткен алғашқы сотта қазылар алқасы келісімге келмей қалды. Қазылар алқасы Нью-Джерси штатының Камден округінде құрылған болатын. Камден округіндегі қарқынды БАҚ жағдайларына байланысты, қайта сот Монмут округіне көшірілді. 2002 жылғы қайта сотта Ньюландерді Mt. Холлидегі адвокат Майк Райли қорғады. Монмут округінде Ньюландер кінәлі деп танылды. Бірінші сотта куәлігі әсерлі болмаған ұлы Мэтью екінші сотқа қарай әкесінің кінәлі екеніне толық сенімді болды. Үкім шығарылғаннан кейін прокурордың көмекшісі Джим Линч қазылар алқасына өлім жазасы қолданылуы керек пе, жоқ па деген сұрақ қойды. Қазылар алқасы өлім жазасын ұсынбауға шешім қабылдады. Ньюландер Трентондағы Нью-Джерси мемлекеттік түрмесінде 30 жылдан өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Абаққа түскеннен кейін ABC телеарнасының Барбара Уолтерспен сұхбаттасқанда ол: "Мен қаншалықты ашулы екенімді сіз біле алмайсыз" деді. Сондай-ақ, үш ересек баласының екеуі оған қарсы куәлік бергеніне өкінді.

Шағым

2006 жылдың желтоқсан айында Нью-Джерси Жоғарғы сотының апелляциялық бөлімі Фред Нейландердің сот үкімін күшінде қалдырды. Оның апелляциялық адвокаты соттың Нейландерге үшінші тараптың кінәсін дәлелдеуге мүмкіндік бермегенінде қателік жасағанын айтты, бұл кінә танылғаннан кейін болған, Черри-Хиллдегі ұқсас үйге шабуыл жасап, кісі өлтіруге әкелген қылмысқа негізделген. Нейландер сондай-ақ екі немесе үш деңгейлі "естіген сөздер" (куәліктер) мәселесі бойынша соттың қателігіне шағымданып, Карол Нейландердің қызы арқылы алынған, "ванна бөлмесіндегі адам" туралы телефондық әңгімеге қатысты соттан тыс жасаған мәлімдемесін атап көрсетті. Шағымдану және соттан кейінгі шаралар туралы өтініштер жоспарланғанымен, Нейландердің жаңа сот отырысына қатысу мүмкіндігінен айырылды. Ол қайтыс болған кезде Нью-Джерси штатының түрмесінде жазасын өтеді.