Кіріспе
Amphibian Lithobates pipiens бұрын Rana pipiens, көбінесе солтүстік леопард бақасы деп аталады, нағыз бақалар тұқымдасына жататын леопард бақасының бір түрі және Канада мен АҚШ-тың кейбір аймақтарында табиғи түрде кездеседі. Ол Миннесота және Вермонт штаттарының амфибиясы болып табылады.
Lithobates pipiens formerly Rana pipiens, commonly known as the northern leopard frog, is a species of leopard frog from the true frog family, native to parts of Canada and the United States. It is the state amphibian of Minnesota and Vermont.
Сипаттама
Солтүстік леопард бақасы – өте ірі бақа түрі, оның мұрындан шаңыраққа дейінгі ұзындығы шамамен жетеді. Оның дорсальдық түсі жасылдан қоңырға дейін өзгеріп тұрады, арқасы, бүйірлері мен аяқтарында ірі, қара, дөңгелек дақтар болады. Әрбір дақ әдетте ақшыл шеңбермен оралған. Көздің артынан басталып, арқа бойымен параллель жүретін екі дорсолатеральды қатпар бар. Бұл дорсолатеральды қатпарлар көбінесе ашық түсті немесе кейде қызғылттым болады. Сонымен қатар, мұрыннан басталып, көз бен тіл сығанағының астынан өтіп, иыққа дейін жететін ақшыл жолақ бар. Бақаның құрсақ жағы ақ немесе ашық жасыл түсті. Көздің қабыршағы алтын түсті, ал саусақтары арасында торлы қабықша бар. Шағылаңдар қара қоңыр немесе сұр түсті болып келеді, ішкі жағында ақшыл дақтар болады. Құйрығы ақшыл қоңыр түсті.
Түстердің өзгеруі
Солтүстік леопард бақасының бірнеше түрлі түс өзгерулері бар, ең көп кездесетіні – жасыл және қоңыр морфтар, сондай-ақ burnsi морфы деп аталатын тағы бір морф бар. Burnsi морфының түсіне ие жекелемелердің арқасында дақтар болмайды, бірақ олар аяқтарында сақталуы немесе сақталмауы мүмкін. Олар жарқын жасыл немесе қоңыр болуы мүмкін және сары дорсальды жиырылғандықтары болады. Альбинизм де осы түрде кездеседі, бірақ өте сирек.
Экология және мінез-құлық
Солтүстік леопард бақаларының таралған аймақтары кең. Олар орман, ашық және қалалық жерлердегі тұрақты тоғандарда, батпақтарда, саздақтарда және ағысы баяу өзендерде кездеседі. Әдетте, су өсімдіктері көп су қоймаларында тіршілік етеді. Жазда көбінесе тоғандарды тастап, шөптесін жерлерге және газонға көшеді. Олар суыққа жақсы бейімделген және орташа теңіз деңгейінен жоғары биіктікте табылмайды. Еркектер көктем және жаз айларында судан қысқа, ұйықтаған сияқты дыбыс шығарады. Солтүстік леопард бақасы көктемде (наурыз – маусым) көбейеді. Суға 6500-ға дейін жұмыртқа салынады, ал бунақтар көбейетін тоғанда толық дамиды. Бунақтар ашық қоңыр түсті, қара дақтары бар, даму мерзімі жағдайға байланысты 70–110 күнге созылады. Метаморфозға ұшыраған бақалар ұзын болып келеді және ересек бақаларға ұқсайды. Бұл түр бұрын Канаданың батыс бөлігінде және АҚШ-та кең таралған, бірақ 1970 жылдары саны азая бастады. Бұл азаюдың нақты себебі белгісіз болғамен, мекендеу ортасының жойылуы және фрагментациясы, қоршаған ортаның ластануы, жасанды түрде әкелінген балықтар, құрғақшылық және аурулар азаю механизмдері ретінде қарастырылады және көптеген аймақтарда түрдің қалпына келуіне кедергі келтіреді. Бұл түр пикерл бақасымен (Lithobates palustris) және оңтүстік леопард бақасымен (Lithobates sphenocephalus) ұқсас.
Медициналық
Солтүстік леопард бақасы өз жұмыртқа жасушаларына арнайы рибонуклеазалар өндіреді. Бұл ферменттер қатерлі ісікке қарсы потенциалды дәрілер болып табылады. Мұндай молекулалардың бірі, ранпирназа (онконаза) деп аталатын, плевралық мезотелиома және өкпе ісігін емдеу үшін клиникалық сынақтардан өтуде. Тағы бірі, амфиназа, ми ісігін емдеу үшін потенциалды құрал ретінде сипатталған.
Нейробиологиялық ғылым
Солтүстік леопард бақасы 1950 жылдан бері нейронның негізгі қасиеттерін зерттеу үшін жиі қолданылатын түр болып табылады. Осы бақаның тібіет бұлшық етінің семіз жүйке талшықтарының нейромышектік қосылысы жүйке жүйесі туралы алғашқы мәліметтердің көзі болды.
Бұлшықет физиологиясы мен биомеханикасы
Солтүстік леопард бақасы – бұлшықет физиологиясы және биомеханика саласындағы in vitro эксперименттер үшін танымал түр, себебі оның табиғи ареалындағы зерттеушілерге қолжетімділігі оңай және сарторий бұлшықетінің in vitro жағдайында бірнеше сағат бойы тірі қалу қабілетіне ие. Бұдан әрі, бақаның екі негізгі қозғалыс түріне (секіру және жүзу) сүйенуі, бұлшықет қасиеттерінің осы режимдердің әрқайсысында организмнің өнімділігіне қалай әсер ететінін түсінуге мүмкіндік береді.
Ауқым
Солтүстік леопард бақалары Канаданың Ұлы құл көлі мен Гудзон шығанағынан оңтүстікке қарай АҚШ-тың Кентукки және Нью-Мексико штатына дейін таралған. Олар Панамада да кездеседі, онда орталық кордильера және батыс Тынық мұхитының жазық жерлерінде ғана қоныстанады, бірақ бұл, көп болса, әлі сипатталмаған түр болуы мүмкін. Олардың мекен ету орындары – шөптесі далалар, көл жағалаулары және батпақтар.