Кіріспе

Туризммен байланысты қызметтерді ұсынатын саудагер. Саяхат агенттігі – жеке кәсіпкерлік немесе мемлекеттік қызмет, ол әр түрлі бағыттар бойынша туристік пакеттер ұсыну үшін қонақүйлер мен туристік қызметтер жеткізушілердің тапсыруымен жалпы халыққа саяхат және туризм саласындағы қызметтер көрсетеді. Саяхат агенттіктері табиғатта демалыс ұйымдастыру, саяхатшылардың жүктерін және медициналық құралдарын жеткізуді ұйымдастыру, қоғамдық көліктің кестесін ұсыну, автокөлікті жалға алу және валюта айырбастау қызметтерін ұсына алады. Саяхат агенттіктері белгілі бір аймақта кеңсесі жоқ әуе компанияларының ресми өкілі ретінде де жұмыс істей алады. Саяхат агенттігінің басты міндеті – жеткізушінің атынан саяхат өнімдерін және қызметтерін сату арқылы агенттік қызметін атқару. Оларды «Саяхат кеңесшілері» деп те атайды. Олар әдетте, қоймада тауар ұстамайды, бірақ үлкен топтар үшін (мысалы, той, бал айы немесе басқа да шаралар) қонақүй бөлмелерін немесе круиздік кемедегі каюталарды алдын ала брондаса, онда қолда бар инвентаризацияны сақтай алады.

Бизнес-модель

Саяхат агенттіктері көбінесе қызмет провайдерлерінен комиссиялар, басқа да жеңілдіктер мен ынталандырулар алады немесе соңғы тұтынушылардан төлем қабылдайды. Әдетте, қонақүй иелері мен тур операторлар саяхат агенттеріне жоғары комиссия мөлшері төлейді, ал әуе компаниялары комиссия төлемейді. Клиенттерге саяхат агентінің комиссиялар мен басқа да жеңілдіктерден қанша табыс табатыны туралы ақпарат берілмейді. 2016 жылы АҚШ-та 1 193 саяхат агенті арасында жүргізілген сауалнама көрсеткендей, олардың кірісінің 78%-ы комиссиядан, ал 22%-ы төлемдерден түседі.

Аккредиттеу нөмірі

Саяхат агенттіктері сатушылар тарапынан аккредиттеу нөмірлері арқылы танылады. АҚШ-та негізгі аккредиттеу нөмірлерін Авиакомпаниялар туралы есеп беру корпорациясы, Cruise Lines International Association, Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы ұсынады. Егер бір аккредиттеу нөмірімен бірнеше саяхат агенттігі брондау жүргізсе, онда бұл жағдайдағы агенттік қабылдаушы агенттік деп аталады. Бұл АҚШ-та кең таралған модель, сараптамалар бойынша, демалыс агенттіктерінің 43-85% қазір қабылдаушы агенттік арқылы брондау жасап жатыр.

Саяхат технологиясы

Саяхат агенттіктері негізгі компьютерлік брондау жүйелерінің, сонымен қатар жаһандық тарату жүйелерінің (GDS) қызметтерін пайдаланады, оның ішінде: Amadeus CRS, Galileo GDS, Sabre және Travelport еншілес компаниясы Worldspan, олар бірнеше компаниялармен қонақүйлер мен авиабилет бағаларын салыстыруға және сұрыптауға мүмкіндік береді. Саяхат агенттері, соның ішінде онлайн-саяхат агенттері арқылы жасалған брондаулар дереу расталуы мүмкін немесе расталмауы мүмкін. Онлайн-саяхат агенттерінен, мета-іздеу жүйелерінен және Skyscanner, Kayak.com, Rome2rio және TripAdvisor сияқты деректерді жинаушы сайттардан айырмашылығы, саяхат агенттерінің өздерінің брондау жүйесі болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін, ал оның орнына іздеу сұраныстарының нәтижелерін ұсынады, содан кейін трафикті қызмет провайдерлеріне немесе онлайн-саяхат агенттеріне брондау үшін жібереді. Саяхат агенттері авиакомпаниялардың консолидаторларымен де жұмыс істей алады. Кейбір компаниялар технологияны тұрақты туризмді дамытуға және көміртегінің нейтралдығын қамтамасыз етуге пайдаланады.

Агенттіктердің түрлері

Саяхат агенттіктері көпұлтты компаниялар болуы мүмкін, Ұлыбританияда оларды "multiples" деп атайды. Олар орташа көлемді ұйымдар болуы мүмкін, Ұлыбританияда "miniples" деп аталады, немесе тәуелсіз, шағын компаниялар болуы мүмкін. Олар жауапкершілігі шектеулі серіктестік, жекеменшік кәсіпорын ретінде құрылуы мүмкін, сондай-ақ хостинг, франчайзинг немесе консорциум түрінде де ұйымдастырылуы мүмкін.

Онлайн-саяхат агенттіктері (OTA)

Booking Holdings және Expedia Group екеуі де онлайн саяхат агенттіктері, табысы ең жоғары саяхат компаниялары тізіміндегі ең ірі саяхат агенттіктері болып табылады.

Дәстүрлі туристік агенттіктер

Дәстүрлі саяхат агенті саяхат агенттігінде жұмыс істей немесе жеке жұмыс істеуі мүмкін. Helloworld Travel – франчайзингтік саяхат агенттігінің мысалы, ол агенттерге өнімдер мен брондаулар үшін ішкі жүйелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта көптеген бағыттар бойынша саяхат онлайн режимінде брондалса да, дәстүрлі агенттер корпоративтік саяхат, люкс саяхат, круиздер, күрделі және маңызды сапарлар, сондай-ақ арнайы саяхаттар сияқты нарықтарға маманданған. Дәстүрлі саяхат агенттіктерінің басқа да нарықтарына мүмкіндігі шектеулі саяхатшылар, 60 жастан асқан саяхатшылар, жалғыз саяхаттайтын әйелдер, ЛГБТ туризмі немесе спорт сияқты ортақ қызығушылықтары бар белгілі бір топтар кіреді. Саяхаттың тағы бір мысалы – StudentUniverse, ол жастар саяхатына маманданған, ал CWT корпоративтік саяхаттарға қызмет көрсетеді. Көптеген дәстүрлі саяхат агенттіктері шығындарды азайту үшін қазір үйде жұмыс істейді. Агенттер "саяхат кеңесшілері" ретінде жұмыс істей алады, олар мақсатты аймақтар туралы терең білімге ие және теңіз туризмі немесе мәдени туризм сияқты тақырыптарда маманданған. Көптеген дәстүрлі агенттер өз кеңесінің, тәжірибесінің және құнды байланыстарының маңыздылығын көрсету үшін "саяхат кеңесшісі" терминін "саяхат агенті" терминінен артық көреді.

Лицензиялау

Көптеген елдерде барлық туристік агенттіктер Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының (IATA) лицензиясын алуға міндетті. Көптеген агенттіктер IATA-мен кепілдендірілген және оның өкілдері болып табылады, ал әуе билеттерін шығаратындар үшін Ұлыбританиядағы Air Travel Organisers' Licensing (ATOL) және АҚШ-тағы Airlines Reporting Corporation да осы мақсаттарға қызмет етеді. ABTA – Саяхат қауымдастығы, Канадалық саяхат агенттіктерінің қауымдастығы (ACTA) және Саяхат кеңесшілерінің американдық қоғамы (ASTA) сәйкесінше Ұлыбритания, Канада және АҚШ-тағы саяхат агенттіктерін ұсынады.

Тарих

1758 жылы Кокс пен Кингс қазіргі заманғы тарихтағы алғашқы саяхат агенттігі болды. 1840 жылы Бернардо Абреу Порту қаласында Абреу агенттігін құрды, ол өз қызметтерін жұртшылыққа ашқан әлемдегі алғашқы агенттік болды. 1841 жылы баптист уағызшысы Томас Кук алкогольдің әлеуметтік проблемалардың себебі деп есептеді. Ол Мидленд темір жолымен 500 мүшесінен тұратын тәртіптілік қозғалысын Лейчестер Кэмпбелл Стрит теміржол станциясынан Лафбороға митингке апару үшін келісім жасады, бұл үшін комиссия алды. Ол кейіннен «Томас Кук» тобының құрамына кірген «Томас Кук пен ұлы» компаниясын құрды. 2019 жылы банкротқа ұшырап, таратылды. 1871 жылы Dean and Dawson Ұлыбританияда құрылды, ал 1950 жылдары Томас Кук оны сатып алды. 1870 жылы Ұлыбританияда Политехникалық туристік қауымдастық құрылды. 1887 жылы Уолтер Т. Брауннелл АҚШ-тағы алғашқы саяхат агенттігі Брауннелл Травелді құрды және 10 саяхатшыны Нью-Йорк портынан SS Devonia кемесімен Еуропаға саяхатқа шығарды. 1895 жылы Альфред К. Бальдвин, бұрынғы баспагер, кітап мұқабасын жасаушы және баспагер, Бальдвинс саяхат агенттігін құрды. Бальдвинс теміржол билеттерін сата бастады және достарына Еуропаға және одан әрі сапарлар жасауға көмектесті. Хабар тарады және бұрынғы баспагерлер 27 Гросвенор жолындағы Бальдвинс кеңсе тауарлары дүкенінің артында саяхат саласындағы қосалқы бизнесті дамытты. 1905 жылы Nippon Travel Agency Жапониядағы алғашқы саяхат агенттігі болды. Бастапқыда саяхат агенттіктер көбінесе орта және жоғары тапты клиенттерге қызмет көрсетті, бірақ коммерциялық авиацияның дамуымен олар кеңінен таралды. 1923 жылы британдық саяхат агенттігінен жаман қарым-қатынас көргеннен кейін К. П. Чен Қытайдағы алғашқы саяхат агенттігі – Қытай саяхат қызметін құрды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл сала қиындыққа тап болды. Алайда, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономикалық өсім және кең таралған пакеттік турлар жұмысшы табына қызмет көрсететін саяхат агенттіктердің көбеюіне әкелді. 1929 жылы «Интурист» КСРО-ның ресми мемлекеттік саяхат агенттігі ретінде құрылды, мақсаты – шет елдерден адамдарды елге келуге ынталандыру болды. 1931 жылы АҚШ сауда ұйымы ASTA (алғашқыда Американың темір кеме және туристік агенттер қауымдастығы, қазір Америка саяхат кеңесшілері қоғамы) құрылды. Суық соғыс кезінде Батыс елдерінің азаматтары темір перденің артына саяхаттау үшін саяхат агенттерін пайдаланды. 1951 жылы Helloworld Travel компаниясының алдағысы Австралиядағы алғашқы саяхат агенттіктердің бірі болды. 1955 жылы Атланта, Джорджиядағы Хендерсон саяхат қызметі алғашқы афроамерикалық саяхат компаниясы болып, алғашқы рет үлкен топтағы афроамерикалық туристерді Африкаға апарды. 1980 жылдардың басында American Airlines-тың Sabre бөлімшесі ұшулар, қонақ үйлер және автомобильдерді брондауға арналған eAAsySabre деп аталатын тікелей тұтынушыға арналған құралды жасады. 1989 жылы Оңтүстік Кореядағы саяхат саласы либералданғаннан кейін Mode Tour елдегі алғашқы саяхат агенттігі болды. 1991 жылы Hotels.com-ның алдағысы Hotel Reservations Network құрылды. Бастапқыда қонақ үйлер комиссия ретінде көп төлемеді. 1994 жылы Travelweb.com қонақ үйлердің алғашқы онлайн каталогы ретінде іске қосылды. 1995 жылы Internet Travel Network World Wide Web арқылы алғашқы әуе билетін сатты. Сондай-ақ 1999 жылы еуропалық әуе компаниялары комиссияларды жоюды немесе азайтуды бастады, ал Сингапур әуе компаниялары Азияның кейбір аймақтарында осылай істеді. 2002 жылы АҚШ-тағы бірнеше әуе компаниялары да солай істеді, бұл 2009 жылы апелляциялық сотта шешілген әуе компаниялары арасындағы келісімге қатысты сәтсіз сот процесіне әкелді. 2007 жылы iPhone және оған байланысты мобильді қосымшалардың пайда болуы онлайн брондаудың артуына ықпал етті. Inc & Co.

Болашақ

АҚШ Еңбек статистикасы бюросының мәліметінше, 2022 жылы 66 300 адам толық жұмыс күнімен саяхат агенті ретінде жұмыс істеген. Алдағы 10 жылда бұл көрсеткіш 3%-ға артуы күтілуде. 2022 жылы BLS саяхат агентінің орташа жалақысы жылына 46 400 доллар екенін хабарлайды. Host Agency Reviews қызметкерлердің жалақысын сыбайлас құрылымы бойынша көрсетеді: 2022 жылы жалақы мен комиссия (саяхат кеңесшілерінің 25%) алған агенттердің табысы 88 909 доллар, жалақы немесе сағаттық төлем ғана алғандардың (саяхат агенттерінің 44%) табысы 50 792 доллар, ал тек комиссия алған саяхат қызметкерлерінің табысы 21 932 долларды құрады (31%). Дегенмен, жұмысқа орналасу мүмкіндігі нақты бағыттарға немесе саяхатшылардың белгілі бір түрлеріне маманданған саяхат агенттері үшін жақсырақ болады. Көптеген есептер саяхатты брондау үшін саяхат агенттеріне жүгінушілердің саны артып келе жатқанын көрсетеді.