Қырық жылдық соғыстағы Канаданың рөлі және саясаты
Canada in the Cold War
Канаданың Суық Соғыстағы рөлі: НАТО одақтасы, Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік сақтау операцияларында жетекшілік етті. Канаданың халықаралық беделі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канада суық соғыста негізгі одақтарда орталық рөл атқарған батыс елдерінің бірі болды. Ол АҚШ-тың одақтасы болды, бірақ суық соғыс барысында екі елдің арасында сыртқы саясат бойынша бірнеше даулар туды. Канаданың суық соғыстағы бейбітшілік сақтау жұмысы оның жаһандық беделін арттыруға зор үлес қосты. Ел 1948 жылдан 1989 жылға дейін құрылғаннан бастап барлық БҰҰ бейбітшілік сақтау операцияларында қатысты. Осының нәтижесінде Канада суық соғыс кезеңінде БҰҰ бейбітшілік күштеріне ең көп салым қосты. Канада 1949 жылы Солтүстік Атлантика шарты ұйымының (НАТО) негізін қалаушы мүшесі, 1958 жылы Солтүстік Америка әуе-ғарыш қорғаныс командованиесінің (НОРАД) құрамына кірді және Корея соғысынан бастап, 1956 жылғы Суэц дағдарысы кезінде БҰҰ-ның тұрақты бейбітшілік сақтау күштерін құруға дейін Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік операцияларында жетекші рөл атқарды. Кейіннен Конгода (1960), Кипрде (1964), Синайда (1973), Вьетнамда (Халықаралық бақылау комиссиясымен), Голан биіктіктерінде, Ливанда (1978) және Намибияда (1989–1990) бейбітшілік операциялары жүргізілді. Канада барлық суық соғыс шараларында АҚШ-тың қадамын баспады, бұл кейде екі ел арасында шиеленіс тудырды. Мысалы, Канада Вьетнам соғысына қатысудан бас тартты; 1984 жылы Канададағы соңғы ядролық қарулар алынып тасталды; Кубамен дипломатиялық қарым-қатынас сақталды; ал Канада үкіметі АҚШ-тан бұрын Қытай Халық Республикасын мойындады. Канада әскері НАТО-ға қатысуы аясында Германиядағы бірнеше базаларда, соның ішінде Батыс Германияның Қара Орманындағы CFB Baden Soellingen және CFB Lahr базаларында тұрақты түрде орналасқан. Сонымен қатар, Бермуда, Франция және Ұлыбританияда Канаданың әскери нысандары сақталды. 1960 жылдардың басынан 1980 жылдарға дейін Канада ядролық қарумен жабдықталған қару платформаларын сақтап келді, оларға ядролық әуеден әуеге зымырандар, жерден ауаға зымырандар және жоғары қуатты гравитациялық бомбалар кірді, олар негізінен Батыс Еуропа операциялық аймағында және Канадада орналастырылды.
Canada in the Cold War was one of the western powers playing a central role in the major alliances. It was an ally of the United States, but there were several foreign policy differences between the two countries over the course of the Cold War. Canada's peacekeeping role during the Cold War has played a major role in its positive global image. The country served in every UN peacekeeping effort from its inception in 1948 until 1989. This resulted in Canada provided the greatest amount of UN peacekeepers during the Cold War. Canada was a founding member of the North Atlantic Treaty Organization (NATO) in 1949, the North American Aerospace Defence Command (NORAD) in 1958, and played a leading role in United Nations peacekeeping operations—from the Korean War to the creation of a permanent UN peacekeeping force during the Suez Crisis in 1956. Subsequent peacekeeping interventions occurred in the Congo (1960), Cyprus (1964), the Sinai (1973), Vietnam (with the International Control Commission), Golan Heights, Lebanon (1978), and Namibia (1989–1990). Canada did not follow the American lead in all Cold War actions, sometimes resulting in tensions between the two countries. For instance, Canada refused to join the Vietnam War; in 1984, the last nuclear weapons based in Canada were removed; diplomatic relations were maintained with Cuba; and the Canadian government recognized the People's Republic of China before the United States. The Canadian military maintained a standing presence in Western Europe as part of its NATO deployment at several bases in Germany—including long tenures at CFB Baden Soellingen and CFB Lahr, in the Black Forest region of West Germany. Also, Canadian military facilities were maintained in Bermuda, France, and the United Kingdom. From the early 1960s until the 1980s, Canada maintained weapon platforms armed with nuclear weapons—including nuclear tipped air to air rockets, surface to air missiles, and high yield gravity bombs principally deployed in the Western European theatre of operations as well as in Canada.
Өмірбаян
Канада Екінші дүниежүзілік соғыстан әлемдік держава ретінде шықты, бұрынғысы негізінен ауыл шаруашылығымен және өліп бара жатқан империяның билеуімен шектелген доминионды, шын мәнінде тәуелсіз мемлекетке айналдырды. Экономикасы негізінен табиғи ресурстарды өндіру мен қайта өңдеуге, ауыр өнеркәсіпке және жоғары технологиялық зерттеулер мен әзірлемелерге бағытталған. Алты жыл бойы соғысқа қатысу үшін көп көмек көрсеткендіктен, Канаданың әскері ерекше үлкен болып өсті: бір миллионнан астам әскери қызметкер, әлемдегі бесінші ірі теңіз флоты және төртінші ірі әуе күштері. Соғыс аяқталғаннан кейін әскер азайтылса да, Канада әскері "Мускокс" операциясын жүзеге асырды – бұл операция Канаданың Арктикасында жер және әуе соғысына дайындық мақсатында жүргізілген кең ауқымды шаралар жиынтығы болды. Канадалықтар гуманитарлық көмек көрсетуге де қатысты және 1947 және 1948 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымының Үндістан мен Палестинаға бақылаушыларын жіберді. Канаданың Суық соғыста қай жақта екендігіне қатысты ертеден-ақ күмән болған жоқ, себебі оның географиялық орны мен тарихи одақтастығы осыны анықтады. Ішкі саясатта Канада мемлекетінің барлық деңгейлері коммунистік іріткі салуға қарсы күресті. Канадалық және бизнес қауымдары еңбек қозғалысының күшеюіне қарсы болды, оны соғыстар арасындағы большевиктердің қастандығы деп есептеді. Бұл күрестің ең жарқын мысалдары – 1919 жылғы Виннипег жалпы ереуілі және депрессия кезеңіндегі антикоммунистік науқандар, соның ішінде Оттаваға аттанғандардың жолын тоқтату. Канада 1945 жылы Ялта конференциясында басқа ірі одақтас елдермен бірге Еуропаны қайта құру мәселесін талқылады, бұл жаңа Еуропаның құрылуына негіз салды.
Canada emerged from the Second World War as a world power, radically transforming a principally agricultural and rural dominion of a dying empire into a truly sovereign nation, with a market economy focused on a combination of resource extraction and refinement, heavy manufacturing, and high technology research and development. As a consequence of supplying so much of the war effort for six long years, Canada's military grew to an exceptional size: over a million service personnel, the world's fifth largest surface fleet and fourth largest air force. Despite a draw down at the end of the war, the Canadian military nonetheless executed Operation Muskox, a massive deployment across the Canadian Arctic designed in part to train for a ground and air war in the region. Canadians also assisted in humanitarian efforts, and sent observers for the United Nations to India and Palestine in 1947 and 1948. There was never any doubt early on as to which side Canada was on in the Cold War due to its location and historical alliances. On the domestic front, the Canadian state at all levels fought vehemently against what it characterized as communist subversion. Canadian and business leaders opposed the advance of the labour movement on the grounds that it was a Bolshevik conspiracy during the interwar period. The peak moments of this effort were the Winnipeg General Strike of 1919 and the anticommunist campaigns of the depression, including the stopping of the On to Ottawa Trek. Canada, along with other major, Allied Powers convened at the Yalta Conference in 1945 to discuss the reorganization of Europe, laying the groundwork for a new Europe.
Салқын соғыстың алғашқы кезеңдері (1946-1960 жылдар)
1946 жылдың ақпан айында Канада үкіметі Оттавада кеңес шифрлаушысы Игорь Гузенконың елден қашқанын жариялады; ол сондай-ақ елде кеңес шпиондық желісінің бар екенін ашты. Тарихшылар бұл оқиғаны Канададағы «Қырық жылдық соғыс» дәуірінің басталуы деп белгілейді. Гузенко ісі Канадада тағы бір қызыл үрейге себеп болды. Коммунизмге қатысты орташа көзқарасына қарамастан, Канада мемлекеті коммунистерді тыңшылыққа алуды және АҚШ-пен барлау ақпаратын бөлісуді жалғастырды. PROFUNC – Канада үкіметінің жоғары құпия жоспары, ол «Қырық жылдық соғыстың» қақпасында коммунистерге жақтас адамдарды анықтап, ұстауға бағытталған. Осы кезеңде Канада мен АҚШ арасындағы шиеленіс күшейді, өйткені 1957 жылдың 4 сәуірінде Канаданың Мысырдағы елшісі Э. Герберт Норман, АҚШ Сенатының Ішкі қауіпсіздік жөніндегі кіші комитеті бұрынғы тыңдаудың мәтіндік протоколын бұқаралық ақпарат құралдарына таратуынан кейін, Каирдегі ғимараттан секіріп өлімге кезікті. Норман бұрын бірнеше жыл – 1950 жылы RCMP, содан кейін Канаданың Сыртқы істер министрі Лестер Б. Пирсон (кейін премьер-министр) тарапынан тазаланған болатын. Алайда, американдық БАҚ Норманды тыңшы және сатқын ретінде бейнеледі. АҚШ-тың Норманға қарсы жалғыз дәлелі – ол Кембридж және Гарвард университеттерінде оқыған кезде марксистік коммунистік зерттеу тобының мүшесі болғандығы еді. Бұл Пирсонды, ол әлі де Сыртқы істер министрі қызметін атқарып тұрғанда, елдегі наразылық толқынына орай, АҚШ үкіметіне нота жолдап, бұл ақпарат үкіметтің атқарушы органынан тысқары шықпауына кепілдік берілмейінше, Канада азаматтары туралы қауіпсіздік ақпаратын ұсынуды тоқтатуға мәжбүрледі.
In February 1946, the Canadian government disclosed to the public the defection of a Soviet cipher clerk, Igor Gouzenko, in Ottawa; who also disclosed the existence of a Soviet spy ring in the country. The event has been used by historians to mark the beginning of the Cold War era in Canada, with the Gouzenko Affair triggering another red scare in Canada. Despite its comparatively moderate stance towards Communism, the Canadian state continued intensive surveillance of Communists and sharing of intelligence with the United States. PROFUNC was a Government of Canada top secret plan to identify and detain Communist sympathizers during the height of the Cold War. Tensions between Canada and the United States heightened during this time as on April 4, 1957, Canadian Ambassador to Egypt, E. Herbert Norman, leaped to his death from a Cairo building after the United States Senate Subcommittee on Internal Security released a textual record of a previous hearing to the media. Despite having been cleared several years earlier—first by the RCMP in 1950, then again by the Canadian Minister of External Affairs, Lester B. Pearson (later Prime Minister)—the American media portrayed Norman as a spy and traitor. The only evidence the United States had was that as a student at Cambridge and Harvard he was a part of a Marxist communist study group. This made Pearson, who was still External Affairs Minister, backed by outrage across the country, send a note to the U. S. Government, threatening to offer no more security information on Canadian citizens until it was guaranteed that this information would not slip beyond the executive branch of the government.
Бейбітшілік сақтау
Канада бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстарда халықаралық аренада қалыптастырған беделімен бірге халықаралық саяси ықпалын күшейте бастады. Корея соғысында Канададан келген, орташа көлемдегі ерікті сарбаздар контингенті Біріккен Ұлттар Ұйымының күштеріне маңызды үлес қосты және өзгеше қызмет етті. Капион шайқасындағы Принцесса Патрисияның Канада жеңіл жаяу әскерінің үлесі ерекше атап өтілді. Канаданың халықаралық саясатқа салқын соғыс кезеңіндегі маңызды үлесі – «Бейбітшілік сақтау» институтын жаңартқан және іске асырған нәрсесінде болды. Біріккен Ұлттар Ұйымының әскери күштерін құру идеясын, БҰҰ-ның мандатына сәйкес бейбітшілікті сақтау мақсатында, Канаданың өкілдері – премьер-министр Маккензи Кинг және сыртқы істер министрі Луис Сен-Лоран 1945 жылғы маусымда Сан-Францискода өткен Халықаралық ұйым жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымының конференциясында ұсынған және қолдаған болатын, бірақ сол кезде қабылданбады. 1956 жылғы Суэц дағдарысы кезінде 1945 жылы Канада ұсынған Біріккен Ұлттар Ұйымының әскери күштері туралы идея қайта жанданды. Ұлыбритания, Франция, Израиль және Египет арасындағы қақтығыс АҚШ пен КСРО-ның өсіп келе жатқан «үлкен державалары» арасындағы қақтығыс ошағына айналу қаупі туды, себебі Кеңес Одағы Египеттің ісіне әскери қолдау көрсетуге ниеттенгенін мәлімдеді. Кеңес Одағы тіпті Лондон мен Парижге «заманауи құралдардың барлық түрлерін» қолдануға дайын екенін айтты, бұл ядролық шабуыл туралы ашық қорқыту болды. Канадалық дипломат Лестер Б. Пирсон сол кездегі премьер-министр Луис Сен-Лоранның БҰҰ әскери күштері тұжырымдамасын «Тез арадағы күш» түрінде қайта ұсынды, ол соғысушы тараптарды араластырып, бөліп, қарсыластар арасында буферлік аймақ немесе «адам қалқаны» құруға тиіс болды. Пирсонның БҰҰ Тез арадағы көмек күштері (UNEF) – бірінші бейбітшілік сақтау күштері, соғысушыларды бөліп, жаушылықты тоқтатуға бағытталған атысты тоқтату және қарарды жүзеге асыру үшін орналастырылды.
It was during the Cold War period that Canada began to assert the international clout that went along with the reputation it had built on the international stage in World War I and World War II. In the Korean War, the moderately sized contingent of volunteer soldiers from Canada made noteworthy contributions to the United Nations forces and served with distinction. Of particular note is the Princess Patricia's Canadian Light Infantry's contribution to the Battle of Kapyong. Canada's major Cold War contribution to international politics was made in the innovation and implementation of 'Peacekeeping'. Although a United Nations military force had been proposed and advocated for the preservation of peace vis a vis the U. N.'s mandate by Canada's representatives Prime Minister Mackenzie King and his Secretary of State for External Affairs Louis St. Laurent at the United Nations Conference on International Organization in San Francisco in June 1945, it was not adopted at that time. During the Suez Crisis of 1956, the idea promoted by Canada in 1945 of a United Nations military force returned to the fore. The conflict involving Britain, France, Israel and Egypt quickly developed into a potential flashpoint between the emerging 'superpowers' of the United States and the Soviet Union as the Soviets made intimations that they would militarily support Egypt's cause. The Soviets went as far as to say they would be willing to use "all types of modern weapons of destruction" on London and Paris—an overt threat of nuclear attack. Canadian diplomat Lester B. Pearson re introduced then Prime Minister Louis St. Laurent's UN military force concept in the form of an 'Emergency Force' that would intercede and divide the combatants, and form a buffer zone or 'human shield' between the opposing forces. Pearson's United Nations Emergency Force (UNEF), the first peacekeeping force, was deployed to separate the combatants, and enforce a ceasefire and resolution that was drawn up to end the hostilities.
Дифенбеккер және зымыран дағдарысы (1961-1963 жж.)
Джон Дифенбеккер премьер-министр болған кезде Канаданың өз аумағында АҚШ ядролық қаруын қабылдауы керек пе деген үлкен пікірталас өрбіді. Дифенбеккер америкалықтардан ядролық оқтұмсықтарсыз тиімді болмайтын BOMARC зымыран жүйесін сатып алуға келісіп білген, бірақ осы қаруды Канадаға кіргізуге қарсылық танытты. Канада Куба революциясынан кейін Кубамен дипломатиялық және экономикалық байланыстарын сақтап келді. 1962 жылғы Куба зымыран дағдарысына дейін Куба үкіметіне қатысты одан да барынша мойынұсынышпен келетін саясатты ұстану туралы талап АҚШ пен Канада арасындағы келіспеушіліктің түпкі себебіне айналды. Дифенбеккер өзінің саяси шешімінде мызғымай тұрып, мұның мемлекеттердің өз үкіметін құру құқығынан, Монро доктринасының АҚШ-тың қазіргі түсіндіруін қабылдамауынан және Канаданың өз сыртқы саясатын белгілеу құқығынан туындағанын мәлімдеді. 1962 жылғы Куба зымыран дағдарысы кезінде Канаданың американдық сыртқы саясатқа бағынуы күтілді, яғни Канаданың әскери күштері дереу соғысқа дайындық күйіне көшуі керек болды. Алайда, Дифенбеккер БҰҰ-ның араласуын қажет деп баса назар тартып, бұған бас тартты.
Great debate broke out while John Diefenbaker was Prime Minister as to whether Canada should accept U. S. nuclear weapons on its territory. Diefenbaker had already agreed to buy the BOMARC missile system from the Americans, which would be not as effective without nuclear warheads, but balked at permitting the weapons into Canada. Canada also maintained diplomatic and economic ties with Cuba following the Cuban Revolution. Prior to the 1962 Cuban Missile Crisis, the insistence on a much more placated policy towards the Cuban government had been a source of contention between the United States and Canada. Diefenbaker firmly stood by his policy decision, insisting that this was the result of the rights of states to establish their own forms of government, rejection of current US interpretation of the Monroe Doctrine as well as Canada's right to establish its own foreign policy. During the Cuban Missile Crisis in 1962, Canada was expected to fall in line with American foreign policy, in that Canada's military forces were expected to go on immediate war alert status. Diefenbaker however, refused to do so emphasizing the need for United Nations intervention.
Пирсон және Трюдо (1963-1984)
1963 жылғы Канада сайлауында Дифенбеккердің орнын танымал дипломат Лестер Б. Пирсон басты, ол ядролық қаруларды қабылдады. Пирсон Филадельфиядағы Темпл университетінде сөйлеген сөзінде Вьетнам соғысындағы Америка рөлін сынаған кезде жаңа шиеленістер туды. (Қосымша мәлімет: 1968 жылы Канаданың үш бөлек қарулы күші бірігіп, Канада Қарулы Күштері құрылды.) 1971 жылы «Никсон шокы» деп аталған экономикалық саясат пен тарифтер енгізілгеннен кейін, Канада үкіметі «үшінші балама» саясатын жариялай бастады; оның мақсаты – Канада саудасын әртараптандыру және АҚШ-пен қарым-қатынастың маңыздылығын төмендету болатын. 1972 жылы Оттавада сөйлеген сөзінде Никсон Канада мен АҚШ арасындағы «ерекше қарым-қатынас» аяқталғанын мәлімдеді. Осы кезеңде Канада халықаралық істерде орташа держава рөлін атқарды және АҚШ революциялардан кейін байланысты үзіп кеткен Куба және Қызыл Қытай сияқты коммунистік елдермен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. (Соңғысы сол кезде халықаралық жағынан мойындалмаған еді.) Канада коммунизмге жұмсақ көзқарас танытпай, халықаралық қарым-қатынастар арқылы коммунизмге ықпал етуді көздеген «конструктивті қарым-қатынас» стратегиясын ұстанады деп мәлімдеді. Канада Америка Мемлекеттері Ұйымына (ОАМ) қосылудан бас тартты, себебі ол Қырғи-қабақ соғысы кезеңіндегі ОАМ-ның диктаторларды қолдауы мен мойындауына наразы болды. Пирсонның ізбасары, премьер-министр Пьер Трюдо кезінде АҚШ пен Канада саясаты одан да алыстады. Трюдо Канада аумағынан ядролық қаруды алып тастады, Қытай Халық Республикасын ресми түрде мойындады, Куба басшысы Фидель Кастромен жеке достық қарым-қатынас орнатты және Еуропадағы НАТО базаларындағы Канада әскерлерінің санын азайтты. Бұған қоса, Канада «гласность» және «перестройкаға» қол жеткізуге көмектескен болуы мүмкін. 1970 жылдардың ортасында Александр Яковлев Канадаға елші болып тағайындалды және он жыл бойы осы қызметте қалды. Осы уақыт ішінде ол Трюдомен жақын дос болып кетті.
In the 1963 Canadian election, Diefenbaker was replaced by the famed diplomat Lester B. Pearson, who accepted the warheads. Further tensions developed when Pearson criticized the American role in the Vietnam War in a speech he gave at Temple University in Philadelphia, Pennsylvania. (Also of note: In 1968, Canada's three separate armed services were unified into the Canadian Armed Forces.) Shortly after the implementation of economic policies and tariffs in 1971, known as the Nixon shock, the Canadian government began to articulate a Third Option policy; with plans to diversify Canadian trade and to downgrade the importance of its relationship with the United States. In a 1972 speech in Ottawa, Nixon declared the "special relationship" between Canada and the United States dead. During this period, Canada played a middle power role in international affairs, and pursued diplomatic relations with Communist countries that the US had severed ties with, such as Cuba and Red China after their respective revolutions. (The latter was not internationally recognized at the time.) Canada argued that rather than being soft on Communism, it was pursuing a strategy of "constructive engagement" whereby it sought to influence Communism through the course of its international relationships. Canada also refused to join the Organization of American States, disliking the support and tolerance of the Cold War OAS for dictators. Under Pearson's successor, Prime Minister Pierre Trudeau, U. S. Canadian policies grew further apart. Trudeau removed nuclear weapons from Canadian soil, formally recognized the People's Republic of China, established a personal friendship with Cuban leader Fidel Castro, and decreased the number of Canadian troops stationed at NATO bases in Europe. In addition, Canada may have played a small role in helping to bring about glasnost and perestroika. In the mid 1970s, Alexander Yakovlev was appointed as ambassador to Canada, remaining at that post for a decade. During this time, he and Trudeau became close friends.
Салқын соғыстың соңғы жылдары (1980-1991)
Премьер-министр Брайан Малрони мен президент Рональд Рейган тығыз қарым-қатынаста болды, бірақ 1980-ші жылдары Канаданың солтүстігінде американдық крейсерлік зымырандарды сынақтан өткізуге қарсы кеңінен наразылықтар болды. 1980-ші жылдардың басында Яковлев, сол кездегі ауыл шаруашылығына жауапты кеңес шенеунігі Михаил Горбачевтің Канадаға жасаған сапасына қатысты. Сапардың мақсаты – Кеңес Одағында қолдануға болатын тәжірибе алу ниетімен канадалық шаруашылықтар мен ауыл шаруашылығы институттарын аралау еді; алайда екеуі, бастапқыда тартыншақты түрде, Кеңес Одағында либерализация қажеттігін талқылай бастады. Яковлев кейін Мәскеуге оралды және Горбачевтің реформалар бағдарламасының артындағы зиялы күш, «гласностьтің әкесі» деп аталды. 1987 жылы Канада ұзақ күткен Қорғаныс жөніндегі ақ парақ жариялады, бұл Арктикалық суларындағы егемендігін қайта бекіту ниетін білдірді. Канаданың Арктикалық архипелагында кеңес суасты кемелерінің жүргеніне алаңдағандықтан, Канаданың қазіргі мүмкіндіктері мен НАТО-ға берген міндеттемелері арасындағы айырманы жою үшін бірнеше бағдарлама ұсынылды. Осылайша, Канада мен АҚШ-тың бірлескен «Спинакер» жобасы дүниеге келді, оның құпия мақсаты – мұхит түбіне акустикалық тыңдау посттарын орнату арқылы Канаданың Арктикалық суларындағы суасты кемелерінің қозғалысын бақылау мүмкіндігін беру еді. Бұл жоба үшін тұрақты мұз қабаты бар суларда теңіз түбіне байланыс кабельдерін төсеуге арналған үлкен автономды суасты аппараты – «Тезеус» қажет болды. 1996 жылдың көктемінде «Тезеус» CFS Alert-ке (Эллесмир аралының солтүстік-шығыс ұшында) жеткізілді, содан кейін мұз лагерінен іске қосылды, онда ол мұзды суларда теңіз түбіне 180 км оптикалық талшықты кабель төседі және оны континенттік шельф шетінде орналасқан акустикалық массивке сәтті жеткізді.
Prime Minister Brian Mulroney and President Ronald Reagan had a close relationship, but the 1980s also saw widespread protests against American testing of cruise missiles in Canada's north. In the early 1980s, Yakovlev accompanied Mikhail Gorbachev, who at the time was the Soviet official in charge of agriculture, on his tour of Canada. The purpose of the visit was to tour Canadian farms and agricultural institutions in the hopes of taking lessons that could be applied in the Soviet Union; however, the two began, tentatively at first, to discuss the need for liberalization in the Soviet Union. Yakovlev then returned to Moscow, and would eventually be called the "godfather of glasnost," the intellectual force behind Gorbachev's reform program. In 1987, Canada released a long awaited White Paper on Defence; signalling its intent to re assert sovereignty over its Arctic waters. Concerned that Soviet submarines were operating in Canada's Arctic Archipelago, several programs were proposed to close the gap between Canada's current capabilities and its commitments to NATO. Project Spinnaker was born, a joint Canada–US endeavour whose secret purpose was to provide the capability to monitor submarine traffic in Canadian Arctic waters by deploying acoustic listening posts on the seafloor. This project required the development of a large autonomous underwater vehicle—named Theseus—whose sole purpose was to lay communications trunk cables on the seafloor in waters with a permanent ice cover. In the spring of 1996, Theseus was transported to CFS Alert (on the northeastern tip of Ellesmere Island) and then was deployed from an ice camp where it laid 180 km of fibre optic cable on the seafloor in ice covered waters, successfully delivering it to an acoustic array deployed on the edge of the Continental Shelf.
Салқын соғыстан кейінгі кезең
Суық соғыс аяқталғаннан кейін Канада әскерлері Германиядағы НАТО-ға қатысуын тоқтатты, әскери шығындар қысқартылып, ел бойынша әуе шабуылы сигнализациясы алынып тасталды. Үкіметтің үздірілісін қамтамасыз етуге арналған Канаданың әскери басқарудағы "Дифенбункерлер" нысандары қолданыстан шығарылды. 1994 жылы Канададағы соңғы белсенді АҚШ әскери базасы – Аржентия (Ньюфаундленд) теңіз базасы жабылып, нысан Канада үкіметіне берілді. Бұл база Mk 101 Lulu және B57 ядролық бомбаларын сақтау орталығы және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кеңестік ядролық суасты қайықтарын анықтауға арналған SOSUS желісінің маңызды торабы болды. Канада NORAD және НАТО сияқты суық соғыс институттарымен ынтымақтастығын жалғастыруда, бірақ оларға жаңа міндеттер мен басымдықтар қойылды. Канададағы суық соғыс 1990-1995 жылдар аралығында кеңестік экспансияны шектеудің дәстүрлі миссиясы соғыстың жаңа шындықтарына ұласып аяқталды. Суық соғыс кезеңінде Батыс Еуропаға үздіріксіз әскери контингенттерді орналастыру қажет болды, енді мұндай қажеттілік болмады, сондықтан базалар жабылды. Жаңа жабдықтармен ауыстырылатын көптеген жабдықтар сатылды. Ішкі базалар жабылып, операциялар тиімділікті арттыру үшін біріктіріліп, оңайлатылды, өйткені 1990-шы жылдардың басында көптеген канадалықтар үлкен қорғаныс бюджеттерінің қажеттігіне күмән келтірді. 1990 жылы Канада әскерлері Квебек провинциясының полициясына көмек көрсету үшін Мохаук жауынгерлері мен Квебек провинциясының қауіпсіздік күштері (Sûreté du Québec) және жергілікті тұрғындар арасындағы шиеленісті азайту мақсатымен жіберілді. 1991 жылы Канада әскерлері Кувейтті азат етуге американдықтарға көмектесу үшін аттанды. 1992 жылы Канаданың бейбітшілік сақтаушылары Камбоджа, Хорватия және Сомалиге жіберілді. 1993 жылы Балқандардағы қатысу Боснияға дейін кеңейді, ал Канада әскерлері Корея соғысынан бері ең қатыгез шайқастарға қатысты. 1990-шы жылдардың соңында Канадада мүлдем жаңа әскери құрылым қалыптасты, ол көпұлтты коалициялар аясында бейбітшілік сақтау және бейбітшілік орнату операцияларының қиындықтарына бейімделді. Ел онжылдықтың қалған бөлігінде Югославия соғыстарына қатысты, Гаитиге араласты және Заир мен Шығыс Тиморда да әрекеттер жасады. Онжылдықтың соңында (және 9/11-ден кейінгі заманға дейін) Әскери-теңіз күштері салыстырмалы түрде жаңа, Әуе күштері де теңгерімді және заманауи болды. Армия LAV III, Bison APC және Coyote Reconnaissance Vehicle сияқты жаңа жабдықтарды алуды бастады, өйткені ол Батыс Еуропадағы ірі танк шайқастарынан гөрі, тұрақсыз соғыс жүргізуге көшті. Канаданың соңғы суық соғыс және бейбітшілік сақтау дәуірінің әскери күштері Ауғанстанға, қазіргі уақытта Канаданың ең ұзақ соғысы жүргізіліп жатқан елге аттанды. Соңғы жылдары Канада Украинадан Қырымды Ресейдің аннексиялауы және түрлі мәселелер бойынша дипломатиялық жанжалдар (мысалы, ұйғырларға қатысты, Мэн Вэньчжоу және Гонконг наразылықтары) салдарынан Ресеймен шиеленіске түсті.
When the Cold War ended, Canadian Forces were withdrawn from their NATO commitments in Germany, military spending was cut, and air raid sirens were removed across the country. The Diefenbunkers, Canada's military operated fallout shelters designed to ensure continuity of government, were decommissioned. In 1994, the last active United States military base in Canada, Naval Station Argentia Newfoundland, was decommissioned and the facility was turned over to the Government of Canada. The base was a storage facility for the Mk 101 Lulu and B57 nuclear bombs and a key node in the US Navy's SOSUS network to detect Soviet nuclear submarines. Canada continues to participate in Cold War institutions such as NORAD and NATO, but they have been given new missions and priorities. The Cold War in Canada came to an end during the period of 1990–1995 as the traditional mission to contain Soviet expansion faded into the new realities of warfare. The Cold War required permanent foreign deployments to Western Europe, something which was no longer necessary, and as such bases closed down. Less equipment was needed, and so much was sold off, soon to be replaced by newer equipment designed for future conflicts. At home, bases were closed and operations consolidated and streamlined for maximum efficiency, as by the early 1990s many Canadians were openly questioning the necessity of large defence budgets. In 1990, Canadian troops were deployed to assist provincial police in Québec in an effort to defuse tensions between Mohawk Warriors and the Sûreté du Québec and local residents. In 1991 Canadian Forces personnel deployed in support of the American liberation of Kuwait. By 1992, Canadian peacekeepers were deployed to Cambodia, Croatia and Somalia. In 1993 Balkan involvement expanded into Bosnia and Canadian troops participated in some of the fiercest combat since the Korean War during Operation Medak Pocket. By the end of the 1990s, Canada would have a completely different military, one more inclined towards the rigours of peacekeeping and peace making operations under multinational coalitions. The country would be further involved in the Yugoslav Wars throughout the rest of the decade, would become involved in Haiti, and would further see action again in Zaire and East Timor. The Navy, by decade's end (and prior to the modern post 9/11 era), was comparatively brand new, the Air Force well balanced and modern as well. The Army began to acquire new equipment, such as the LAV III, Bison APC and the Coyote Reconnaissance Vehicle as it transitioned to fighting irregular warfare instead of the large tank battles once feared would rage across Western Europe. It is with Canada's late Cold War and early Peacekeeping Era military that Canada would embark on its deployment to Afghanistan, currently Canada's longest running war. In recent years, Canada has been involved in tensions with Russia following the takeover of Crimea from Ukraine and China due to its diplomatic spat over various issues such as treatment of Uyghurs, Meng Wenzhou and Hong Kong protests.