Кіріспе

1985 жылғы Австралия туған соңғы заманнан кейінгі әрекет фильмi

Mad Max Beyond Thunderdome фильмі 1985 жылдың 10 шілдесінде Австралияда шықты. Фильм сыншылардан көбінесе жағымды пікірлер алды. 2015 жылы төртінші фильм, Mad Max: Fury Road шықты, онда Макстің рөлін Том Харди ойнады.

Сюжет

Әлем - экоцид пен ресурстар үшін ядролық соғыс салдарынан пайда болған апокалиптикалық бос жер. Австралияда Макс Рокатански түйелер тартқан көлікпен шөлді кесіп өтіп жатыр. Әуеде жүретін бандит Джедедиа мен оның жас ұлы оған шабуыл жасап, көлігін ұрлайды, ал Макс Джедедианың жолын "Бартертаун" деп аталатын сауда бекетіне дейін қадағалайды. Бастапқыда саудаға ештеңе жоқ болғандықтан кіруден бас тартты, ол жергілікті лауазымды адамдарға өзінің мықтылығымен таң қалдырады, ал қаланың негізін қалаушы және билеушісі Әже Енти (Тина Тернер) оны тапсырманы орындаса, оны қайтадан қамтамасыз етуге ұсынады. Әпкем Бартертаунда қымбат энергияны "Админ" деп аталатын жер асты мұнай өңдеу зауытынан алады. Зауытты "Мастер" деп аталатын тапқыр жұлдыз басқарады, ол өзінің үлкен жансакшысы Бластермен жүреді. "Мастер Бластер" Бартертаунды басқару үшін әпкемді сынап бастады, ол Макстың Бластерді өлтіруін қалайды, сонда ол Мастерді өз еркіне оңай түсіре алады. Макс Аң асты әлеміне кіріп, Мастер Бластерді өлшеуге тырысады және балалары үшін шошқа сойып, сонда жұмыс істеуге сотталған Шошқа өлтірушімен дос болады. Мастер Бластер жаңадан сатып алған көлігінің Максқа тиесілі екенін білгенде, ол Максты тұзақты сөндіруге мәжбүр етеді. Осылайша, Макс дабыл қағып, Бластердің қатты дыбыстарға сезімтал екенін біледі. Жер бетінде әпкесі Максқа Бартертаундағы қақтығыстар заң бойынша Thunderdome деп аталатын гладиатор аренасында өлім-жітімге дейін күресу арқылы шешілетінін айтады. Макс Мастерді көліктерін ұрлады деп ашық айыптайды, ал Бластерге қарсы шайқас жоспарланған. Үлкен адам билік етеді, бірақ Макс боссынның сыбызғысын соғады, бұл Бластерді оның басын ауыртып ұстауға мәжбүр етеді. Макс Бластердің қалқанын алып тастап, оны өлтіруге дайындалады, бірақ Бластердің ақыл-ой қабілеті бұзылатынын көргенде, онымен келіседі. Макс әпкесі туралы айтып береді, ал Қожайыны мұнай өңдеу зауытын жабумен қорқытады, сондықтан әпке Бластерді өлтіреді. Содан кейін ол қожайынды қорқытып, мұнай өңдеу зауытын іске қосуға мәжбүрлейді. Келісімді бұзғаны үшін Макс байланады, атына отырғызылады және құлаққа жіберіледі, оның жазасы доңғалақтың айналуымен анықталады. Ат шаршап жығылып қалса, Макс өзін босатып, аяқпен жүре береді. Саванна Никс есімді жауынгер қыз Максты өлімге жақындап, оны өзінің үйіне, "Планета Ерф" деп аталатын оазиске, жасөспірімдер мен балалардың примитивті тайпасы мекендеген жерге алып келеді. Балалар апатқа ұшыраған Боинг-747 ұшағынан аман қалғандардың ұрпақтары, олардың кейбіреулері көмек іздеп кеткен және қайтып оралмаған. Олар Макс ұшқыш, "Капитан Уокер" деп санайды, ол ұшақты жөндеуге келіп, оларды "Келер таңдағы жер" аңызына ұшырады. Макс өзінің Уокер екенін жоққа шығарып, олардың әңгімелерінде бұдан былай мұндай өркениет жоқ деп санайды. Саванна бастаған жасөспірімдер мен балалар тобы Бартертаунга саяхат жасағысы келеді, бірақ Макс оларды тоқтатып, байлап тастайды, әркім оазисте өмір сүру керек дейді. Түнде сепаратистер қашып кетеді. Макс оларды алып келуге келіседі, сонымен бірге тайпаның бірнеше мүшесін алып кетеді, бірақ ол кезде екі партия да нашар жағдайда. Қосымша заттарынан айырылған Макс контингентті Бартертаунга қайтаруға мәжбүр болады. Бірлескен топ Аң асты әлеміне кіріп, Шошқа өлтірушінің көмегімен Қожайынды босатып, кейбір темір жолдардан өзгертілген жүк көлігінде қашып кетеді, бұл процесте мұнай өңдеу зауытын және Бартертаундардың көп бөлігін жояды. Әже өз күштеріне ұстайды іздеп табуға бұйрық береді, ал Макс және оның тобы шабуылшыларға қарсы күресу үшін қолдан келгеннің бәрін жасайды. Олар Джедедиа мен оның ұлын кездестіреді, Макс оларды өздерінің ұшағына отырғызуға мәжбүрлейді. Әпкемнің әскері ұшу-қону жолын қысқартып келе жатқанда, Макс өзінің көлік құралына түседі, оны бала әпкемнің адамдарының бірінен ұрлап алады және ұшақ ұшып кету үшін ашылу үшін оны құлатады. Жарақаттанған және жалғыз қалған Максты таңғалған әпкесі құтқарып, Бартертаунды қайта құруға кетеді. Джедедиа Қожайынды, Шошқа өлтірушіні және сепаратистерді Сидней қираған жеріне ұшады. Бірнеше жылдан кейін олар басқа көшпелілермен бірге шағын қауым құрды. Олар апокалиптикалық әлем туралы білімді қайта ашуға тырысқанда, Саванна әр түнде олардың саяхаттары туралы әңгімені айтып береді және олар қаланы Макс немесе басқа саяхатшылар үшін маяк ретінде жарық етеді. Макс соңғы рет жалғыз өзі Шөл далада жүріп көрінді.

Өндіріс

"Түндердомнан тыс" – продюсер Байрон Кеннедисіз түсірілген алғашқы "Mad Max" фильмі, ол 1983 жылы тікұшақ апатында қаза тапты. Режиссер Джордж Миллер өндірістік серігісіз жалғастыруға тартынды, кейін былай деді: "Мен асығуға дайын емес едім. Содан кейін, осының барлығынан болған шоқ пен қайғыны жеңу үшін бірдеңе жасау қажеттігі туды." Фильмнің соңында, титрлер басталар алдында "Байронға арналған" деген тақырып көрсетіледі. Миллер бұл фильмни Джордж Огилвимен бірге режиссерлік етті, олар 1983 жылы "The Dismissal" телесериалында бірге жұмыс істеген. Бұл шешім туралы ол былай деді: "Менде көп жұмыс болды. Мен мини-сериалда жұмыс істеп жүрген досым Джордж Огилвиден: "Маған көмектесе аласың ба?" деп сұрадым. Бірақ мен бұл оқиғаны жақсы есімде ұстамаймын, себебі мен оны қайғыға батқан күйде жасадым." Фильм үшін Миллер мен Огилви өздері әзірлеген топтық жұмыс істеу және репетиция жасау әдісін қолданды. Сыртқы түсірілімдер негізінен Кубер-Педи шахталық қаласында өтті, бірақ Бартертаун декорациясы Сиднейдің батыс жағындағы Хоумбуш-Бейдегі ескі кірпіш зауытында (Brickpit) салынды, ал балалар лагері Көк Тауларда орналасқан. Оператор Диан Семлердің айтуынша, "Mad Max Beyond Thunderdome" – "Mad Max 2"-ге қарағанда әлдеқайда қиын болды. Біз бұрынғыдан гөрі әртүрлі ортамен жұмыс істедік және фильм үшін жасалған әрбір әлемнің өзіндік ерекшелігі болуы қажет еді."

Музыка

Beyond Thunderdome фильміне арналған музыканы Морис Жарр жазды, ол бұл серияның алғашқы екі фильміне музыка жазған Брайан Мейді алмастырды. Фильмде Тина Тернер орындаған екі ән де бар: ашылу титрлерінде ойнайтын "One of the Living" және соңғы титрлерде ойнайтын "Бізге тағы бір батыр қажет емес (Thunderdome)". "Бізге тағы бір батыр қажет емес (Thunderdome)" Канадада #1, АҚШ-та #2, ал Ұлыбританиядағы сингл чарттарында #3 орынға ие болды. "One of the Living" әні қайта жазылып, Канада мен АҚШ-та #15 орынға, ал Ұлыбританияда #55 орынға жетті. 28-ші жылдық Грэмми сыйлығында "One of the Living" үздік әйел рок-вокалдық орындау номинациясында жеңіске жетті. 1985 жылы Capitol Records компаниясы саундтрек альбомын шығарды. Ол Тернердің әндерін және "Бізге тағы бір батыр қажет емес (Thunderdome)" әнінің аспаптық нұсқасын 1-ші жағында, ал Жаррдың музыкасын 2-ші жағында қамтыды. 2010 жылы Tadlow Music/Silva Screen Records компаниясы Жаррдың түпнұсқа музыкасын ғана қамтитын қос дискіні шығарды.

Кассалық жинақ

Фильмнің бюджеті алдыңғы фильмдерге қарағанда үлкен болғанымен, кассалық табысы салыстырғанда орташа болды. Ол Mad Max фильмінен азырақ, ал Mad Max 2 фильмінен кемі екі есеге жуық табыс әкелді. АҚШ және Канадада фильм 36 миллион доллар жинап, прокатқа 18 миллион доллар түсірді. АҚШ-тан тыс елдерде (Австралияны қоса) осыған ұқсас сома жиналды, нәтижесінде әлемдік прокаттан 36 миллион доллар табыс болды.

Сыни жауап

Фильмге сыншылардың пікірі көбінесе оң болды, бірақ сыншылар фильмді «Mad Max» трилогиясының ең биік немесе ең төмен нүктесі деп қарастыруда келіспеді. Жағымсыз сынның көп бөлігі фильмнің екінші жартысындағы балаларға қатысты, көптеген адамдар оларды Питер Пэн очеркіндегі «Жоғалған балаларға» тым ұқсас деп тапты. Slant Magazine журналынан Роберт К. Камбоу Рассел Хобанның 1980 жылғы апокалиптикалық романы «Риддли Уокерден» алынған «толық идеялар, тақырыптар және кейіпкерлерді» анықтады. Екінші жағынан, «Thunderdome» сахнасына көп мақтаулар айтылды, «Chicago Sun-Times» газетінің тілшісі Роджер Эберт оны «бірінші каратэ фильмдерінен бері жекпе-жекті сахналау туралы бірінші шынайы түпнұсқа идея» және «кинодағы ұлы шығармашылық экшн сахналарының бірі» деп атады. Эберт фильмге төрттен төрт жұлдыз берді және кейін оны 1985 жылғы он үздік фильмнің тізіміне қосты. Variety басылымы фильмнің «күшті басталып келе жатқанын» және Гибсон, Тернер мен балалардың жақсы актерлік шеберлігін жазды. Кейбір жанкүйерлер фильмді «Голливудтандырылған» деп сынады және оның бұрынғы фильмдеріне қарағанда жеңіл тонға ие екенін айтты. Rotten Tomatoes сайтында фильм 54 рецензияға негізделген 81% мақұлдау рейтингіне ие, орташа бағасы 6.5/10; сайттың «сыныптамалық консенсусы» былай деді: «Beyond Thunderdome» керемет көлік хореографиясы мен трюктерін құрбан етпей, «Mad Max» кейіпкерін тереңдетеді, бұл түпнұсқаларды есте қаларлық етеді».

Мұра

Mad Max сериясының бұрынғы фильмдері сияқты, Beyond Thunderdome да халық мәдениетіне көптеген жағынан әсер етті. Көңіл аударарлық жайт, жеңілісші үлкен қиындықтарға тап болатын жарыс немесе бәсекеде "Thunderdome" деген сөздің кеңінен қолданылуы. Американдық кинорежиссер Крис Вейц бұл фильмнің өзіне әсер еткенін айтқан.