Кіріспе

Тауар белгісі – тауарлардың немесе қызметтердің көзін анықтайтын сөз, тіркес немесе логотип. Тауар белгісі туралы заң басқа кәсіпорындарды қолданыстағы тауар белгісіне "шатастыратын дәрежеде ұқсас" атауды немесе логотипті пайдаланудан тыйып, кәсіпордың коммерциялық идентификациясын немесе брендін қорғайды. Мақсаты – тұтынушыларға тауарлар мен қызметтерді өндірушілерді оңай анықтауға және шатасуды болдырмауға мүмкіндік беру. АҚШ-тың тауар белгісі туралы заңнамасы негізінен Ланхам заңымен реттеледі. Кәсіпорын коммерциялық қызметте атауды немесе логотипті қолданғанда, жалпы құқық бойынша тауар белгісі құқықтары автоматты түрде туындайды және штаттық соттарда қорғалады. АҚШ-тың Патент және тауар белгісі кеңсесінде тіркелген белгілер федералдық соттарда тіркелмеген белгілерге қарағанда жоғары деңгейде қорғауға ие. Ланхам заңының 43(a) тармағына сәйкес, тіркелген және тіркелмеген тауар белгілеріне белгілі бір деңгейде федералдық қорғау беріледі.

Тарих

АҚШ заңдары колониялық дәуірден бері штаттық жалпы құқық бойынша сауда белгілерін қорғап келді, бірақ Конгресс 1870 жылға дейін федералды сауда белгісі жүйесін орнатуға алғаш рет тырысқан жоқ. Бұл 1870 жылғы заң Конгрестің авторлық құқықтар жөніндегі өкілеттіктерін пайдалану деп есептелді, алайда Жоғарғы Сот «Сауда белгілері ісінде» 1870 жылғы заңды күштен шығарды. 1881 жылы Конгресс жаңа сауда белгісі заңын қабылдады, бұл жолы ол өзінің Сауда шарттары бойынша өкілеттіктерін пайдаланды. Конгресс 1905 жылы Сауда белгісі заңын қайта қарады. 1917 жылғы «Джемима әпкесі Миллс компаниясы v. Ригни және компаниясы» шешімінде федералды соттар «Джемима әпкесі доктринасын» құрды, ол басқа өнімді сату үшін қолданылған жағдайда да (мысалы, құймақ қоспасының орнына құймақ сиропы) сауда белгісін қорғайды. 1946 жылы Конгресс Ланхэм заңын қабылдады. Ланхэм заңы федералды сауда белгісін қорғау және сауда белгісін тіркеу қағидаларын анықтайды. Ланхэм заңы АҚШ Патент және сауда белгілері кеңсесіне («USPTO») сауда белгілерін тіркеу бойынша әкімшілік құқықтар береді. Штаттық заң өз қорғауын жалғастырып, федералды сауда белгісі жүйесін толықтырады (және күрделендіреді). АҚШ сауда белгісі заңнамасындағы соңғы өзгерістерге 1995 жылғы Федералды сауда белгісін девальвациялау туралы заң (сауда белгісін девальвациялау туралы заң қараңыз), 1999 жылғы Киберқұқықсыздыққа қарсы тұтынушыларды қорғау туралы заң және 2006 жылғы Сауда белгісін девальвациялау туралы заң (сауда белгісін девальвациялау туралы заң қараңыз) қабылдануы кірді.

Өз еркімен және қиялға салынған

Егер тауарлар мен қызметтер арасында логикалық байланыс болмаса, тауар таңбасын қорғау ең жоғары деңгейде болады. Кездейсоқ және ойдан туындаған таңбалар ерекшеленетін болып саналады және бастапқы тіркеуге жарамды. Мысалы, Kodak, Polaroid немесе Starbucks сияқты жаңадан жасалған сөздер ойдан туындаған болып есептеледі және күшті тауар таңбасы қорғауына ие болады. Кездейсоқ таңбаларға бұрыннан бар сөздердің кездейсоқ түрде қолданылуы жатады, мысалы, компьютерлер үшін қолданылғандағы "Apple" сөзі.

Ұсынысты

Сугестивтік тауар таңбалары кеңінен қорғалады. Бұл таңбалар қолданылған өнім немесе қызмет туралы қандай да бір ойды тудырады. Бұл тікелей сипаттама емес, өнімге байланысты айқын мағына. Мысалы, кір жуғыш машиналар үшін "Whirlpool" таңбасы.

Сипаттамалық

Сипаттамалық атаулар тауарды немесе тауардың маңызды бір ерекшелігін тікелей сипаттайды. Тауар таңбасы заңнамасы тұтынушылардың санасында "екіншілік мағына" қалыптаспаса, сипаттамалық атауларды қорғамайды. Яғни, тауар таңбасы құқығы, егер көпшілік сипаттамалық атауды жалпы өніммен емес, нақты бір компаниямен байланыстырса, туындайды.

Жалпыға бірдей

Өнімнің немесе қызметтің жалпылама атауын тауарлық белгі ретінде тіркеуге болмайды. Мысалы, "алма" деген жалпы атауға тауарлық белгі беру, басқа компанияларға алма шырыны өндірісінде әділетсіз бәсекелестік тудырады. Кез келген компания өзінің өнімдері мен қызметтерін жалпылама атаулармен сипаттауға құқылы.

Тауар таңбасын тіркеу

Тауар таңбасы құқықтарына ие болғаннан кейін, оларды АҚШ-тың Сауда белгілері және патенттер бюросында (USPTO) тіркеуге болады. "Ланхам заңы сатушыға немесе өндірушіге тауар таңбасын "тіркеу" үшін, 15 U.S.C. § 1052, және оның бәсекелестеріне осы тауар таңбасын пайдаланудан тыйым салуға құқық береді, § 1114(1)."

Өтінім беру процесі

Тауар таңбаларын онлайн тіркеуге болады. USPTO онлайн тауар таңбасын тіркеу үшін 275 доллар төлемақы алады. Алғашқы өтініштен бастап соңғы тіркеуге дейінгі процесс шамамен 6 айға созылады. Болашақ иесі үшін өтініштің орнына тауар таңбасы заңгерін жалдау – қалыпты жағдай. Өтініш берілгеннен кейін ол бірнеше ай кезекте күтеді. Соңында, USPTO тауар таңбасын тексеруші өтінішті Тауар таңбаларын тексеру процедурасының нұсқаулығына сәйкес тексереді. Егер тексеруші өтініште кемшіліктер тапса, өтініш берушіге "алдын ала қабылдамау туралы" хабарлама жіберіледі. Өтініш берушіге 6 ай ішінде өтінішін қорғайтын аргументтермен жауап беруге мүмкіндік беріледі. Егер тексеруші аргументтерге көнген жағдайда, өтінішке тіркеу беріледі. Керісінше, "соңғы қабылдамау туралы" шешім шығарылады. Өтініш мақұлданса, ол "Тауар таңбаларының ресми газетінде" жарияланады. Жарияланғаннан кейін басқа компаниялар тіркеуге шағымдануға 30 күн уақыт алады. Шағым түспесе, тіркеу ресімделеді. Егер тіркеуге тексеруші соңғы қабылдамау туралы шешім шығарса, өтініш беруші бұл шешімге Тауар таңбалары сот және апелляциялық кеңесіне шағымдануы мүмкін. Сондай-ақ, егер үшінші тарап өтінішке қарсылық білдірсе, шағым Тауар таңбалары сот және апелляциялық кеңесінде қаралады.

Нақты пайдалану және пайдалану ниеті

Тіркеу туралы өтініш коммерциядағы "нақты қолдану" негізінде (§1(a) тіркеуі) немесе коммерцияда таңбаны қолдануға адал ниет негізінде ("ITU") жасалуы мүмкін (§1(b) тіркеуі). ITU өтінімі – уақытша тіркеу. Өтініш беруші таңбаны мемлекетаралық саудада нақты қолдана бастағанға дейін тіркеуге рұқсат берілмейді. ITU-дың маңызы – басымдық құқығын белгілеуде, яғни тауар белгісіне құқықты алғашқы болып қандай кәсіпорын ие болғанын анықтауда.

Негізгі және қосымша тіркелімдер

Федералды тауар таңбасын тіркеудің пайдасы тек "Негізгі тіркелімде" тіркелген тауар таңбаларына ғана тиесілі. Негізгі тіркелімге кіру үшін белгі тауар таңбасы ретінде танылуы керек, ал емес тауарлар мен қызметтердің ғана сипаттамасы. Құқықтық белгілерге: а) кездейсоқ немесе қиялға салынған белгілер, б) "ұсыныс беретін" белгілер және в) "екіншілік мағынаға" немесе "ерекшелікке" қол жеткізген сипаттамалық белгілер кіреді. Қосымша тіркелім әлі ерекшелікке ие болмаған "сипаттамалық" белгілерге арналған. Сипаттамалық белгілер олармен бірге қолданылатын тауарлардың немесе көрсетілетін қызметтердің кейбір қасиеттерін сипаттайды. Сипаттамалық белгілер коммерцияда 5 жыл бойы қолданылғаннан кейін немесе ауқымды жарнама мен нарықта танылу арқылы ерекшеленуі мүмкін ("екіншілік мағынаға ие болу"). Екіншілік мағына – бұл жұртшылықтың санасында өнімнің негізгі мәні өнімнің өзінен гөрі оның көзін анықтау болып табылуы. Шатасу ықтималдығын тексеру бірнеше факторларға және атаулы әділ пайдалануға байланысты, онда тауар таңбасы тауар таңбасы бар өнімге немесе тауар таңбасының иесіне тікелей сілтеме жасау үшін қолданылады. Мұндай пайдаланулар көзі мен демеушілігіне қатысты тұтынушыларды шатастырмау талабына бағынуы керек. Тауар таңбаларын пародияларда да заңды түрде пайдалануға болады, себебі мұндай жағдайда шатасуға мүмкіндік жоқ.

Жоғалту

Тауар таңбалары "пайдаланбасаң, жоғалтасың" қағидасымен жұмыс істейді. Яғни, тауар таңбасының иесі тауар белгісін коммерциялық айналымда үздіксіз пайдалануы тиіс, әйтпесе қолданбау салдарынан тастап кеткені деп тану қаупі бар (әдетте үш жыл пайдаланбағаннан кейін).

ұқсас заңдардан айырмашылығы

Авторлық құқық пен патенттік құқықтан өзгеше, тауар таңбасын қорғаудың белгілі бір мерзімі немесе аяқталу күні болмайды. Тауар таңбасының құқығы тек иесі осы таңбаны коммерциялық мақсатта пайдалануды тоқтатқан жағдайда ғана жоғалады. Дегенмен, федералды тауар таңбасын тіркеу мерзімі, тіркеу күнінен бастап он жылдан кейін аяқталады, егер оны мерзімі біткенге дейін бір жыл бұрын жаңарту жүргізілмесе. АҚШ Конституциясы Конгреске авторлық құқық және патенттік құқық бойынша билік берумен қатар, тауар таңбасы туралы заңға билік беруді қарастырмайды. Оның орнына, Конгрестің федералды тауар таңбасы туралы заң шығару өкілеттігі Коммерциялық тараудан туындайды. Сондықтан, тауар таңбасы Lanham Act бойынша қорғау алу үшін мемлекетаралық сауданың белгілі бір деңгейде болуы қажет. АҚШ Жоғарғы Соты Конгресс авторлық құқық туралы ережені тауар таңбаларын қамту үшін кеңейте алмайтынын анықтағандықтан, алғашқы федералды тауар таңбасы заңын жарамсыз деп таныды. Авторлық құқық заңдары қылмыстық жазалармен қатар азаматтық залапты өтеуді көздейтін болса, АҚШ-тағы тауар таңбасы заңдары көбінесе жеке сот процестері арқылы қамтамасыз етіледі. Мұндағы ерекшелік – тауарлардың жалғандануына қатысты қылмыстық іс. Әйтпесе, құқық бұзушылықты тоқтату үшін мемлекеттік немесе федералды азаматтық сотқа шағымдану жауапкершілігі толығымен таңба иесіне жүктеледі. Таңбаны құқық бұзушылықты тоқтату арқылы "қадағаламау" оның қорғалуын жоғалтуына әкелуі мүмкін.