Кіріспе

1995 жылғы қиял-шығармашылық телесериал

Spellbinder (Dwa światy "Екі әлем") – 1995 жылы ағылшын тілінде түсірілген, Австралия мен Польша елдерінің бірлескен өндірісіндегі фантастикалық оқиғалар мен ғылыми-фантастикалық балалар телесериалы. Сериал Сиднейдегі оқушы Пол Рейнольдстың (Збич Трофимиук) басынан өткен оқиғаларды көрсетеді. Ол индустриалдық революция болмаған параллель әлемде қазақстандықтармен кездеседі. Бұл әлемде тек аз ғана адамдарда технология бар – «Спеллбайндерлер», олар оны сиқыр деп көрсетіп, өзгелерді билеп-бағындыру үшін пайдаланады, адамдардың қорқынышы мен білімсіздігін жеміс етеді. Пол, Риана (Госия Пиотровска) атты жергілікті қыздың көмегімен, өзінің есімі мен ғылым туралы білімін қолданып өмір сүруге тырысады, ал оның мектептегі достары оны құтқаруға асығады. Сериалда 30 минуттан тұратын 26 бөлім бар. Оны Film Australia және Telewizja Polska компаниялары Австралиялық балалар теледидары қорымен (ACTF) бірлесіп шығарды, сондай-ақ сериалға қосымша оқу материалдарын ұсынады. Spellbinder Австралияда (Сидней, Көк таулар) және Польшада түсірілді. Параллель әлемнің көптеген көріністері Краков маңындағы Ченстохова таулы аймағында, Огродзениц, Заверце, Чоха сарайында және Ксиж сарайында түсірілді. Чоха сарайы Спеллбайндерлердің сарайы ретінде, ал Ксиж сарайы кейбір ішкі түсірілімдерге пайдаланылды. Огродзениц сарайының қираған қалдықтары Ескі Спеллбайндер сарайының қираған қалдықтары ретінде қолданылды. Spellbinder 1996 жылы Австралия кино институтының «Ең үздік балалар теледрамасы» сыйлығын жеңіп алды. Сериал авторлары Марк Ширрефс пен Джон Томсон осы сериал бойынша «Spellbinder Book 1: Riana's World» және «Spellbinder Book 2: Paul's World» атты романдар жазды. Spellbinder-ден кейін «Spellbinder: Land of the Dragon Lord» атты екінші сериал шықты, онда Хизер Митчелл мен Рафаль Звиерц Спеллбайндер Ашка және оның шәкірті Гривон рөлдерін қайта ойнады.

Қысқаша мазмұны

Жасөспірімдер тобы Австралиядағы Көк Тауларға (Blue Mountains) мектеп лагеріне барады. Лагерьде Пауль Рейнольдс қателікпен параллель әлемге өтеді. Бұл әлемде, сиқыршылар (Spellbinders) деп аталатын топтың басқаруымен, жоғары дәрежелі және технологиялық тұрғыдан өзгеше қоғам құрылған. Пауль сол жерде Риана есімді қызбен танысып, дос болады. Сиқыршылар статикалық электр қуатын жасау және басқару қабілетін ашқан. Олар үлкен, айналмалы, қызғылт сары кристалдарды қолданатын, мыс түсті алып машиналарда ұшады, бұл белгілі бір түрде магниттік левитацияны қамтамасыз етеді. Сиқыршылар көбінесе өз күштерін жақсылыққа пайдаланады, бірақ кейбіреулері осы күшті теріс мақсаттар үшін қолданып, өз жаңалықтарын зұлымдыққа айналдырады. Осындай зұлым сиқыршылардың бірі – Ашка, ол көбінесе өзінің нағыз бейнесін жасыра алады. Қарапайым халық жиі өздері жасаған қателіктері үшін "жер аударылады", ал Spellbinders-та, егер олардың қылмыстары дәлелденсе, жер аударылуы мүмкін. Паульдің сиқыршылардың жеріне жасаған шабуылдары мен өзінің әлеміне оралуға тырысуы, сондай-ақ екі әлем арасындағы тосқауелден өте Паульдің достарымен сөйлесуі шиеленісті күшейтеді. Пол мен Риананың қашулары, сондай-ақ сиқыршылар арасындағы қарым-қатынас та шиеленісті арттырады. Пауль ақыры үйіне оралуға қол жеткізеді, бірақ Риананы құтқару үшін оны өзімен бірге алып кетуге мәжбүр болады. Кейін Пол Риананы үйіне қайтаруға мүмкіндік алады, бірақ Ашка Пауль үйіне оралғанда оның ізінен келеді. Ашка Паульдің әкесінен өзіне жаңа, жоғары технологиялық "ұшу костюмін" жасау үшін көмек сұрайды, бұл оның бұрынғы қуат костюмін алмастырып, оны басқа сиқыршылардан күштірек етеді. Алайда, Пол оның жоспарын ашады және Ашканы жеңеді, ол сиқыршылар әлеміне мұңға батып қайтарылады, ал Риана Корреонның жаңа шәкірті болады. Сиқыршылар әлемін "қазіргі заманғы" әлемнің озық адамдарынан қорғау үшін екі әлем арасындағы қақпа мәңгі жабылады.

Негізгі

Збич Трофимиук – Пол Рейнольдс, Сидней қаласынан, Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатынан келген жасөспірім. Өмірі қалыпты болған, бірақ лагерьдегі бір ойынның қателігі салдарынан ол Сиқыршылар еліне түсіп қалды. Басында Пол жаңа әлемге қалай ден қоятынын білмеді, бірақ ол тез бейімделіп, Ашканың Сиқыршыларды билеу жоспарын анықтады. Полдың әскери дағдылары бар, және оның әкесінен алған ғылыми білімімен бірге ол Ашканы жеңе алады. Госия Пиотровская – Риана, ол Сиқыршылар әлемінде өмір сүреді. Пол келгенге дейін өмірі қалыпты болған. Бастапқыда қиындықтар туғанына қарамастан (Полдың Мародёр деп жаңылыс түсірілуіне), Риана Пол Мародёр емес екенін түсінеді, өзенде батып бара жатқанда құтқарып, заттарын қайтарып бергеннен кейін. Риана Полдың жақын досы болады. Оның өмірді сақтау дағдылары өте жақсы, ол доптар мен сүңгіні қолдана алады. Риана отбасына қатты қамқорлық жасайды және олар қауіпте болса, қатты ренжіседі. Полдың әлемінде Риана өзінің өмірді сақтау дағдыларын жаңа досына көмектесу үшін пайдаланады және оны "Полдың Исландиядан келген туысы" деп атайды. Ашканы жеңгендегі рөлі үшін Корреон Риананы шәкірті етіп марапаттайды. Брайан Руни – Алекс Кацонис, Полдың ең жақсы досы, ол Полға не болғанын біледі және оны қайтаруға тырысады. Сериал барысында ол сыныптасы Катринамен қарым-қатынас жасайды, тіпті олар өте қарама-қарсы болса да. Алекстің механик ағасы бар, бірақ ол себебі белгісіз жұмыстан шығарылады. Микела Нунан – Катрина Мугглтон, қатаң ата-аналар тәрбиелеген Катрина мектепте жақсы оқиды, бірақ ойсыздыққа бейім. Лара тауының жарықтары бар екеніне сеніп, ол үңгірге барады және Полдың жоғалып кеткенін көріп, оған сенеді. Ол радионың байланыс үшін қолданылатынын түсінеді және Полды үйге қайтаруға көмектеседі. Маусымның екінші жартысында Катрина Рианамен дос болып, оны саудаға алып шығады және сәнге таныстырады. Алайда, Катрина Ашканың алдауына ілесіп, оған көмектеседі. Хезер Митчелл – Ашка, Сиқыршы. Ол Полды алдымен Мародёр деп жаңылыстырады, оған қуат сәулесін лақтырады, содан кейін ол таңғаларлықтай, оның әсер етпегенін түсінеді (оның кроссовкаларының резеңке табандары оны оқшаулаған) және оны қуалайды. Ол Полмен қалада кездесіп, фейерверктер туралы білгенде, Риана мен оның отбасының өмірін қауіпке тікелейтіп, Полды ұнтақ құпиясын беруге шантаж жасайды. Пол оны екі рет алдап, Ашка Полдың әлеміне өтеді. Полдың әлемінде Ашка барлық жаңа көріністер мен дыбыстарға бейімделмейді, бұл оған аздап кедергі келтіреді, бірақ ол Полдың әкесімен жұмыс істеп, Сиқыршылар әлемін басып алу үшін жаңа қуат костюмін жасайды. Ашка қатыгез, қорқынышты және сол сәтте-ақ өтірік айта алады. Ашка өз билігін пайдасына қолданады, бұл оның құлдырауына әкеледі. Эндрю МакФарлейн – Брайан Рейнольдс, Полдың қайратты әкесі. Ғалым Брайан әдетте отбасына қарағанда жұмысына көбірек көңіл бөледі, бірақ ақырында тынығады. Ол Полдың басқа әлемде екеніне сенбейді. Пол үйге оралғаннан кейін де, Брайан оның ұлы жарақаттан зардап шегіп жатыр деп санайды. Жалғыз әке Ашкаға романдық қызығушылық танытады, ол Сиқыршы екенін немесе Регенттерді құлатуды жоспарлап отырғанын түсінбейді. Ол оған жаңа қуат костюмін жасауға көмектеседі. Рианамен кездескенде Полдың шындықты айтқанын түсінеді және ол Полға қауіп төндіргеннен кейін Ашканың шынайы табиғатына көзін ашады. Алайда, ол өзінің қателігін түсінгенде, оның білімі Ашканы құлатуға көмектеседі. Кшиштоф Кумор – Корреон, Сиқыршы және аға Регент. Оның зерттеулері ұшатын кемелер мен қуат костюмдерін жөндеуге арналған. Бастапқыда ол Полдың айтқандарына сенбейді. Алайда Рианамен кездескенде, ол оған Полдың әлемінен келген технологияны видеокамерасы арқылы көрсеткенде, Корреон Полдың шындықты айтып отырғанын түсінеді және Пол мен Рианамен бірге Полды үйге қайтару үшін бірігеді. Ол Ашканы өтірікші деп айыптайды және оған қарсы шығады, бірақ ол жеңіледі (себебі Ашка Корреоннан құтылу үшін Гривонды қуат костюмін саботаждауға алдады). Ол қызметінен алынып, Шөлге жіберіледі, онда оны Зандр (демеуші) құтқарады. Корреон сонымен қатар Регенттерге Ашканың шынайы табиғатын ашады, оларға Полдың камерасын көрсетіп, Ашканың нағыз ниеттерін көрсетеді. Содан кейін Корреон Сиқыршы және аға Регент ретінде қайта қалпына келтіріледі. Ол сондай-ақ Регенттерді "Мародёрмен" таныстырып, Сиқыршылар әлеміндегі Ашканың құлдырауына қатысады. Рафал Звжеж – Гривон, Ашканың шәкірті. Клейхилл шақырушысының ұлы және Ашканың құпия серігі, Гривон өзімшіл және жалтақ, және Ашканың бұйрықтарын толық орындайды. Ашка қашқаннан кейін ол шәкірттігінен айырылады және Риананың отбасы үйін өртегені үшін жазаланады, оны жөндеуге көмектесуге міндеттеледі. Шәкірт болмаса да, ол Ашканың жоспарларына көмектесе береді, бірақ соңында оны да Ашка сияқты жерден қуады.

Тұжырымдамалық

Spellbinder әлемі – индустриялық революция болмаған әлемге жасөсперімнің көшіріліп баруы жағдайында не болатыны туралы ой-қиялы зерттеу ретінде жасалған. Сериалдың авторлары Марк Ширрефс пен Джон Томсон құпиялылық сезімін тудыру үшін "өз әлемін білімді бақылау арқылы ұстап тұратын сиқыршылар идеясын ойлап тапты". Аймақтың климаты көбінесе континенттік, басым бөлігі орманды, сондай-ақ таулы және егіс шаруашылығына арналған жерлер де бар.

Үкімет пен саясат

Spellbinder әлемі – феодалдық, авторитарлық олигархиялық технократия, онда технологиялық білімі жоқ шаруа халқына техника мамандарының элиталық тобы, яғни сиқыршылар үстемдік етеді. Сиқыршыларды өз кезегінде, сиқыршылар қамалында тұратын үш регенттен тұратын комитет бақылайды. Регенттерде абсолютті билік болған сияқты, бірақ олар Сиқыршылар кодексіне және белгілі бір заңдарға бағынады. Регенттер қамалынан тыс жердегі халықтың жағдайына немқұрайлы қарайды, өз үстемдіктерін қорғауға бағытталған қатаң заңдарды күштеңдіреді. Олар ғылымның принциптерін ашқан немесе қолданған кез келген адамды қуғынға салады. Халыққа билік етуінің негізі – олардың технологиясы, және оны ешкімге түсінуге рұхсат етпеу үшін олар қатыгездік танытады. Сиқыршылар өз технологиясының нашарлауына байланысты ішкі жанжалдарға ұшырайды. Қуат костюмдері мен ұшатын кемелердің саны шектеулі болғандықтан, кез келген уақытта тек таңдалған аз ғана адам сиқыршы бола алады. Бір кезде маңызды даулар рәсімделген жекпе-жек арқылы заңды түрде шешілді, онда сиқыршылар бір-біріне қуат сәулелерін атып жіберді; алайда, мұндай жекпе-жектер біршама көне деп есептелді. Мұндай жекпе-жекте жеңілгендер сиқыршы мәртебесінен айырылып, құрлықта өлуге қуғынға салынады. Инженерлік салаға қарсы заңды бұзғандарға да осындай жаза қолданылады. "Қараңғылықтан" кейінгі кезең ұзақ бейбітшілік кезеңі болған көрінеді. Сиқыршылармен билік үшін бәсекелес болатын басқа саяси күштер жоқ сияқты. Шындығында, қақтығыс соншалық сирек болғандықтан, сиқыршылар әлеміндегі адамдар соғыс ұғымын мүлдем жат деп санады, тіпті бір адам Павелден: "Соғыс деген не?" деп сұрады. Сиқыршылар әлемінде екі белгілі топ бар. Сиқыршылар мен олардың бағыныштыларынан басқа, Мародёрлер деп аталатын қарақшылар тобы бар. Құрлыққа қуылған адамдар кейде Мародёрлер құтқарып алып, кейін олардың қатарына қосылады. Spellbinder оқиғаларына дейін Сиқыршылар Мародёрлер туралы не білгені белгісіз. Сиқыршылар Мародёрлерді күшті топ деп есептеді, олар белгісіз технологиямен, құрлықтан жұмыс істейді. Сиқыршылар "Қараңғылыққа" әкелген оқиғалар үшін Мародёрлер жауапты деп сенді. Шын мәнінде, Мародёрлер Лабиринт деп аталатын күрделі тау жынысына қоныстанған қуылған адамдардың тобы еді.

Қоғам

Spellbinder әлемінің сыныптық жүйесі Пол өлшеміндегі ортағасырлық қоғамдардан өзгеше. Spellbinder әлемінде жер иелігі негізінен манориалистік жүйе бойынша ұйымдасқан сияқты. Шаруалар жер жыртып, Spellbinder-лерге салық төлейді. Spellbinder-лер шабытты рыцарьлармен салыстырылатын рөл атқарады. Spellbinder-лер шәкірттер, яғни оқушыларды қабылдайды, оларға сиқыр білмейтін адамдарға қарағанда көп құрмет пен жеңілдік беріледі. Оқушылар Spellbinder әлемінің барлық құпиясын үйренеді және құпия сақтауға ант беруге міндетті. Егер олар антты бұзса, елден қуілады.