Кіріспе

Британдық теңіз тарихшысы Сирил Норткотт Паркинсон (30 шілде 1909 – 9 наурыз 1993) – британдық теңіз тарихшысы және 60-қа жуық кітаптың авторы. Оның ең танымал еңбегі – «Паркинсон заңы» (1957) атты бестселлер кітабы. Онда Паркинсон «жұмыс қолданылатын уақытқа сәйкес кеңейеді» деген атақты заңын ұсынды. Бұл ой оны мемлекеттік басқару және менеджмент саласындағы маңызды ғалым ретінде танымал етті.

Ерте өмір және білім

Уильям Эдвард Паркинсонның (1871–1927) кенже ұлы, Солтүстік-Шығыс округ мектебінің сурет салу шебері және 1913 жылдан бастап Йорк өнер және қолөнер мектебінің директоры болған, сондай-ақ оның әйелі Роза Эмили Мэри Керноу (1877 жылы туған), Паркинсон Йорк қаласындағы Санкт-Петер мектебінде оқыды. 1929 жылы ол Кембридж университетіндегі Эммануэль колледжінде тарихты оқуға грант жеңіп алды. 1932 жылы бакалавр дәрежесін алды. Оқу кезінде Паркинсон теңіз тарихына қызығушылық танытты, бұл қызығушылығы Пеллевтер отбасының жақында құрылған Ұлттық теңіз мұражайындағы отбасылық құжаттарына қол жеткізуге мүмкіндік берген кезде одан әрі дамыды. Осы құжаттар оның алғашқы кітабының, «Эдвард Пеллев, Эксмут виконты, Қызыл флотының адмиралы» негізін құрады. 1934 жылы, Лондон Корольдік колледжінің аспиранты болып жұмыс істеген кезде, ол «1803–1810 жылдардағы Шығыс теңіздеріндегі сауда және соғыс» тақырыбында докторлық диссертациясын жазды, ол 1935 жылғы Теңіз тарихы бойынша Джулиан Корбет сыйлығымен марапатталды.

Академиялық және әскери мансап

1934 жылы аспирантурада оқып жүргенде Паркинсон 22-ші Лондон полкіне (Каралеваның) Территориялық армияға тағайындалды, сол жылы лейтенант болып жоғарылатылды және 1935 жылы король Георг V мерейтойында жаяу әскер ротасына қолбасшылық етті. Сол жылы Кембридждегі Эммануэль колледжі оны ғылыми қызметкер етіп сайлады. Кембриджте жүргенде ол Кембридж университетінің офицерлік оқу корпусының жаяу әскер бөлімшесіне басшылық етті. 1937 жылы капитандыққа көтерілді. Ол 1938 жылы Девон штатының Тивертон қаласындағы Бланделл мектебінде аға тарих пәнінің мұғалімі болды (және мектептің Оқу-әскери даярлық корпусында капитан болды), содан кейін 1939 жылы Дартмут қаласындағы Корольдік теңіз академиясында нұсқаушы болды. 1940 жылы ол Корольдік полкке капитан болып қосылды және Ұлыбританияда түрлі штабтық және әскери оқытушылық лауазымдарды атқарды. 1943 жылы Миддлсекс ауруханасының медбике-тәрбиешісі Этельвин Эдит Грейвске (1915 жылы туған) үйленді, екеуі екі балаға ие болды. 1945 жылы майор болып демобилизацияланған ол 1946 жылдан 1949 жылға дейін Ливерпуль университетінде тарих пәнін оқытты. 1950 жылы Сингапурдағы Малайя университетінің тарих профессоры болып тағайындалды. Сол жерде жүріп, ол Малайя тарихы бойынша маңызды тарихи монографиялар сериясын бастады, алғашқысы 1960 жылы жарық көрді. 1950 жылдардың ортасында екі кампус құруға бағытталған қозғалыс пайда болды, бірі Куала-Лумпурда, екіншісі Сингапурда. Паркинсон Сингапур мен Малайяға қызмет көрсету үшін оны Джохор-Бахруда қалдырып, билікті университетті бөлуден аулақ болуға көндіруге тырысты. Оның бұл әрекеті сәтсіз аяқталды және 1959 жылы екі кампус құрылды. Кейіннен Сингапур кампусы Сингапур университеті болып өзгерді. Паркинсон 1952 жылы ажырасып, жазушы және журналист Энн Фрайға (1921-1983), екі ұл мен бір қызға үйленді. 1958 жылы Сингапурда жүргенде, ол өзінің ең танымал еңбегі «Паркинсон заңы» жариялады, ол 1955 жылдың қарашасында «Economist» журналында жариялаған, үкіметтік бюрократияны сатиралық етіп көрсеткен күлкілі мақаласын кеңейтті. 120 беттік кітапты алғаш АҚШ-та, кейін Ұлыбританияда баспадан шығарған Осберт Ланкастер суреттерін түсіріп, бірден бестселлер атанды. Ол бюрократиялық кеңеюдің сөзсіздігін түсіндіріп, «жұмыстың көлемі оны аяқтауға жұмсалатын уақытқа сәйкес келеді» деген тұжырым келтірді. Оның сатирасы мен циникалық юморіне тән, ол Паркинсонның тривиалдық заңы туралы әңгіме (ядролық электр стансасының, велосипед сарайының және тамақтандыру шығындары туралы пікірталас), жолдың сол жағында жүргізудің неге табиғи екендігі туралы ескерту (көлік туралы қараңыз) және Корольдік теңіз күштерінің ақырында кемелерге қарағанда адмиралдары көп болатынын ұсынды. 1958 жылы Гарвард университетінде, 1959-1960 жылдары Иллинойс университетінде және Берклидегі Калифорния университетінде қонақ профессор болғаннан кейін ол Сингапурдағы лауазымынан босап, тәуелсіз жазушы болды. Ұлыбританиядағы жоғары салықтан қашу үшін ол Канал аралдарына көшіп, Гернсидегі Сент-Мартинге қоныстанды, онда Лес-Каш-Холл сатып алды. Гернсиде ол қоғамның белсенді мүшесі болды және тіпті аралдың феодалдық мұрасын сақтауға мүдделі болды. Ол тіпті Сейньорлар сотының Chevauche de Saint Michel (Cavalcade) тарихи қайта жандандыруын қаржыландырып, ол туралы газет мақаласын жазды. Ол Сеньор д'Аннвилл ретінде Корольдік соттың ресми мүшесі болды, өйткені ол Файф д'Аннвиллдің иелік ету құқығын алған. Гернсиде Корольдік сотқа қатысу өте маңызды деп есептеледі, өйткені бұл аралдың ең көне соты және оның алғашқы тарихи өзін-өзі басқару органы. Феодалдық мүше ретінде ол Гернсидегі уақытша иеге тең болуы мүмкін. Анневиль аралдың ең көне феоды болып саналатындықтан және оның иеленушісі «рухани қызметкерден кейін бірінші болып саналатындықтан», ол өзінің феодына және оның тарихи иелігіне қатты қызығушылық танытты. 1968 жылы ол Анневилл әулетін сатып алып, қалпына келтірді, ол Seigneurie (немесе феодалды) d'Anneville тарихи әулет үйі, ал 1971 жылы ол сол феодалды Тома д'Анневилл шіркеуін қалпына келтірді. Осы кезеңдегі жазбаларына Наполеон дәуірінде Гернсиден шыққан ойдан шығарылған теңіз офицері Ричард Делансиді бейнелейтін тарихи романдар сериясы кірді. Романда Ричард Деланси Эннвиллдің феодалы болған, ал Паркинсон Эннвиллдің феодалы болғандығымен мақтанғанды жақсы көреді және тіпті өзін Эннвиллдің қонысына (le manoir d'Anneville) көшіріп алған, сондықтан Ричард Деланси Паркинсонның айнадағы бейнесі сияқты. 1969 жылы ол Шотландиядағы Инженерлер мен кеме жасаушылар институтына Макмиллан еске алу лекциясын оқуға шақырылды. Ол «Инженердің мәртебесі» тақырыбын таңдады.

Паркинсон және оның "заңы"

Паркинсон заңы, тиімді уақытты басқаруға кедергі келтіретін негізгі факторды түсіндіретін заң, "жұмыс қолданылатын уақытты толықтыруға дейін кеңейеді" дейді. Паркинсон бұл заңын алғаш рет 19 қараша 1955 жылы The Economist журналындағы әзіл-сықақ мақаласында жариялаған. Сингапурда ол сол кезде сабақ беріп жүргендіктен, бұл оның түрлі аудиторияларға жеке, баспа түрінде және радиоарналар арқылы "Паркинсон заңы" туралы сөздер айтуының бастауы болды. Мысалы, 1957 жылдың 16 қазанында сағат 10-да ол Халықаралық әйелдер клубының бағдарламалық баяндамасында осы тақырыпта сөйледі. Оның жаңа кітабының жарық көргені және тұңғыш баяндамасы кезіндегі сұхбаты туралы The Straits Times газеті жақында "Профессордың коктейль кешінің құпиясы: Олар жарты сағат кешігіп келеді және кезекпен кетеді" деген тақырыппен мақала жариялады. Бұл кітап туралы Time журналы оның тақырыбын "20 ғасырда кең таралған органдық дерттің – қарқынды бюрократияның" "өте кәсіби емес диагнозы" деп атады. Паркинсонның сөзіне сүйенсек, "органдық бюрократия" – "барлық әкімшілік бөлімдердің жұмыс көлеміне қарамастан, атқарылатын жұмыстың мөлшерін ескермей, қарастырылатын қызметкерлер санын арттыруға бейімділігі". The Straits Times газеті атап өткендей, Паркинсон қолтаңбалардың оқылмайтындығының себебін анытқысы келді, сондай-ақ табысты мансапта қолтаңбаның мағынасын жойған сәтті табуға тырысты. 1958 жылдың сәуір айының ортасында The Straits Times газетінің бас редакторы Аллингтон Кеннардтың "Жұмыстың жартысына екі есе көп штат" деген редакциялық мақаласында Паркинсонның тривиалдық заңы сияқты қосымша аспектілер мен қосалқы заңдар, сондай-ақ зейнеткерлік жас мәселесі, миллионер болғанда Сингапурден салық қалай төлемеу, жоғары қаржыға деген қызығушылықтың жоғалуы, компания төрағасынан қалай құтылу және т.б. сияқты басқа да қызықты, бірақ қауіпті салалар талданды. Автор Паркинсонның тривиалдық заңын – "күн тәртібіндегі кез келген мәселеге жұмсалатын уақыт сомасына кері пропорционалды" – жергілікті мысалмен қолдады: Сингапур қалалық кеңесі газ зауытына жаңа басшыны таңдауға алты сағат, ал 100 миллион долларлық бюджетті бекітуге екі жарым минут жұмсады. Оның даңқы жергілікті деңгейде ғана шектелмеді. Паркинсон Англияға сапар шегіп, 1958 жылдың маусым айының басында P&O Canton кемесімен келді, деп Рейтер агенттігі хабарлады, және 9 маусымда The Straits Times газетінің бірінші бетіне шықты. 1958 жылдың 14 маусымында Лондоннан хабарлаған Холл Ромни: "Паркинсон заңы" атты кітабы 80 000-нан астам дана сатылған Малайя университетінің профессоры К.Н. Паркинсон Англияға келгеннен бері үлкен танымаллыққа ие болды" деді. Ромни "телевизиялық сұхбат ұйымдастырылғанын, оның бейіні жексенбілік газетте жарияланғанын, колонналар оған Лесли Чартериске бергендей көп орын беріп, Директорлар институты оны құрметтегенін, оның қабылдауына Лондонның коммерциялық өміріндегі ең танымал адамдар қатысты" деп атап өтті. Содан кейін, кенеттен сатираға шыншылдықпен жауап берілді, өйткені Рейтер агенттігінің "The Straits Times" газетінде "Ұлыбританиядағы Паркинсон заңының қолданылуы" деген тақырыппен жарияланған хабарламасында: "Британ үкіметінің бөлімдері салық төлеушілердің ақшасын ысырап етпеуді қарастыратын Парламент комитеті кеше Соғыс министрлігінің кейбір бөлімдеріндегі штаттық қызметкерлердің өсу қарқынына алаңдаушылық білдірді". 1959 жылдың наурыз айында Сингапурдағы Корольдік теңіз күштері Паркинсонның Манчестерде өткен баяндамасында мемлекеттік қаражатты ысырап ету туралы жаңа кітабы туралы айтқан сөздеріне наразылық білдірді. Паркинсонның айтуынша, "Британия 500 миллион доллар жұмсаған, онда [Сингапурда] теңіз базасын салған, ал оны пайдаланған жалғыз флот – жапондықтар". Сол кезде теңіз күштерінің өкілі бұл мәлімдемені жоққа шығаруға тырысып, Корольдік теңіз күштерінің Сингапур базасы тек 1939 жылы ғана аяқталғанын және Жапонияның оны Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданғаны расталғанымен, соғыстан кейін Корольдік теңіз күштерінің Шығыс флоты оны кеңінен пайдаланғанын мәлімдеді. Оксфорд университетінің Жапон зерттеулерінің профессоры-эмиритусі Ричард Сторри 1962 жылдың 16 мамырында "Оксфорд почтасына" жазған хатында: "Сингапурдың құлдырауы Ұлыбританияда әлі күнге дейін ашу мен ұятпен қаралады" деп атап өтті. 1959 жылдың 10 қыркүйегінде сағат 22:00-де Сингапур радиосының тыңдаушылары оның "Паркинсон заңы" атты кітабын Nesta Pain музыкасына қосып тыңдады. Сериалдар 1960 жылдың ақпан айының соңына дейін жалғасты. Паркинсон және Паркинсон заңы Сингапур газеттерінде ондаған жылдар бойы жарияланып келді.

Малайя университеті

Ол Сингапурмен келгеннен кейін бірден, газеттерде жариялану арқылы және бірнеше қоғамдық шараларға қатысуы арқылы танысты. Паркинсон 1950 жылдың сәуір айының басында Сингапурдағы Малайя университетінде оқытуды бастады.

Қоғамдық дәрістер

Раффлс тарих профессорының алғашқы лекциясы 19 мамырда Оэй Тинг Хам залында өткен қоғамдық лекция болды. Паркинсон «Тарихшының міндеті» тақырыбында сөйлеген сөзінде, жаңа Раффлс тарих кафедрасының аты дұрыс таңдалғанын айтты, себебі 1823 жылы университеттің негізін қалауға тырысқан – сэр Стэмфорд Раффлс болды, сондай-ақ Раффлс өзінің тарихшы екенін де еске салды. Көптеген тыңдаушылар болды, олардың ішінде университеттің өнер факультетінің деканы профессор Александр Оппенхайм да бар еді. Оның лекциясының мәтіні бірнеше күннен кейін «The Straits Times» газетінің екі санында жарияланды. 1953 жылдың 17 сәуірінде ол Сингапур YMCA залында «Тәж кию рәсімінің тарихи аспектісі» тақырыбында жұртшылыққа лекция оқыды. Малай тарихи қоғамының қолдауымен Паркинсон 1953 жылдың 12 тамызында Ларут және Матанг аудандық офицерінің резиденциясында «Тайпингтің қазіргі тарихы» тақырыбында баяндама жасады. Малай тарихи қоғамының Сингапур бөлімшесінің ұйымдастыруымен 1954 жылдың 5 ақпанында Паркинсон Сент-Эндрю соборының соғыс ескерткіш залында «Сингапур 1860-шы жылдары» тақырыбында қоғамдық лекция оқыды. Малайзия тарихи қоғамының Серембан бөлімшесінің демеушілігімен Паркинсон Серембандағы Король Георг V мектебінде қалайы кенін өндіру туралы сөйледі. Оның айтуынша, бұрын Малайяның қалайы кен орындарында жұмыс істеу үшін Қытайдан қытай жұмысшылары әрқайсысы үшін 32 долларға әкелінетін. Ол, британдықтардың қорғауы орнағаннан кейін кен өндіру тұрақты түрде дамығанын және 1870 жылдары Негри Сембиланнан алынған қалайы Сунгеи Уджонг пен Рембаудан келіп, Малакка капиталымен өңделгенін айтты. Ол еуропалықтармен бірге жұмыс істейтін қытайлардың қарапайым әдістерін жақсы пайдаланғанын және еуропалықтар тастап кеткен кен орындарын иеленгенде үлкен пайда тапқанын атап өтті. Сингапур Үндістан университетінің бітірушілер қауымдастығының ұйымдастыруымен Паркинсон 1955 жылдың 16 ақпанында USIS театрында «Үнді саяси ойлары» тақырыбында баяндама жасады. 1955 жылдың 10 наурызында ол Сингапурдың Стамфорд жолындағы Британдық кеңесінің залында сағат 18:30-да «Колониализм туралы менің ойым» тақырыбында сөйледі. Лекциясында ол, әдетте жақсы деп есептелетін ұлтшылдық пен колониализм, керісінше қарастырылғанымен, міндетті түрде қарама-қарсы идеялар емес, екі түрлі көзқарас екенін айтты. Ол Малайя мен Сингапур өзін-өзі басқаруға көшкен кезде Ұлыбританияның ең бағалы деп санайтын және сақтап қалуға тиіс сыйлықтары – дебаттар, әдебиет (комикстер емес), қарулы күштердің дәстүрі (полиция мемлекеті емес), өнер, төзімділік және юмор (пуритандық емес) және қоғамдық рух екенін ойлады.

Қоғамдық көрмелер

1950 жылы 18 тамызда Паркинсон Сингапурдегі Стэмфорд-роудтағы Британдық кеңес орталығында "Ағылшын қолжазбасының тарихы" атты бір апталық көрме ашты. 1952 жылы 21 наурызда ол әлемнің әртүрлі аймақтарында көрсетілген, Лондонның "Таймс" газетінен алынған фотосуреттер көрмесін ашты. Көрмеге 1921 жылдан 1951 жылға дейінгі кезеңді қамтитын фотосуреттер іріктелді. Сингапурдағы Британдық кеңес залында бір ай бойы 140 фотосурет көрмеге қойылды, онда Германияның капитуляциясынан бастап, қайтыс болған корольдің Ұлыбритания фестивалін ашуына дейінгі көріністер орын алды. 1953 жылы 10 қазанда Сингапурдегі Клуни жолындағы Университет өнер театрында Малайя университетінің студенттері Үндістанға саяхаттары барысында түсірген фотосуреттер көрмесін ашты.

Виктор Перселл

Тамыз айының соңында Кембридж университетінің Қиыр Шығыс тарихы профессоры, доктор Виктор Перселл, бұрын Сингапурдағы Қытай істері жөніндегі әрекеттегі хатшы болған, Куала-Лумпур Ротари клубында сөз сөйледі. The Straits Times газеті Перселлтің сөздерін келтіре отырып, "профессор С.Н. Паркинсон Малайя университетінің тарих кафедрасына тағайындалды және "оның басшылығымен Малайя тарихына қатысты академиялық зерттеулер бұрынғыдан жаңа, шығармашылық сипатқа ие болады деп сенімді түрде айтуға болады" деді.

Жохор трансфер комитеті

Қазан айында Паркинсон Малайя университетінің Сенаты тарапынан университетті Джохорға көшірудің техникалық егжей-тегжейлері бойынша кеңес беру үшін арнайы сарапшылар комитетін басқаруға тағайындалды. Оның құрамында профессор Р. Э. Холттум (ботаника), сондай-ақ физика пәнінен профессор міндетін атқарушы С. Г. Уэбб және география пәнінен профессор міндетін атқарушы Д. В. Фрайер болды.

Кітапхана және мұражай

Қараша айында Паркинсон Раффлс кітапханасы мен мұражайының басқару комитетіне мүше болып тағайындалды, профессор Г. Г. Хоугтың кеткенінен кейін оның орнына. 1952 жылдың наурыз айында Паркинсон король Георг VI-ға арналған ескерткіш ретінде Сингапурға орталық қоғамдық кітапхана салуды ұсынды, осы монархтың билігін еске алатын болар еді. Ол: «Бәлкім, қазіргі уақытта ескерткіштерді тек пайдалы нысандар ретінде ғана жасауға болады. Егер солай болса, онда жергілікті маңызы бар кез келген бастамаға марқұм корольдың есімі берілуі мүмкін бе? Ол әлбетте ыстық ықыласпен мақұлдаған жоспар – Орталық қоғамдық кітапхананы салу» деді. Паркинсон Раффлс кітапханасының маңыздылығы артып келе жатқанын және жақын арада оны орналастырған ғимараттан асып түсетінін атап өтті. Оның сөзіне қарағанда, ағылшын, малай және қытай тілдеріндегі кітаптарға зәрушілік танытқан, білім алған халықтың өсіп келе жатқандығын ескеретін болсақ, кітаптарды сақтау үшін кондиционерленген және оларға оңай қол жеткізуге болатын нағыз қоғамдық кітапхана қажет. Паркинсон қоғамдық кітапхананың құрылысын, жабдықтарын және күтімін үкімет емес, муниципалитет жүзеге асыруы керек деп ұсынды. Сингапур қалалық кеңесінің президенті Т. П. Ф. Макнейс, сондай-ақ сол кездегі білім беру саласының жетекші мамандары бұл ұсынысты «өте жақсы, шұғыл қажеттілікке жауап беретін, бірінші сыныпты ұсыныс» деп бағалады. Макнейс жобаны қалалық кеңес жүзеге асыруы керек екеніне келісті. Білім директоры А. В. Фрисби де бұл идеяны қолдады, ол кітапхананың филиалдарының орталық кітапханадан кітап алатынын ұсынды, Раффлс институтының директоры П. Ф. Хоуит, канон Р. К. С. Адамс (Сент-Эндрюс мектебінің директоры) және Қытай Y. M. C. A. президенті Гомер Ченг та осы пікірді бөлісті. Англо-қытай мектебінің директоры Х. Х. Петерсон билік органдарына жылжымалы кітапхананы қарастыруды ұсынды. Паркинсон бастапқыда бұл жобаның муниципалдық, емес мемлекеттік жоба болуын ұсынғанмен, жағдай өзгерді. 15 мамырда Британдық кеңесінің залында Сингапур достары (президенті Паркинсон) ұйымдастырған қоғамдық жиналыста Сингапурдың король Георг VI-ға арналған ескерткіші қоғамдық кітапхана түрінде, мүмкін қала сыртындағы аудандарда жылжымалы бөлімшелер мен кіші кітапханалармен бірге салынатыны шешілді. Паркинсон жиналыста сөйлеген сөзінде Раффлс кітапханасы тегін кітапхана емес екенін, онда ұлттық бөлімдер жоқ екенін және ғимаратты кондиционерлеу мүмкін емес екенін атап өтті. Қалалық кеңес президенті Макнейс үкіметке қарар жіберді, онда жиналыс корольге арналған ең лайықты ескерткіш кітапхана (немесе кітапханалар) болуы керек деп санайтынын және үкіметті мәселені қарастыру үшін үкіметтік емес өкілдері бар комитет құруға шақырды. Үкімет те қатысты, ал үкімет өкілі 16 мамырда The Straits Times газетіне берген сұхбатында Сингапур үкіметі король Георг VI-ға арналған ескерткіштің нысаны туралы қоғамдық ұсыныстарды қабылдағанын, Паркинсон ұсынғандай, ол қоғамдық кітапхана немесе басқа нысан болуы мүмкін екенін айтты. 1952 жылдың ортасында Сингапур үкіметі король Георг VI-ға арналған Сингапур ескерткішінің нысаны туралы ұсыныстарды қарастыру үшін комитет құрды. Үкіметтің қоғамдық қатынастар хатшысы Г. Г. Томсон The Straits Times газетіне комитет ресми және үкіметтік емес өкілдерден тұратынын хабарлады және Паркинсонның тегін қоғамдық кітапхана туралы ұсынысынан басқа, политехникалық институт та ұсынылғанын қосты. Колониялық хатшы В. Л. Блайт өзінің дауысы қайда екенін нақтылады, Сингапурдың сол кезде Раффлс кітапханасы бар екенін атап өтті. Жаңалықтарда тағы бір комитет құрылғандығы хабарланды, бұл жолы Лондон политехникалық институты сияқты оқу орнын құру үшін не қажет екенін қарастыруға арналған. Блайт политехникалық институтты құру туралы естіген аргументтердің өте күшті екенін айтты. Раффлс кітапханасы мен мұражайының директоры В. М. Ф. Твиди король Георг VI тегін қоғамдық кітапханасын жақтады, бірақ қараша айының соңына дейін бұл бағытта ешқандай прогресс болған жоқ. Твиди Британдық кеңесінің жанындағы жерді осындай кітапханаға қолайлы деп ұсынды және егер қоғамдық кітапхана салынса, Раффлс кітапханасындағы барлық кітаптарды жаңа орынға көшіруді ұсынды, осылайша бос қалған орынды қоғамдық өнер галереясы үшін пайдалануға болады. Содан кейін, Паркинсон мен қалалық кеңес президенті Т. П. Ф. Макнейстің бұл жобаның муниципалдық, мемлекеттік емес жоба болуы керек деген ұсынысын қабылдаған үкімет, король Георг IV-ке арналған ескерткіш ретінде политехникалық институт құру туралы шешім қабылдады. Сингапур абоненттік кітапханасын сақтап қалды және Паркинсоннің көздеген тегін қоғамдық кітапханасыз қалды. Алайда, оның шақыруы назарсыз қалған жоқ. Келесі жылы, 1953 жылдың тамыз айында Ли Фондациясы ұлттық кітапхана құруға 375 000 долларға дейін долларға долларлайтын қаржыны бөлуге уәде берді, егер ол тегін, төлемсіз, әр түрлі нәсіл, класс, дін және тері түсіндегі ерлер мен әйелдерге ашық қоғамдық кітапхана болса. Алайда, Паркинсоннің көрегендігі 1960 жылдың қараша айына дейін іске аспады, осы кезде жаңа кітапхана, тегін және барлығына арналған, аяқталып, жұртшылыққа ашылды.

Фильм цензурасы жөніндегі консультативтік комитет

Сол айда Сингапур үкіметі оны колониядағы киноцензураны зерттеп, қажет болған жағдайда өзгерістер ұсыну үшін құрылған комитеттің төрағасы етіп тағайындады. Олардың міндеттері кинематографиялық фильмдерді цензуралауға қатысты қолданыстағы тәртіптер мен заңнаманы зерттеп, жүйені, соның ішінде заңнаманы жақсарту мақсатында ұсыныстар дайындау болды. Сондай-ақ, ресми киноцензураның британдық фильмдер квотасын басқаруын жалғастыру қажеттігін қарастыру және сол жылдың басында губернаторға ұсынылған киноиндустриясының меморандумына назар аудару сұралды.

Малайзияның өткенін зерттеу, мұрағаттандыру және жазу

1950 жылдың желтоқсан айының басында Паркинсон Сингапур Ротари клубында жылдар бойы жинақталған ескі журналдар, күнделіктер, газет файлдары, кітапшалар немесе карталар туралы үндеу жасады. Ол оларды тастаудың орнына Раффлс кітапханасына немесе Малайя университетінің кітапханасына тапсыруды сұрады, себебі олар зерттеу жұмысына көмектеседі және ел тарихын зерттеушілерге 1867 жылдан бергі Малайядағы оқиғаларды жазуға мүмкіндік береді. "Бір күні мектеп оқушылары Генри VIII немесе Квебектің жаулануы туралы емес, өз елінің тарихын оқыйтын болады", - деді Паркинсон тыңдаушыларына. Ол Малайя туралы португал және голланд тілдерінде жазылған көптеген құжаттар бар екенін айтты. Оның сөзіне қарағанда, 1869 жылы ашылған Суэц каналы арқылы өткен алғашқы кемелердің бірі – "Плутон" Сингапурға келген сәт Британ Малайясының туған күні ретінде танылуы мүмкін. "Ескі хат-хабарларды кеңселерді толықтырады деген сылтаумен тастамаңыз. Оларды кітапханаға жіберіңіз, мүмкін бір күні олардың құндылығын танитындар болар", - деді ол. 1951 жылдың қыркүйек айында "Британ Малайясы" журналында Паркинсонның Малайя мен Сингапурдың барлық тарихи жазбалары тиісінше сақталатын орталық мұрағат кеңсесін құруға шақыратын хаты жарияланды. Бұл әкімшілерге, тарихшыларға, экономистерге, әлеуметтік ғылымдарды зерттеушілерге және студенттерге баға жетпес құндылыққа ие болады деп атап өтті. Паркинсон хатында, ол әлі де Лондонда ағылшын-американдық тарихшылар конференциясына қатысып жүргенін, мұрағат кеңсесін құру мәселесі қазірдің өзінде талқыланып жатқанын және құжаттардың жәндіктер мен көңбеске зақымдануы мүмкін болғандықтан, бұл мәселені шұғыл түрде шешу қажет екенін айтты. Ол Малайяға қатысты көптеген жеке құжаттар Ұлыбританияда сақталып, онда оларға тиісті баға берілмейтінін, себебі Максвелл, Брэдделл және Свентем сияқты есімдер онда ешқандай мәнге ие емес екенін айтты. "Малайялық мұрағат кеңсесінің құрылуы осы құжаттарды көшіруге ынталандырады", - деп жазды ол. 1953 жылдың 22 мамырында Паркинсон Сингапурдың Стэмфорд-роудтағы Британдық кеңесінде Малай тарихи қоғамының Сингапур бөлімшесін құру үшін жиналыс өткізді. Қоғамның Сингапурдағы филиалының ашылу салтанатында Паркинсон 100-ден астам адамға сөз сөйлеп, бөлімшенің мақсаты Малайяның және оның халқының тарихын, фольклорын, дәстүрін және әдет-ғұрыптарын жазуға көмектесу және тарихи және мәдени қызығушылық тудыратын заттарды сақтауды ынталандыру екенін айтты. Малайя тарихы туралы ол "әлі жазылуы керек. Оны жазбастан мектептерде оқыту мүмкін емес", - деді. Паркинсон 1950 жылдан бері Сингапур және Федерация үкіметтерін ұлттық мұрағат құруға шақырып келді. 1953 жылдың маусым айында ол ұлттық мұрағатты жылдам құруды ұсынды, онда "ауа кондиционерлі бөлмелерде, болат сөрелерде, тиісті білікті қадағалаумен және өрт пен ұрлыққа қарсы тиісті сақтық шараларымен Малайя тарихының жазбалары белгісіз уақытқа дейін және аз шығынға сақталуы мүмкін". Ол көптеген маңызды құжаттар мен жазбаларды тарақандардың жеп, Малайяның көп жылдық өткенін құпияға айналдырғанын, оған көбелектер мен күміс балықтар көмектескенін және абайсыздан лауазымды адамдардың салдарынан болғанын атап өтті. Ол кезде бастама жасалды – Федералды мұражайдағы ауа кондиционерлі бөлме маңызды тарихи құжаттарды сақтауға және оларды тарақан мен шіруден сақтау үшін бөлінген еді, бұл сол айда қайтыс болған Музейлер федерациясының директоры және аборигендер істері жөніндегі кеңесші Питер Уильямс Ханттың жұмысы. Алайда ол мұрағаттарды қадағалау және ескі құжаттарды жинау мәселелерін әлі де шешуге тура келетінін атап өтті. 1955 жылдың қаңтар айында Паркинсон Малайя университетінің археологиялық қоғамын құрып, оның бірінші президенті болды. Қоғам құрылғаннан бастап 53 мүшесі болды, ол сол кезде Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі ұйымдардың бірі еді. "Оңтүстік-Шығыс Азияның құпияларын ашуға саяхат жасаңыз. Жүздеген әуесқойлар өткеннің құпиясын зерттейді". 1956 жылдың сәуір айында "Бірінші рет студенттерге арналған Малайяның ұзақ уақыттан бері қажетті Стандартты тарихы жарияланады" деп хабарланды. Жаңалықтарға сәйкес, Малайя университетінің қызметкерлерінің он жылдық зерттеулерінің нәтижесі болып табылатын он томдық серияны әзірлеу бойынша ауқымды жоба жүргізіліп жатыр, онда 1511 жылғы португалдық оккупациядан бастап қазіргі күнге дейінгі оқиғалар егжей-тегжейлі баяндалады. Паркинсон жазған бірінші том 1867-1877 жылдар аралығын қамтиды және үш ай ішінде жариялануы керек еді. Соңғы том 1960 жылдан кейін жарық көретіні күтілуде. Бұл кезде Паркинсон мен оның әйелі кішкентай студенттерге арналған тарих бойынша екі кітап жарыққа шығарған, олардың атауы "Батырлар және малайлық нақылдары" болды. Үш ай өтті, бірақ кітап жарияланбады. 1960 жылға дейін "Малайядағы британдық араласу (1867–1877)" атты бірінші том ғана кітап дүкендерінің сөрелеріне және кітапханаларға жетті. Сол кезде баспасөз хабарлағандай, серия он екі томдық жинаққа дейін ұзартылды.

Малайя тарихының оқу бағдарламасы

1951 жылдың қаңтар айында Паркинсон Жаңа Зеландия кинопродюсері және режиссері Уайнона "Нони" Хоуп Райтпен сұхбаттасты. Ол өткен семестрде Тарих кафедрасын қайта ұйымдастыру және жаңа оқу бағдарламасын енгізу туралы айтты. Сұхбат Паркинсонның отыратын бөлмесінде, Паркинсон салған Малайя тарихын бейнелейтін фриз астында өтті. Әдеттегі оқу бағдарламасынан өзгеше, Паркинсон Еуропа тарихын көбінесе алып тастауға шешім қабылдады, осылайша Оңтүстік-Шығыс Азияға, әсіресе Малайяға көбірек назар аударуды көздеді. Эксперименттік жолмен жасалған курс бірінші жылы 1497 жылға дейінгі әлемдік тарихты, екінші жылы Оңтүстік-Шығыс Азияға еуропалық елдердің әсерін, ал үшінші жылы Малайяны, британдықтардың жол ашқаннан кейін зерттейді. Курсты аяқтап, тарих мамандығын таңдаған студенттер қазіргі Малайя тарихы – XIX және XX ғасырлар бойынша түпнұсқа зерттеулер жүргізуге дайын болады. Паркинсонның сөзінше, бұл сала әлі толық зерттелмеген, 1867 жылғы «ауысудан» кейінгі кезеңге қатысты мұқият зерттеулер жасалмаған. Паркинсон осы бағдарлама бойынша дәріс оқу арқылы Малайяның толыққанды тарихын жазуға үміттенді. Бұл үшін Португалия және Голландия елдері Малайяда бекініп тұрған кездегі құжаттарды табу қажет. Ол, Шығыс Үндістан компаниясының басқаруымен дамыған су айдындары маңындағы елді мекендер туралы көптеген мәліметтер Раффлз мұражайында сақталғанын, бірақ 1867 жылдан кейінгі жергілікті жазбалар көп емес екенін және оларды Ұлыбританиядағы құжаттардың микрофильмдерінен қайта құру қажеттігін айтты. Тарих кафедрасының қызметкерлері үшін қиындық голланд және португал тілдерін білмеулері болды. "Малайя тарихын ақыры малайзиялықтар жазады деп күмәнім жоқ, бірақ біз осы жолға дайындалуға көмектесе аламыз", - деді Паркинсон Райтке. "Бұл университеттің тарихи зерттеулердің рухы мен әдістемесімен оқытылған ғалымдар, нәсілдік және діни алауыздықтан алыс, тек шындықты табуға және оны анық әрі тартымды көркем тілмен түсіндіруге ұмтылған зерттеулер Шығыс пен Батыстың өзара түсіністігіне ерекше үлес қоса алады", - деді ол. "Тарихтан бөлек, біздің заманымызда осы түсініктікті нығайтудан артық маңызды ештеңе жоқ сияқты. Қазіргі уақытта сенімсіздік пен өзара түсініспеушіліктің жалғасуы ешбір саладан қауіптірек көрінбейді. Егер біз осы университеттің түлектерін, Шығыс пен Батыстың білімі мен ойлау жолдарын үйлестіре білсек, олар прежудистер, оқшаулану және білімсіздік кедергілерін жеңуге үлкен үлес қоса алады", - деп сөзін аяқтады ол.

Малайя радиосының бағдарламалары

1951 жылы наурыз айында Паркинсон Малайя радиосы үшін "Қытай флоты" атты тарихи репортаж жазып, XIX ғасырдың басында Малайя мен Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа аймақтарына зор әсер еткен Шығыс Үндістан компаниясы тарихындағы бір оқиғаны қызықты да шынайы оқиға ретінде баяндады. 1952 жылы 28 қаңтарда сағат 21:40-та ол Сингапурдың негізі қалатыны туралы сөйледі.

Арнайы полиция

1951 жылдың сәуір айының ортасында Паркинсон Сингапур арнайы полициясының аға полиция инспекторы Уотсонмен бірге қызметкерлердің басқа мүшелерімен және Паркинсонның қадағалауына берілген студенттермен бірге арнайы констебль ретінде ант қабылдады. Арнайы полиция, Университет корпусы, олардың міндеттері мен қамауға алу құқықтары туралы хабардар етілді, содан кейін таяқтар беріліп, қандай да бір төтенше жағдайда Университетті қорғау міндеті жүктелді. Экономика пәнінің лекторы П. Шервуд Паркинсонның көмекшісі болып тағайындалды. Бұл шаралар тәртіпсіздік тудырушылардың таратылып, егер олар университет аумағына еніп келсе, шығарылуын қамтамасыз ету мақсатында қабылданды. Паркинсон желтоқсандағы тәртіпсіздіктерге қатысқан кейбір тәртіпсіздік тудырушылардың Букит-Тимадағы университет ғимаратына жақын жердегі аймақтан келгенін көрсеткен хабарламаға қол қойды. Бұл сақтық шаралары 16 сәуірде Мария Гертоғқа қатысты апелляциялық сот отырысынан бұрын қабылданды. Сот ісі бірнеше рет кейінге жылдырылып, ақырында шілде айының соңында қарастырылды.

Ағылшын-американдық тарихшылар конференциясы

Паркинсон 1951 жылғы 18 маусымда Сингапурдан Лондонға кетті, онда 9-14 шілде аралығында өткен Тарихшылардың бесінші ағылшын-американдық конференциясында Малайя университетін өкілдік етті. Ол жаңа оқу жылының басында, қазан айында қайта оралуы жоспарланған еді.

Отставка

1958 жылдың қазан айында, Америкада демалыста болғанда – әйелі мен екі кішкентай баласымен бірге 1958 жылдың мамыр айында оқу мен саяхат үшін Америкаға кетіп, 1959 жылдың сәуірінде жұмысына оралуға тиіс болған – Паркинсон Нью-Йорк қаласынан жіберген хаты арқылы Малайя университетіндегі қызметінен бас тартты. К. Г. Трегоннинг сол кезде тарих кафедрасының міндетін атқарушысы болып жұмыс істеді. Паркинсон демалыста жүргенде жұмыстан кеткен жалғыз адам емес еді. География кафедрасының профессоры Э. Х. Г. Добби де демалысқа кеткен кезде отставкаға кеткенін мәлімдеді. Кеңес тарапынан талқылаудан кейін, университеттің жаңа конституциясы 15 қаңтарда күшіне енгенге дейін Доббиге қарсы ешқандай заңдық шара қолданылмауы шешілді. Кеңестің көпшілігі Доббиге қарсы айып тағуға негіз жоқ деп санайтын, себебі оның отставкасы демалыс төлемдерін реттейтін жаңа ережелер енгізілгенге дейін болған. Алайда, Паркинсонның жағдайында кеңес оның отставкасы ереже күшіне енгеннен кейін берілгенін анықтады және оған белгілі бір мерзімге дейін жұмысына қайта оралуын сұрап хат жолдауға шешім қабылданды. Әйтпесе, кеңес қажет деп санаған кез келген шараны қолдануға құқылы екенін мәлімдеді. 1959 жылдың шілдесінде К. Г. Трегоннинг, тарих кафедрасының міндетін атқарушысы және 1952 жылдан бері Малайя университетінің тарих оқытушысы, Паркинсонның отставкасынан босаған Раффлс тарих кафедрасына тағайындалды. Паркинсон мен университет арасындағы мәселе шешілгені туралы баспасөзде ешқандай ақпарат жарияланбады.

Кейінгі өмір және өлім

1984 жылы екінші әйелі қайтыс болғаннан кейін, 1985 жылы Паркинсон Айрис Хилда Уотерске (1994 жылы қайтыс болды) үйленді және Мэн аралына көшіп барды. Екі жылдан кейін олар Кенттегі Кентербери қаласына көшіп, 1993 жылдың наурыз айында 83 жасында қайтыс болды. Ол Кентербериде жерленді, ал оның атымен аталған заң оның қабір тасына жазылған сөздері ретінде қолданылады.