Кіріспе

Pikesville, Maryland, АҚШ Ner Yisroel Baltimore Ner Israel Rabbinical College (ישיבת נר ישראל), сондай-ақ NIRC және Ner Yisroel деп те аталады, бұл Пиксвиллдегі (Мэриленд штаты) хареди ешивасы (жұрттық еврей білім беру мекемесі). Оны 1933 жылы Литвадағы Слабодка иешивасының деканы, раввин Носсон Цви Финкельдің шәкірті раввин Яков Ицчок Рудерман құрды. 2001 жылы оны Рабби Рудерманның шәкірті және Американың Moetzes Gedolei HaTorah мүшесі рабби Ахарон Фельдман басқарды. Ешива - тек еркектерге арналған литвалық (литвистік) стильдегі Талмуд академиясы және саяси жағынан Американың Agudath Israel ұйымымен байланысты. Ешива үш бөлімнен тұрады: жоғары сынып оқушылары үшін Мехина (Mesivta Bochurim), жоғары сыныптан кейінгі студенттер үшін ешива (Beis Medrash Bochurim) және үйленген студенттер үшін Коллель (yungerleit – сөзбе-сөз "жас ерлер" деп аударылады). Ner Yisroel түлектері Тораны оқуға және қоғамдық басшылыққа деген адалдығымен танымал. 2000 жылы "The New York Times" газеті Ner Yisroel туралы "оқушыларға әрқашан секулярлық, кәсіби білім алуға мүмкіндік берген ерекше мекеме" деп жазды. "Ner Israel-дің миссиясы діни білім беруге басымдық беретінін көрсетсе де", ешиваның түлектерінің шамамен 50%-ы раввиндер және діни мектеп мұғалімдері, ал 50%-ы кәсіби мамандық иелері: банкирлер, бухгалтерлер, дәрігерлер, адвокаттар, психологтар және т.б.

Тарих және бұрынғы басшылығы

Раввин Яков Ицхак Рудерман, күйеу баласы раввин Шефтель Крамер, 1933 жылы алты студентпен ешива құрды. Ол жергілікті синагогта орналасқан болатын. Рудерманның ұстазы, муссар қозғалысын қалыптастырушы, содан кейін раввин Носсон Цви Финкель (Слабодкалық Альтер деп танылған), ол Нер Исраелді Финкельдің ешивасы – Слабодка ешивасы үлгісінде салды. Раввин Довид Кронгласс, Еуропадағы (және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шанхайдағы) Мирр иешивасының алғашқы рухани кеңесшісі, 1972 жылдың 16 желтоқсанында қайтыс болғанға дейін қызмет етті. Машгиах рөлімен қатар, ол Маггид Шиур болып та жұмыс істеді және ешиваның Посекi еді. Раввин Герман Нафтали Нойбергер, раввин Шефтель Крамердің күйеу баласы, Рудерманның жекжаттысы және Еуропадағы Мирр Йешивасының, сондай-ақ Нер Исраелдің түлегі, 1940 жылдан 2005 жылы қайтыс болғанға дейін Нер Исраелдің президенті болды. Раввин Нойбергер 1938 жылы туған жері Бавариядан келген кезде ешиваға студент ретінде қосылды. Оның ұлы раввин Шефтель Нойбергер 1987 жылдың мамыр айынан бастап толық уақытты көмекші 'менахел' болды, ал 2005 жылдан бастап, әкесінен кейін, 2021 жылдың 10 ақпанында қайтыс болғанға дейін ешиваның президенті болды. 2005 жылға дейін Шефтель Нойбергер көп жыл бойы ешивада Маггид Шиур болып жұмыс істеді, ол бұл лауазымын 1987 жылғы Пасхадан бұрын тастап, толық уақытты көмекші 'менахел' болды. Раввин Шмуэль Яков Вайнберг, раввин Ицхак Хутнердің шәкірті, Нер Исраэль факультетінде шамамен 50 жыл қызмет етті. Ол 1945 жылдан 1965 жылға дейін Маггид Шиур, сондай-ақ 1953 жылдан 1965 жылға дейін коллельдің деканы болды. 1971 жылдан 1987 жылға дейін Рош Ешиваның көмекшісі және коллельдің басшысы болып жұмыс істеді. Рудерманның 1987 жылы қайтыс болуынан бастап, 1999 жылдың 1 шілдесінде қайтыс болғанға дейін Вайнберг Рош Ешива болып қызмет етті. Вайнберг Яков Ицхак Рудерманның жалғыз қызы Хана Рудерманға үйленген. Ол 2012 жылдың 23 қаңтарында қайтыс болды. Раввин Яков Моше Кулефский, раввин Шломо Хайманның шәкірті және ешиваның аға оқытушысы, 1999 жылы Вайнбергтің қайтысынан бастап 2000 жылдың 30 қарашасында қайтыс болғанға дейін Рош Ешива болып қызмет етті. Факультетте қызмет еткен басқа раввиндер: марқұм раввин Шимон Шваб, кейіннен Вашингтон Хайтс, Нью-Йорктегі неміс еврей Франкфурт қауымының раввині; Иерусалимдегі Хеврон ешивасының раввині Симха Зиссел Бройд; раввин Эфраим Эйзенберг, раввин Мордехай Гифтердің күйеу баласы және раввин Цви Дов Сланжер, Рав Шахтың шәкірті, ол 1996 жылға дейін жоғары мектепте көп жыл бойы Маггид Шиур болып жұмыс істеді, содан кейін Балтимордың Байс Медраш және Мезитасының Рош Ешивасы болды. Мехина 1957 жылы құрылған және 1964 жылы раввин Йосеф Тендлер Мехинаның директоры болғанға дейін жеті директорды бастан өткерді. Ол 2012 жылдың 8 ақпанында қайтыс болғанға дейін сол лауазымда қалды.

Көшбасшылық

Раввин Ахарон Фельдман рош ешива (декан) және Моэц Гедолей ХаТора кеңесінің мүшесі болып табылады. Фельдман 1950-ші жылдары ешивада оқыған, бірақ 1961 жылдан бастап 2001 жылы рош ешива болып тағайындалғанға дейін Израильде тұрған. Раввин Борух Нойбергер әкесі, рабби Шефтел Нойбергердің орнын басып, ешиваның президенті (менахел) болып табылады. Жером Кадден – ешиваның атқарушы директоры. Раввин Берил Вайсборд, Вайнбергтің күйеу баласы, ешиваның рухани бақылаушысы (машгиах рухани). Раввин Симха Кук – жоғары мектептің меңгерушісі (менахел). Раввин Йосеф Нойбергер – Бақылаушы (Машгиах). Раввин Азриел Хауптман – жалпы білім беру пәндерінің директоры.

Кампус

Кампус (Берен кампусы деп белгілі) Маунт-Уилсон-лейн көшесінде, Балтимор қаласының солтүстік-батыс жағында орналасқан, шамамен 100 акр жерді алып жатыр. Ешива 1968 жылы Балтимордағы Гаррисон бульвары, 4411 мекенжайынан осы жерге көшірілді. Нер Израильде екі негізгі оқу залы бар: біреуі жоғары мектеп (Мехина деп аталады), екіншісі, бейс медраш пен коллель үшін әлдеқайда үлкенірек (сонымен қатар негізгі дұғахана ретінде де қолданылады). "Фридман Бейс Медраш" деп аталатын кішірек оқу залы/көп мақсатты бөлме де бар. Жоғары мектеп бөлімінде шамамен 250 студент, бейс медраш/бакалавриат бөлімінде 300 студент, ал коллель/аспирантура бөлімінде 200-ге жуық мүше оқиды. Кампуста Синдлер/Вольф асханасы және үш жатақхана бар. Факультет мүшелері мен коллельдің кейбір мүшелері үшін кампуста тұрғын үйлер қарастырылған. Бұл аудан "Ешива-лейн" деп аталады.

Балтимордан тыс қызмет

1959 жылы раввин Шолом Голд Торонтода Нер Исраэльдің бөлімшесін ашты. 1964 жылы раввин Яков Вайнберг 1971 жылға дейін Торонтодағы Нер Исраэль ешивасының Рош ешивасы қызметін атқарды. Бұл ешива қазірге дейін жұмыс істеп келеді, бірақ Балтимордағы Нер Исраэльмен байланысы үзілген. Соңғы жылдары Ner Israel өз түлектерін АҚШ-тың әртүрлі колледждеріне жіберді, ал кейбіреулері өздерінің оқу орындарын құрды. Студенттердің маңызды жобаларының қатарында Израильдің Яһуд қаласындағы діни мектепке көктемгі демалыс уақытында қаржы жинау мақсатындағы "PROJECT YAHUD" және Америка мен әлемнің кішкентай қауымдастықтарында жазғы уақытта насихаттау жұмыстарын жүргізуге арналған "PROJECT SEED" бар.

Аккредитация

Ner Israel – Advanced Rabbinical and Talmudic Schools Accreditation Commission (AARTS) арқылы Мэриленд штаты аккредиттеген колледж. Ол Джонс Хопкинс университеті, Таусон университеті, Мэрилендтегі Лойола колледжі, Балтимор университеті және Мэриленд университеті, Балтимор округімен студенттерге түрлі академиялық салаларда түнгі курстар алуға мүмкіндік беретін келісімдерге ие. Бұл келісім студенттерге діни білімдері үшін академиялық кредиттер алуға да мүмкіндік береді. Ner Yisrael сондай-ақ Оуингс Миллз қаласындағы Стивенсон университетімен бірлесіп медицинаға дайындық бағдарламасын ұсынады. Mechina жоғары мектебі Мэриленд штатында "Исраил Генри Берен жоғары мектебі" деген атпен аккредиттелген. Бұл мектеп 1994 жылы қайтыс болған Израиль Генри Береннің құрметіне Берен отбасының қайырымдылық көмегімен ашылды.

Масехт циклы (Талмуд трактаттары)

Ешиваның оқулары негізінен Талмуд мәтіндері және тиісті раввиндік әдебиеттерді қамтиды. Ешива тоғыз жыл ішінде тоғыз түрлі Талмуд трактатын айналып өтеді: Бава Камма 1, Йевамот, Бава Басра, Гиттин, Бава Камма 2, Недарим, Бава Метзия, Киддушин және Кесубот. Көктемгі семестрде қосымша трактаттар да оқытылады, олардың ішінде Сукка, Песахим және Маккот трактаттары бар. Литва үлгісіндегі көптеген ешивалардағыдай, Талмудты оқу әдістемесі Брискер әдісіне негізделген. Басқа литвалық ешивалар көбінесе раввин Борух Бер Лейбовицтің Брискер әдісіндегі стиліне толығымен сүйенеді. Рабби Лейбовицтің еңбектері Нер Исраэльде оқытылса да, оның ерекше оқу стилі Нер Исраэльдегі жалғыз тәсіл емес, себебі Нер Исраэль Брискер әдісінің әртүрлі тәсілдерін қолдайды. Күн сайын бір сағаттық шиур (сабақтар) Талмуд бойынша өтіледі. Ең жоғары деңгейдегі шиурды раввин Цви Берковиц оқытады. Бұған қоса, күн сайын жарты сағат Мусар әдебиетін оқуға арналады.

Коллель Аводас Леви

Коллель Аводас Леви – ешиваның негізінен үйленген, жасы үлкен студенттерден құралған бөлімі, олар жоғары деңгейдегі оқумен айналысады. 1959 жылы құрылған Коллель, кейіннен сол аттас кітабының авторы Рабби Рудерманның құрметіне "Аводас Леви" деп аталды. 250-ден астам мүшесі, yungerleit деп белгілі, белгілі бір тақырыпқа шоғырланған және Коллельдің тәжірибелі мүшесі басшылық ететін "chabura" деп аталатын оқу тобының құрамында оқиды. Нер Исраэль білікті мүшелеріне Семиха (Раббилік санаты) береді. Раввин Езра Нойбергер, Раввин Германның ұлы, әкесінің өмір сүру кезеңінде Коллельдің Рош Коллелі/деканы/жоғары мектеп директоры болды.

Мехинаның Масехта Бехинасы

Мечина орта мектебінде жыл сайын екі трактат оқылады. Олардың біреуі тереңдетілген түрде (Ийюн) зерттеледі, ал екіншісі Бекюс әдісімен, жылдам темпте толығымен оқылады. Оқу жылының соңында студенттер Бекюс бағдарламасы бойынша оқыған трактаттың барлығынан емтихан тапсырады. Бұл емтихан "Масехта Бечина" деп аталады. Әр трактаттың көлемі мен күрделілігіне байланысты, бір трактатты толығымен оқып бітіру үлкен жетістік саналады. Бұрынғы студенттер Мечинаның Бекюс бағдарламасында оқыған трактаттарын ондаған жылдар өткен соң да керемет есте сақтайтындарын айтады. Іріктеуден өткен студенттер Ийюн трактатын қосымша жоба ретінде өздігінен орындайды. Ийюн трактатын аяқтағандар оқу жылының соңында арнайы кешкі аспен құрметтеледі.

STAR-K бағдарламасы

Нер Исраэльдің Коллель Аводас Леви студенттері "Жұлдызды К" раввиндік даярлау бағдарламасына қатысуға мүмкіндік алады, ол оларды кашрут бақылауына дайындайды.

Біліктілік дәрежесі мен сертификаттары

Нер Израильде берілетін академиялық дәрежелер: Талмуд заңдарының бакалавры (төрт жыл), Талмуд заңдарының магистрі (алты жыл), Талмуд заңдарының докторы (он жыл және Талмуд немесе раввиндік мәтіндерге түсіндірме жазу). Раббиндік құқық беру (Семиха) Нер Исраэльде де мүмкін. 1962 жылы құрылған Нер Исраэльдің Махон бағдарламасы еврей қауымдары мен мектептері үшін діни білім берушілерді даярлайды, ал студенттер Тора Умесорамен мойындалған сертификат алады.

Парсы студенттері

1970 жылдары Иран революциясынан кейінгі саяси тұрақсыздық пен Иран-Ирак соғысының басталуына байланысты, көптеген жас ирандық ер адамдар аз әскери оқытумен майданға жіберілді, бұл Иран еврейлері үшін өмірді қиын етісті. Раввин Герман Нойбергер 1000-нан астам жас парсы жігіттерін АҚШ-қа жеткізуде маңызды рөл атқарды, олардың көпшілігі Нер-Исруэльде білім алды. Нер Исруэль парсы студенттері үшін сенбі күндері арнайы миньян өткізуді әлі де сақтап келеді. Балтимор, Лос-Анджелес және Нью-Йорк қалаларында раввин Нойбергердің еңбегінің тікелей нәтижесінде құрылған православиелік парсы еврейлерінің ірі қауымдастықтары бар.

Оңтүстік Америка студенттері

Ешивада Оңтүстік Америкадан келген студенттер көп. Бұл, негізінен, Нер-Исраилде орналасқан Ор-Ханер лагерінің арқасы. Бұл лагерь Оңтүстік Америкалықтарға арналған, және көптеген лагерь қатысушылары ешивада оқуын жалғастыруға шабыттанады. Осы студенттердің көпшілігі өздерінің туған қалаларына оралып, бұл олардың қауымдарының діни салттарына маңызды әсер етеді. Лагерьті рабби Моше Фуллер құрған, ол өзі де бұрын Оңтүстік Америкадан келген ешива студенті болған. Рабби Фуллер 2008 жылы қайтыс болды.

Қоғамдық қызмет

Студенттер мерзімді түрде қоғамдық қызметпен айналысады, мысалы, жақын жердегі Солтүстік Окс зейнеткерлер үйінде намаз оқуға жетекшілік етеді. Сонымен қатар, Ешива жылына бірнеше ребеимді қауымда Шаббат күнін өткізу үшін жібереді. Бұл "Балтимордың күш-қуатты Шаббаты" деп белгілі. Бұған қоса, көптеген студенттер жұма күндері жақын маңдағы Левиндейл еврей гериатриялық орталығы мен ауруханасындағы қарттарды аралайды.