Сауль Либерман: Америкалық раввин және Талмуд ғалымы
Saul Lieberman
Сауэл Либерман (1898-1983) – Американдық раввин, талантты талмуд ғалымы. JTSA профессоры, Израильдегі институт директоры, еврей зерттеу академиясының президенті болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық раввин (1898–1983)
American rabbi (1898–1983)
Саул Либерман (28 мамыр 1898 – 23 наурыз 1983), сондай-ақ раввин Шаул Либерман немесе кейбір шәкірттері арасында Гра"ш (Гаон Раббину Шаул) деп белгілі болған, раввин және Талмуд ғалымы. Ол 40 жылдан астам Американың еврей теологиялық семинариясында (JTSA) Талмуд профессоры қызметін атқарды, көп жылдар бойы Израильдегі Гарри Фишель институтының деканы және Американдық еврей зерттеу академиясының президенті болды.
Saul Lieberman (, May 28, 1898 – March 23, 1983), also known as Rabbi Shaul Lieberman or, among some of his students, the Gra"sh (Gaon Rabbeinu Shaul), was a rabbi and a Talmudic scholar. He served as Professor of Talmud at the Jewish Theological Seminary of America (JTSA) for over 40 years, and for many years was dean of the Harry Fischel Institute in Israel and also president of the American Academy for Jewish Research.
Ерте өмір
Ресей империясының (қазіргі Беларусь) Пинск қаласына жақын Моталда дүниеге келген ол Малх, Слободка және Новардок православ ешиваларында оқыды, онда 18 жасында раббилікке бекітілді. Слободка ешивасында оқып жүргенде ол раббилер Ицхак Рудерман және Ицхак Хутнермен танысты, олар екеуі де Америкадағы көрнекті рабби семинарияларының жетекшілері болды. 1920 жылдары Киев гимназиясы мен Киев университетінде білім алды, Палестинада қысқа тұрғаннан кейін Францияда оқуын жалғастырды. 1928 жылы Иерусалимге қоныстанды. Еврей университетінде талмуд филологиясымен және грек тілі мен әдебиетімен айналысты.
Born in Motal, near Pinsk, Russian Empire (now Belarus), he studied at the Orthodox yeshivot of Malch, Slobodka, and Novardok, where he was ordained at age 18. While studying at the Slobodka yeshiva, he befriended Rabbis Yitzchak Ruderman and Yitzchak Hutner, both of whom would become leaders of great Rabbinical seminaries in America. In the 1920s he attended the Kyiv Gymnasium and University of Kyiv, and, following a short stay in Palestine, continued his studies in France. In 1928, he settled in Jerusalem. He studied Talmudic philology and Greek language and literature at the Hebrew University.
Мансап
Еврей университетінде магистр дәрежесін аяқтағаннан кейін, 1931 немесе 1932 жылы ол Талмудтан дәріс оқытушы болып тағайындалды. 1937 жылы оқушылардың аздығына байланысты лауазымы тоқтатылды. Хаим Далфинның "Ребемен әңгімелер" (LA: JEC, 1996), 54–63 беттерде профессор Хайм Димитровский JTSA-ға жаңадан жұмысқа орналасқанда, Любавичтің раввині Менахем Мендель Шнеерсоннан семинарияда қалу керек пе деп сұрағанын, ал оған "Либерман болғанша" деп жауап бергенін айтады. 1949 жылы ол семинарияның раввиндік мектебінің деканы, ал 1958 жылы ректоры болып тағайындалды. Либерман 1983 жылғы 23 наурызда Паска (Құрбан айт) мерекесіне Иерусалимге ұшып бара жатқанда қайтыс болды.
After completing his master's degree at Hebrew University, he was appointed lecturer there in Talmud in 1931 or 1932. The position was terminated in 1937 due to poor enrollment. In Chaim Dalfin's Conversations with the Rebbe (LA: JEC, 1996), pp. 54–63, Prof. Haim Dimitrovski relates that when he was newly hired at JTSA, he asked Rabbi Menachem Mendel Schneerson of Lubavitch whether he should remain in the Seminary, and the response was "as long as Lieberman is there." In 1949, he was appointed dean, and in 1958 rector, of the Seminary's rabbinical school. Lieberman died on March 23, 1983, while flying to Jerusalem for Passover.
Жұмыс
1929 жылы Либерман «Аль ха Йерушальми» еңбегін жариялады, онда ол Иерусалим Талмудындағы бұрмалауларды түзетудің жолдарын ұсынды және Сота трактатының мәтініне қатысты баламалы оқылымдарды келтірді. Одан кейін: Тарбиз журналында жарияланған Иерусалим Талмудының мәтіндік зерттеулері сериясы; «Талмуда шел Кеисария» (1931), онда ол Иерусалим Талмудындағы Незикин тәртібінің алғашқы үш трактаты біздің заманымыздың төртінші ғасырының ортасында Кесарияда жинақталғанын айтты; және «Ха Йерушальми ки Фешуто» (1934), Иерусалим Талмудындағы Шаббат, Эрувин және Песахим трактаттарына түсіндірме (бұл ешқашан аяқталмаған серияның бірінші томы). Оның Иерусалим Талмудына деген қызығушылығы танаит көздерінің (бірінші екі ғасырдағы раббилердің) мәтінін, әсіресе Тосефтаның мәтінін нақтылау қажеттігін көрсетті, оған бұрынғы билік өкілдері (Ришонимдер) ешқандай түсіндірме бермеген және кейінгі ұрпақтарда аз ғалымдар өздерін зерттеуге арнаған. Ол төрт томдық «Тосефет Ришонимді» жариялады, ол қолжазбаларға, ерте басылымдарға және ертедегі авторитеттерден алынған цитаталарға негізделген Тосефтаға түсіндірме және мәтіндік түзетулерді қамтиды. Сондай-ақ, ол М. С. Цукерманделдің «Тосефта» басылымының екінші басылымына кіріспе тарауын жариялады, онда ертедегі авторитеттердің Тосефтадан мәтінде кездеспейтін цитаталары келтірілген. Көп жылдар өткен соң Либерман Тосефтаны жүйелі түрде түсіндіруге қайта оралды. Ол қолжазбаларға негізделген және қысқаша түсіндірмелермен бірге Тосефта мәтінін және «Тосефта ки Фшута» деп аталатын кең көлемді түсіндірмені жариялады. Соңғысы филологиялық зерттеулер мен тарихи байқауларды Талмуд және раббиндік әдебиеттің барлық талқылауымен біріктірді, онда тиісті Тосефта мәтініне түсініктеме берілді немесе цитата келтірілді. 1955 және 1973 жылдар аралығында жаңа басылымның он томы жарық көрді, олар Зэраим, Моэд және Нашиим тәртіптерінің мәтіні мен түсіндірмелерін қамтиды. Бұдан басқа, 1988 жылы Незикин тәртібі бойынша үш томдық басылым жарық көрді, оның ішінде Бава Кама, Бава Метзия және Бава Басра трактаттары кірді. Толық жиынтық 1990 жылдары он үш томда, ал 2001 жылы он екі томда қайта басылды. Либерман «Сифрей Зута» (1968) еңбегінде бұл халахикалық Мидрашты Лиддадағы Бар Каппара соңғы рет редакциялағанын айтты. Оның басқа кітаптары: «Шекиин» (1939), яһуди аңыздары, әдет-ғұрыптары және қараиттік және христиандық poleмикалық жазбаларында табылған әдеби көздер; және «Мидрешей Тейман» (1940), онда ол Йемен Мидраштары раббилердің қасақана жойған экзегетикалық материалдарын сақтағанын көрсетті. Ол «Мидраш Дебарим Раббаның» нұсқасын редакциялады (1940, 1965²). Оның пікірінше, бұл нұсқа сефард яһудилері арасында қолданылған, ал стандартты мәтін ашкеназ яһудилері арасында болған. 1947 жылы ол «Хилхот ха Йерушальмиді» жариялады, ол Маймонидтің Иерусалим Талмудына қатысты еңбегінің фрагменті ретінде танылды, Rif Баваблик Талмудқа қатысты еңбегі сияқты. Либерман сонымен қатар Дэвид Пардоның Тохорот тәртібі бойынша Тосефтаға түсіндірмесі «Хасдей Дэвидті» (бірінші бөлігі 1970 жылы жарық көрді) редакциялады. Оның «Грек тіліндегі еврей Палестинасы» (1942) және «Еврей Палестинасындағы эллинизм» (1950) атты екі ағылшын тіліндегі томы еврей тіліндегі аудармада да жарық көрді, бұл эллинистік мәдениеттің бірінші ғасырлардағы еврей Палестинасына тигізген әсерін көрсетеді.
In 1929, Lieberman published Al ha Yerushalmi, in which he suggested ways of emending corruptions in the text of the Jerusalem Talmud and offered variant readings to the text of the tractate of Sotah. This was followed by: a series of text studies of the Jerusalem Talmud, which appeared in Tarbiz; by Talmudah shel Keisaryah (1931), in which he expressed the view that the first three tractates of the order Nezikin in the Jerusalem Talmud had been compiled in Caesarea about the middle of the fourth century C. E.; and by Ha Yerushalmi ki Feshuto (1934), a commentary on the treatises Shabbat, Eruvin, and Pesahim of the Jerusalem Talmud (this was the first volume of a series that was never finished). His preoccupation with the Jerusalem Talmud impressed him with the necessity of clarifying the text of the tannaitic sources (rabbis of the first two centuries of the common era), especially that of the Tosefta, on which no commentaries had been composed by the earlier authorities (Rishonim), and to whose elucidation few scholars had devoted themselves in later generations. He published the four volume Tosefeth Rishonim, a commentary on the entire Tosefta with textual corrections based on manuscripts, early printings, and quotations found in early authorities. He also published Tashlum Tosefta, an introductory chapter to the second edition of M. S. Zuckermandel's Tosefta edition (1937), dealing with quotations from the Tosefta by early authorities that are not found in the text. Years later, Lieberman returned to the systematic elucidation of the Tosefta. He undertook the publication of the Tosefta text, based on manuscripts and accompanied by brief explanatory notes, and of an extensive commentary called Tosefta ki Fshuṭah. The latter combined philological research and historical observations with a discussion of the entire talmudic and rabbinic literature in which the relevant Tosefta text is either commented upon or quoted. Between 1955 and 1973, ten volumes of the new edition were published, representing the text and the commentaries on the entire orders of Zera'im, Mo'ed and Nashim. Furthermore, in 1988, three volumes were published posthumously on the order of Nezikin, including tractates Bava Kama, Bava Metzia, and Bava Basra. The entire set was republished in the 1990s in thirteen volumes, and again in 2001 in twelve volumes. In Sifrei Zuta (1968), Lieberman advanced the view that this halakhic Midrash was in all likelihood finally edited by Bar Kappara in Lydda. Other books of his were Sheki'in (1939), on Jewish legends, customs, and literary sources found in Karaite and Christian polemical writings, and Midreshei Teiman (1940), wherein he showed that the Yemenite Midrashim had preserved exegetical material which had been deliberately omitted by the rabbis. He edited a variant version of Midrash Debarim Rabbah (1940, 19652). In his view that version had been current among Sephardi Jewry, while the standard text had been that of Ashkenazi Jewry. In 1947 he published Hilkhot ha Yerushalmi which he identified as a fragment of a work by Maimonides on the Jerusalem Talmud in a similar vein as the Rif is to the Babylonian Talmud. Lieberman also edited the hitherto unpublished Tosefta commentary Hasdei David by David Pardo on the order Tohorot; the first part of this work appeared in 1970. His two English volumes, Greek in Jewish Palestine (1942) and Hellenism in Jewish Palestine (1950), which also appeared in a Hebrew translation, illustrate the influence of Hellenistic culture on Jewish Palestine in the first centuries C. E.
Оның көптеген еңбектері жаңа және түзетілген басылымдарда жарық көрді. Либерман Маймонидтің «Мишне Тора» кітабының жаңа сындық басылымының бас редакторы (1 том, 1964) болды және Йель университетінің «Иудаика» сериясының редакторы ретінде Мишнаның англикандық ғалымы Герберт Денбимен тығыз жұмыс істеді. Сондай-ақ, ол бірнеше ғылыми жинақтарды редакциялады. Ол көптеген зерттеулерді ғылыми басылымдарға, сондай-ақ әріптес ғалымдардың кітаптарына жазбалар түрінде қосты. Бұл еңбектерінде ол раббилердің ой-пікірлер әлемінің әртүрлі аспектілерін қарастырып, талмудистік кезеңдегі оқиғаларға жарық түсірді және талмудистік және мидрашикалық әдебиеттегі көптеген түсініксіз сөздер мен тіркестерді түсіндірді. Ол сондай-ақ бұрын белгісіз болған мидрашикалық шығарманы жариялады, оның мәтінін Рэймонд Мартини жазған яһудилерге қарсы poleмикадан және ортағасырлық раббилердің түрлі жариялаған дәрістерінен мұқият жинады. Либерманның еңбегі ол Machon Harry Fishel басқарған кезде жарияланды. Раббиндік иудаизм тарихының жетекші ғалымы Якоб Нойснер Либерманның еңбектерінің көп бөлігін ерекше деп сынға алды, өйткені онда жарамды әдістеме болмаған және басқа да күрделі кемшіліктерге ұшыраған (төмендегі «Дереккөздерді» қараңыз). Алайда, он жыл бұрын, оның қайтысынан кейін жарияланған мақаласында Либерман Нойснердің Йерушальмидің үш трактатын аударғандағы ғылыми жетіспеушілігін қатаң сынады. Либерманның туысы Мейр Бар Илан Нойснердің Либерманға қатысты «жеке мәселесі» салдарынан жағымсыз көзқарас танытқанын айтты.
A number of his works have appeared in new and revised editions. Lieberman served as editor in chief of a new critical edition of Maimonides' Mishneh Torah (vol. 1, 1964), and as an editor of the Judaica series of Yale University, where he worked closely with Herbert Danby, the Anglican scholar of the Mishnah. He also edited several scholarly miscellanies. He contributed numerous studies to scholarly publications as well as notes to books of fellow scholars. In these he dwelt on various aspects of the world of ideas of the rabbis, shed light on events in the talmudic period, and elucidated scores of obscure words and expressions of talmudic and midrashic literature. He also published a heretofore unknown Midrashic work that he painstakingly pieced together by deriving its text from an anti Jewish polemic written by Raymond Martini, and various published lectures of Medieval Rabbis. Lieberman's work was published while he headed Machon Harry Fishel. Jacob Neusner, a leading scholar of the history of rabbinic Judaism, criticized the bulk of Lieberman's work as idiosyncratic in that it lacked a valid methodology and was prone to other serious shortcomings (see Sources below). However, ten years earlier, in an article published shortly after his death, Lieberman strongly criticized Neusner's lack of scholarship in the latter's translation of three tractates of the Yerushalmi. Meir Bar Ilan, Lieberman's nephew, accused Neusner of being biased against Lieberman due to "a personal issue."
Қатысудағы парадокс
Мүмкін, ол семинарияға осылай терең араласқандықтан, Либерманды жиі айыптады (әсіресе, қайтыс болғаннан кейін) консервативті яһудизмнің оң қанатында екендігі үшін. Жеке өзі Халаханы толық сақтайтындықтан, ерлер мен әйелдерге арналған бөлек орындар жоқ синагогтерде дұға оқымайтын. Либерман семинарияның Стейн залындағы, ол күнделікті дұға ететін барлық қызметтерде мехица болуын талап етті, бірақ консервативті синагогтердің көпшілігінде мұндай мехица болмады. Сонымен қатар, Либерман семинария синагогында раввиндер ассамблеясы шығарған сидурлердің орнына православиелік дұға кітабын қолдануын қамтамасыз етті.
Perhaps because he was so deeply involved in the Seminary, Lieberman was often accused (esp. post mortem) of being on the very right wing of Conservative Judaism. Personally fully observant of Halacha, he would not pray in a synagogue which did not have separate seating for men and women. Lieberman insisted that all services at the Seminary's Stein Hall, where he prayed daily, have a mechitzah even though the great majority of Conservative synagogues did not. Additionally, Lieberman saw to it that the Seminary synagogue in which he prayed used an Orthodox prayer book, rather than siddurim produced by the Rabbinical Assembly.
Либерман шарты
Либерман шарты – Саул Либерман жасаған және оның атымен аталған кетубаға (иудей неке құжаты) қосылатын шарт. Бұл шарт ажырасу мәселесін қазіргі заманғы бейт-дин (рабби соты) арқылы шешуді қарастырады, осылайша агунаның – діни ажырасу алмай, қайта үйленуге құқығы жоқ әйелдің мәселесін болдырмақ. Оны алғаш рет 1950 жылдары яһуди дінінің консервативті қозғалысындағы раввиндер енгізді.
The Lieberman clause is a clause included in a ketubah (Jewish wedding document), created by and named after Saul Lieberman, that stipulates that divorce will be adjudicated by a modern bet din (rabbinic court) in order to prevent the problem of the agunah, a woman not allowed to remarry religiously because she had never been granted a religious divorce. It was first introduced in the 1950s by rabbis in Judaism's Conservative movement.
Жеке өмір
Хазон Иш, раввин Аврохом Ешая Корелиц оның бірінші туысы болды. Раввин Хаим Каниевский мен раввин Иосиф Соловейчик екеуі де оның бір буын төмен туыстары болды. Ал олар Ерухам Ехуд Лейб Перелманның немересі болды. Олар 1927 жылы Палестинаға көшіп келді, бірақ үш жылдан кейін, 1930 жылы қайтыс болды.
The Chazon Ish, Rabbi Avrohom Yeshaya Korelitz was a first cousin. Rabbi Chaim Kanievsky and Rabbi Joseph Soloveitschik were both his first cousins once removed. and granddaughter of Yerucham Yehuda Leib Perelmann. They moved to Mandatory Palestine in 1927, but she died three years later, in 1930.
Марапаттар мен құрметтер
1957 жылы Либерман еврей ой-пікірлері үшін Бялик сыйлығымен марапатталды. 1971 жылы ол еврейтану саласындағы Израиль сыйлығын алды. 1976 жылы Хайфа Технионының Харви сыйлығына ие болды. Ол Еврей тілі академиясының құрметті мүшесі, Америка өнер және ғылым академиясының және Израиль ғылым академиясының мүшесі болды.
In 1957, Lieberman was awarded the Bialik Prize for Jewish thought. In 1971, he was awarded the Israel Prize for Jewish Studies. In 1976, he received the Harvey Prize of the Haifa Technion. He was an honorary member of the Academy of the Hebrew Language, a fellow of the American Academy of Arts and Sciences, and a fellow of the Israel Academy of Sciences and Humanities.