Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Талмудты және раввиндік әдебиетті толық уақытты, кеңейтілген зерттеу институты.
Institute for full time, advanced study of the Talmud and rabbinic literature
Коллель (жәмәғат, көпше саны כוללים, «жиналыс» немесе «жинақ» [ғалымдар]) – Талмудты және раввиндік әдебиетті толық уақытты, кеңейтілген зерттеу институты. Ешива сияқты, коллельде шиур (дәрістер) мен оқу седаримдері (сессиялар) болады; көптеген ешивалардан айырмашылығы, коллель студенттерінің көп бөлігі үйленген ер адамдардан құралады. Коллель әдетте мүшелеріне ай сайын белгілі бір сомада стипендия төлейді.
A kollel (, pl. (plural) כוללים, , a "gathering" or "collection" [of scholars]) is an institute for full time, advanced study of the Talmud and rabbinic literature. Like a yeshiva, a kollel features shiurim (lectures) and learning sedarim (sessions); unlike most yeshivot, the student body of a kollel typically consists mostly of married men. A kollel generally pays a regular monthly stipend to its members.
Бастапқы мағынасы
Бастапқыда бұл сөз "қоғам" мағынасында қолданылған. Израильге қоныс аударған еуропалық еврейлердің әр тобы өздерінің қолдау көрсету жүйесімен бірге өздерінің қоғамын құрды. Әр қоғамды ескі ешувтың нақты қоғамын анықтау үшін "коллель" деп атады. Бұл еврейлердің басым көпшілігі өздерінің туған жерлерін тастап, қалған өмірін Тораны оқуға және Құдайға қызмет етуге арнаған ғалымдар болды. Коллель – олардың барлық қажеттіліктерін қамтамасыз ететін бас ұйым болды. Алғашқы мысалдар – Иерусалимдегі алғашқы ашкеназдық еврей қонысын құрған Вильна Гаонының шәкірттері Колель Перушим және ресейлік хасидтер үшін Колель Хабад. Польшалық еврейлер көптеген коллельдерге бөлінді: раввин Хаим Элозор Вакс басқарған Колель Полен (Польша), басқа басшылықта Колель Вильна Замость және Колель Чибас Ерушалайимге галициялықтар қосылды. Соңғысы бастапқыда бүкіл Австро-Венгрия Корольдігін қамтыды, бірақ әрбір топтар көбірек әділдікпен бөлінуді іздегендіктен, венгрлер Колель Шомрей ХаХомосқа бөлінді.
Originally, the word was used in the sense of "community". Each group of European Jews settling in Israel established their own community with their own support system. Each community was referred to as the "kollel of " to identify the specific community of the Old Yishuv. The overwhelming majority of these Jews were scholars who left their homelands to devote themselves to study Torah and serve God for the rest of their lives. The kollel was the umbrella organization for all their needs. The first examples were Kolel Perushim (students of the Vilna Gaon who established the first Ashkenazi Jewish settlement in Jerusalem) and Colel Chabad for the Russian Hasidim. The Polish Jews were divided into many kollelim: Kolel Polen (Poland), headed by Rabbi Chaim Elozor Wax; Kolel Vilna Zamość was under different leadership; and the Galicians were incorporated under Kolel Chibas Yerushalayim. The last initially included the entire Austro Hungarian Kingdom, but as each subparty looking for more courteous distribution, the Hungarians separated into Kolel Shomrei HaChomos.
Қазіргі заманғы мағынасы
Еврей диаспорасында терминінің қазіргі мағынасындағы алғашқы коллель – 1877 жылы Ковнода (Каунас, Литва) құрылған Ковно коллелі ("Колель Перушим"). Оны раввин Исраил Салантер құрды және раввин Исаак Блазер басқарды. Он студенттен демалыс күнінен басқа, отбасыларынан бөлек тұрып, раббинатқа дайындалу үшін оқуға толыққанды берілуі талап етілді. Коллель мүшелігіне төрт жылдық шектеу қойылған еді. Коллель философиясының қалыптасуына және бүгінгі әлемде оның дамуына екі адам зор үлес қосты: рабби Ахарон Котлер (АҚШ-тағы ең ірі ешива – Бет Медраш Говоханың негізін қалаушы, Лейквуд, Нью-Джерси) және рабби Элазар Шах, 2001 жылы қайтыс болғанға дейін Израильдегі еврей қауымының ең белгілі басшыларының бірі. Қоғамдық коллель қозғалысын Тора Умесора, еврей күндізгі мектептерінің ұлттық қоғамы да қолдады. Қазіргі уақытта Америкада бұл термин ешивада оқу үшін берілетін кез келген стипендияны білдіреді және ешивалық өмір салтына синоним болып табылады. Бұл, Мидраш бойынша, Зевлун тайпасының Иссахар тайпасын Тораны оқу үшін қаржылық тұрғыдан қолдауына байланысты, себебі қолдау көрсетушінің ақыретедегі сыйлықтары оқушының сыйлықтарымен тең болады.
The first kollel – in the modern sense of the term – in the Jewish diaspora was the Kovno Kollel ("Kolel Perushim") founded in Kovno (Kaunas, Lithuania) in 1877. It was founded by Rabbi Yisrael Salanter and directed by Rabbi Isaac Blaser. The ten students enrolled were required to separate from their families, except for the Sabbath, and devote themselves to studying for the Rabbinate. There was a four year limit on one's membership in the kollel. Two people can be considered to have spearheaded the kollel philosophy and outgrowth in today's world: Rabbi Aharon Kotler (founder of Beth Medrash Govoha, Lakewood, New Jersey, the largest yeshiva in the US) and Rabbi Elazar Shach, one of the most prominent leaders of the Jewish community in Israel until his death in 2001. The community kollel movement was also fostered by Torah Umesorah, the National Society for Hebrew Day Schools. Currently, the term is applied in America to any stipend given for yeshiva study and is now a general term for the yeshivah approach to life. after the Midrashic legend that the tribe of Zevulun financially supported the tribe of Issachar so that they could occupy themselves with Torah study. The reward of the supporter in the World to Come is seen to be equal to that of the scholar's reward.
Көшбасшылық
Көптеген коллельдерде коллельдің басшысы – рош коллель ретінде қызмет ететін ғалым болады. Ол коллельде қандай мәселелер зерттелетінін шешеді. Көп жағдайда ол коллельді қаржылық тұрғыдан қолдау үшін көп уақыт жұмсауға мәжбүр болады. Көптеген коллельдерде бұрынғы студенттер – (אברכים), жекеше (אברך) – қаржы жинаушылар ретінде жұмыс істейді, көбінесе оларға "Атқарушы директор" немесе "Қоғамдық бағдарламалар директоры" сияқты лауазымдар беріледі. Қаржы жинау жобаларына белгілі бір шараларды немесе "білім күндерін" демеушілік ету кіруі мүмкін.
Most kollels have a scholar serving as a rosh kollel, or head of the kollel. He decides on the subject matter studied by the kollel. In many cases he also has to spend considerable time fund raising to support the kollel. Many kollels employ former students – (אברכים), sg. (singular) (אברך) – as fundraisers, often giving them titles such as Executive Director or Director of Community Programming. Fundraising projects may include sponsorships of specific events or "day(s) of learning."