Кіріспе

Жоқ, Аргентинада христиан діні ең көп тараған дін, ал оның ішінде Рим католик діні ең ірісі болып табылады. Бұл тарихи жағдай испандықтардың жаңа бағындырылған аймақтар арқылы келген ықпалының нәтижесі. Дегенмен, протестант шіркеулеріне қатысушылар саны артып келеді және 20-шы ғасыр бойындағы көші-қон Аргентинаға әртүрлі аймақтардан басқа діндерді әкелді. Аргентина – зайырлы мемлекет және оның конституциясы дін бостандығын кепілдейді. Ұлы жұма мен Рождество ұлттық мерекелер ретінде мойындалған.

Рим католиктік діні

2020 жылы Рим католиктерінің саны бойынша бағалаулар халықтың 62,9%-дан 92,12%-ға дейін ауыспайды. CIA анықтамалығы елдің 92% католик екенін көрсетеді, бірақ олардың 20%-дан аз ғанасы дінін үнемі сақтайды. Аргентинаның қоғамы, мәдениеті және саясаты Рим католиктігімен тығыз байланысты. Аргентиналықтардың ұлттық санасындағы Шіркеудің орны, идеологиялық спектрдің барлық бөліктерін қамтиды, себебі Аргентиналықтар саяси және әлеуметтік даулардың екі жағында да Шіркеуде белгілі бір деңгейде қолдау таба алады. Шіркеу 16-шы ғасырдан 19-шы ғасырдың басына дейінгі испан отаршылдығы кезеңінде қазіргі Аргентина аумағындағы билігін нығайтты. Дін басшылары Хуан Перонның саясатын әр түрлі қолдады немесе оған қарсы болды, сондай-ақ "Лақты соғысының" зорлық-зомбылық тактикасына да қатысты.

Басқа христиан конфессиялары

Протестанттық шіркеулер 1980 жылдан бері нығайып келеді. Латын Америкасында көптеген протестанттар Evangélicos (Евангелисттер) деп аталады. 2008 жылы жасалған сараптама бойынша, жалпы халықтың шамамен 9% протестанттарды құрады, олардың көпшілігі, жалпы халықтың 7,9% -ы Пятидесятниктер еді. Пятидесятник шіркеулері бастапқыда көбінесе төменгі топқа тартымды болса, қазір қалалық орта тапқа үлкен қызығушылық танытуда. Орта таптың қауымдары қоғамға бейімделген, ерекше стильдегі Пятидесятниктерді дамытуда. Бұған қоса, халықтың 1,2% -ы Ыисаның куәгерлері, ал 0,9% -ы Соңғы күнгі Иса Мәсіх Шіркеуінің мүшелері. Аталған зерттеу сонымен қатар, протестанттар ғана қызметке жүйелі түрде қатысатын топ екенін көрсетті. Соңғы күнгі Иса Мәсіх Шіркеуі 474 000-нан астам мүшесімен, екі ғибадатханасы және 726 қауымы бар екенін мәлімдейді. Италиядан келген алғашқы вальденс қоныс аударушылар Оңтүстік Америкаға 1856 жылы келді, ал бүгінде Рио-де-ла-Плата вальденс шіркеуі (вальденс евангелистік шіркеуімен біріккен шіркеу) Уругвай мен Аргентинада бөліскен шамамен 40 қауым мен 15 000 мүшеге ие. Аргентина католик-апостолдық шіркеуі – 1945 жылы Бразилияның католик епископы Карлос Дуарте Коста құрған Бразилия католик-апостолдық шіркеуінің (Igreja Católica Apostólica Brasileira) туындысы. Аргентина католик-апостолдық шіркеуі әртүрлі дереккөздерге сәйкес, 1970 немесе 1971 жылы Буэнос-Айресте оның алғашқы архиепископы-приматы Леонардо Морицио Домингес құрған. Американың Оңтүстік конусы Англикан шіркеуі Аргентинадағы Англикан қауымын білдіреді. 2015 жылғы зерттеу бойынша елде мұсылмандық ортадан шыққан шамамен 2200 христиан бар, олардың көпшілігі протестанттықтың бір түріне жатады. Православтық христиандықты Антиохия, Константинополь, Ресей, Сербия, Румыния және Грекия Православ шіркеулері ұсынады.

Ислам діні

Аргентина Латын Америкасындағы мұсылман азшылықтарының ең ірі санына ие. Ұлттық санақ діни көзқарастар туралы сұрақтар қоймайтындықтан, нақты статистика алу мүмкін емес, бірақ Аргентинаның мұсылман қауымының саны жалпы халықтың шамамен 1% құрайды деп есептеледі. 2000 жылғы бағалаулар бойынша, бұл көрсеткіш 400 мыңға жуық болған. 20-ғасырда Осман империясынан, негізінен Сирия мен Ливаннан иммигранттардың көптеп келуі байқалды. Аргентинада оларды көбінесе «Түркілер» деп атайды, себебі көптеген иммигранттар келген кезде Ливан мен Сирия Түрік Осман империясының құрамында болған. Бүгінде Аргентинада араб тегінен шыққан шамамен 3,5 миллион адам бар екені белгілі. Осы араб иммигранттарының көп бөлігі араб христиандары болса, қалғандары мизрахи және сефард яһудилері еді. Нақты мәліметтер жоқ болғасын, араб иммигранттарының төрттен бірінен азырақ бөлігі мұсылман арабтар болғандығы мүмкін. Мизрахи және сефард яһудилерінің ұрпақтары бүгінде өздерін араб яһудилері емес, тек яһудилер деп тануға бейім. Король Фахд ислам мәдени орталығы – Оңтүстік Америкадағы ең ірі мешіт, 1996 жылы Екі қасиетті мешіттің сақшысының көмегімен 20 000 м² жерде салынды. Аргентина үкіметі бұл жобаға 34 000 м² жер бөліп берді, бұл жер президент Карлос Менемнің 1992 жылы Сауд Арабиясына жасаған сапасынан кейін ұсынылды. Жобаның құны шамамен 30 миллион АҚШ долларын құрады және мешіт, кітапхана, екі мектеп және саябақты қамтиды. Бұл орталық Буэнос-Айрес қаласының Палермо ауданында орналасқан. Штаб-пәтері Аргентинада орналасқан Латын Америкасының Ислам ұйымы (IOLA) Латын Америкасында исламдық бағыттағы бастамаларды ілгерілетудегі ең белсенді ұйым болып есептеледі. IOLA Латын Америкасында тұратын мұсылмандардың бірігуін және ислам дінін таратуды мақсат ететін шаралар ұйымдастырады.

Иудаизм

Аргентина Латын Америкасында және Рак тропигінің оңтүстігіндегі ең ірі еврей халқына ие, онда шамамен 300 000 адам тұрады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қауымның саны шамамен 400 000 адамды құрады, бірақ Израильдің тартымдылығы, сондай-ақ ел ішіндегі экономикалық және мәдени қысымдар көптеген адамдарды Израильге, Еуропаға немесе АҚШ-қа көшуге мәжбүр етті. 2003 жылдан бері Израильдегі соңғы тұрақсыздық осы үрдістің кері қайтуына алып келді. Аргентинадағы еврей топтарының бірі – Аргентинаға испан және португалдықтардың қоныс аударуынан құралған сефард яһудилері. Көші-қон 18-шы ғасырда басталып, Израиль құрылғаннан кейін бірнеше жылға дейін жалғасты. Сефард яһудилерінің көпшілігі испан тілінде сөйлейтін екі топтың ортақ тілі болғандықтан Аргентинаға көшіп келді. Алайда, Израиль құрылғаннан кейін Латын Америкасындағы мұсылмандар арасында сефардтық шиеленістер күшейді, нәтижесінде негізінен Мароккода қоныстанған қалған сефардтар Аргентинаға көшіп келді. Буэнос-Айресте Аргентинаның барлық сефард яһуди халқы шоғырланған, олардың саны шамамен 50 000-ға жуық. Аргентинада сефард яһудилері 20-шы ғасырдың соңғы жартысында Латын Америкасындағы еврей халқының көп бөлігін құраған ашкеназ яһудилерінен ерекшеленді. Бірақ Аргентина халқының басым бөлігі ашкеназдыққа айналған кезде, сефард яһудилері сефард қауымынан тыс жерде үйлене бастады. Аргентина халқының 1%-дан аз бөлігін құраса да, Буэнос-Айресте АҚШ-тан басқа Америкадағы ең ірі еврей халқы орналасқан. Бұл әлемдегі жетінші ірі еврей қауымы.

Буддизм

Аргентинада буддизм 1980-жылдардың басынан бері таралған. Аргентина көбінесе католик дінімен танымал болғанымен, 1986 жылы қытай иммигранттары алғашқы қытай буддалық ғибадатханасын ашты, ал корей иммигранттары өздерінің ғибадатханаларын құрды. Осыдан бері көптеген ұйымдар оқулар жүргізіп келеді, олардың кейбіреулері Жапониядан келген танымал Сото дәстүріне, ал басқалары Тибет институттарында медитация (Махамудра, Дзог Чен, Лам Рим) тәжірибесіне негізделген. XIV Далай-лама Буэнос-Айрес қаласына екі рет келді. Алғашқы сапары 2006 жылы, екіншісі 2011 жылы болды.

Индуизм

Аргентинада 2030 Үндістаннан шыққан адам (Үндістандықтар) және 1300 резидент емес үндістандық бар. Олардың кейбіреулері әлі де аюрведаны қолданады, йогамен айналысады, үнді классикалық музыкасын ұнатады және хиндустани диалектілері мен тілдерінде сөйлейді. Олар солтүстік провинцияларда Үнді қауымдастығын құрып, үнді мерекелерін тойлау үшін әлеуметтік және мәдени шаралар ұйымдастырады. Өкінішке орай, олардың осы үлкен елдің басқа аймақтарында қоныстанғандармен байланысы аз. Буэнос-Айресте тұратын үнді диаспорасының көп бөлігі – бизнесмендер, дәрігерлер, қаржы және бизнес басшылары, сондай-ақ көпұлтты корпорациялардың қызметкерлері. Олардың көпшілігі Үндістан азаматтығын сақтап қалған. Көптеген индустар – Гайана, Ямайка, Тринидад және Тобаго, Суринам елдерінен келген индо-карибтіктер.

Пұтқа табынушылық

New York Times газетіндегі мақалаға сәйкес, 25 мыңнан астам ізбасары бар және миллиондаған жақтасы бар аргентиналық кабала (кабалладан шатастырмау керек, одан осы термин пайда болған), астрология, шарұалық, футбол және неопаганизммен байланысты заттарды біріктіретін практика бар. Викканың культ емес екенін, себебі ол жеке түрде орындалатынын қатаң түрде мәлімдейтін кем дегенде бір ұйым белсенді.

Құқықтық мәртебе

Конституцияда федералды үкімет Апостольдық Рим-католик дінін қолдайтыны, бірақ дін бостандығына кепілдік беретіні жазылған. 2023 жылы жүргізілген зерттеуде елдердің діни реттеу және қудалау деңгейін 0-ден 10-ға дейінгі шкала бойынша бағалауда, 0 – реттеу немесе қудалаудың төмен деңгейін көрсетеді. Аргентина діннің мемлекеттік реттелуі бойынша 1,5, діннің әлеуметтік реттелуі бойынша 4,7 және діннің мемлекеттік жақсы көруі бойынша 8,1 ұпай алды. Сол жылы АҚШ үкіметі қаржыландыратын Freedom House саяси-талдау орталығы елдің діни бостандығына 4-тен 4 ұпай берді. Діндерді мемлекеттік деңгейде мойындауды реттейтін заң 1978 жылдан бері қолданылып келеді. Бұл заң азғын культтардың ресми мойындалуын алуын өте қиын бюрократиялық процедураға айналдырады, себебі ол сол кездегі диктаторлық үкімет тарапынан саяси науқас элементтерді анықтау мақсатымен қабылданған.

Мемлекеттік-католик шіркеуінің қарым-қатынастары

Конституция бойынша, үкімет Рим католик дінін экономикалық тұрғыдан қолдауға міндетті. Конституцияда бұрын президенттің Рим католигі болуы талап етілген. Бұл талап 1994 жылғы конституциялық реформада мәтіннен алынып тасталды, себебі президент енді Аргентина епископтарын тағайындамайды. 1853 жылғы ескі мәтінде «индейлермен бейбіт қарым-қатынас орнату және оларды католицизмге өткізуді ілгерілету» деген мақсат та болған, ол реформада жойылды. Әрбір епископ мемлекеттен ай сайын жалақы алады. Осыдан бері, «дін» негізделгеннен бері 120 000 мен 200 000 арасында жаңа ізбасарлар пайда болды.