Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1929 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1929 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия және ғарыш зерттеулері
Шілде – Генри Норрис Расселл сутегінің жұлдыздардың басты құрамы екенін жариялайды, бұл туралы Сесилия Пэйн бұрын дәлелдегенін мойындайды. 17 шілде – Роберт Годдард ғылыми аспаптар (барометр және камера) тасымалдайтын алғашқы зымыранды сынақтан өткізеді. Эдвин Хаббл галактикалардың қашықтығына пропорционалды кері шегіну жылдамдығын жариялайды, бұл Хаббл заңы деп аталады және ғаламның кеңдеп жатқанын түсінуге негіз болады. Джордж Гамов жұлдыздардың энергия көзі ретінде сутегінің термоядролық синтезін ұсынады. Клайд Томбо бірнеше астероидтерді ашады: 2839 Аннет, 3583 Бурдет, 3824 Брендали, 1929 VS, 1929 VD1. Харольд Хортон Шелдон ракеталардың көмегімен адамның басқа планеталарға сапар шегу мүмкіндігі туралы жазады. Константин Циолковский «Космические поезда» («Космикалық поездар») кітабында көп сатылы зымырандар құрылысын ұсынады.
July – Henry Norris Russell publishes his finding that hydrogen is the principal constituent of stars, acknowledging the previous demonstration of this by Cecilia Payne. July 17 – Robert H. Goddard tests the first rocket to carry scientific instruments (a barometer and a camera). Edwin Hubble publishes his discovery that the speed at which galaxies recede positively correlates with their distance, which becomes known as Hubble's law, the basis for understanding that the universe is expanding. George Gamow proposes hydrogen fusion as the energy source for stars. Clyde Tombaugh discovers several asteroids: 2839 Annette, 3583 Burdett, 3824 Brendalee, 1929 VS, 1929 VD1. Harold Horton Sheldon writes about the serious possibility of man visiting other planets through the use of rockets. Konstantin Tsiolkovsky proposes the construction of multistage rockets in his book «Космические поезда» (Cosmic Trains).
Әуе қатынасы
5 шілде – Curtiss Wright корпорациясы құрылды. 8 тамыз – 29 тамыз аралығында – неміс дирижаблі «Граф Цеппелин» әлемді айналып ұшты. 24 қыркүйек – Джимми Дулиттл ұшып, белгіленген маршрут бойынша ұшып, тек ұшу аспаптарымен қонды. 29 қараша – АҚШ адмиралы Ричард Бёрд Оңтүстік полюстің үстінен алғаш ұшқан адам болды. 16 желтоқсан – британдық R100 дирижаблі алғашқы рейсін жасады, онда Барнс Уоллистің геодезиялық конструкциядағы жаңа тәсілі қолданылды. 5 желтоқсан – Grumman Aircraft Engineering Corporation құрылды.
July 5 – The Curtiss Wright corporation is founded. August 8–29 – The German airship Graf Zeppelin makes a round the world flight. September 24 – Jimmy Doolittle takes off, flies over a set course, and lands by flight instruments alone. November 29 – US Admiral Richard Byrd becomes the first person to fly over the South Pole. December 16 – The British airship R100 makes its maiden flight, incorporating Barnes Wallis' pioneering use of a geodetic airframe. December 5 – Grumman Aircraft Engineering Corporation is founded.
Биохимия
Карл және Герти Кори адам ағзасының көмірсуларды өңдеу жолын сипаттайтын Кори циклын ұсынады. Аденозин трифосфаты (АТФ), маңызды жасуша коферменті, неміс биохимигі Карл Ломанн және Гарвард медицина мектебінің Сайрус Фиске мен Йеллапрагада Суббароу дербес түрде ашқан. Эстрогенді оқшаулап, тазарту арқылы эстрон – алғашқы ашылған эстрогенді Адольф Бутенандт тапқан.
Carl and Gerty Cori propose the Cori cycle, describing how the human body processes carbohydrates. Adenosine triphosphate (ATP), an important cell coenzyme, is discovered by German biochemist Karl Lohmann, and independently by Cyrus Fiske and Yellapragada Subbarow of Harvard Medical School. Estrogen was isolated and purified estrone, the first estrogen to be discovered by Adolf Butenandt.
Биология
К. Б. ван Ниль фотосинтездің жарыққа тәуелді тотығу-тотықсыздану реакциясы екенін алғаш рет хабарлайды. Калифорния университетінің Лос-Анджелес қаласындағы профессоры Фредерик Герике өсімдіктерді топырақсыз, толық жетілгенше өсіруге болатынын көрсетеді, бұл гидропониканың негізі болды.
C. B. van Niel makes the first announcement of his discovery that photosynthesis is a light dependent redox reaction. Professor Frederick Gericke of the University of California, Los Angeles, demonstrates that plants can be grown soil free all the way to maturity, the basis of hydroponics.
Химия
Сэр Джон Леннард-Джонс молекулалық орбитальдарды жуықтау үшін атомдық орбитальдардың сызықтық комбинациясы әдісін ұсынады. Ларс Онсагер термодинамикадағы өзара байланыс теңдеулерін жариялайды, осы еңбегі үшін ол 1968 жылы химия саласындағы Нобель сыйлығына ие болады. Линус Полинг молекулалық құрылымды анықтау үшін рентгендік кристаллографияны қолданудың негізгі принциптерін сипаттайтын Паулинг ережелерін жариялайды. Стирол-бутадиенді неміс химигі Вальтер Бок өңдейді.
Sir John Lennard Jones introduces his linear combination of atomic orbitals method for approximation of molecular orbitals. Lars Onsager publishes his reciprocal relations equations in thermodynamics, for which he will receive the 1968 Nobel Prize in Chemistry. Linus Pauling publishes Pauling's rules, key principles for the use of X ray crystallography to deduce molecular structure. Styrene butadiene is developed by German chemist Walter Bock.
Байланыс
27 маусым – Герберт Ивс және оның әріптестері Нью-Йорктегі AT&T Bell Телефон зертханаларында түсті теледидардың алғашқы қоғамдық демонстрациясын өткізді. Алғашқы бейнелер – гүл шоғыры мен американдық ту. 50 жолдық суреттерді Вашингтонға тарату үшін механикалық жүйе пайдаланылды. 20 тамыз – Ұлыбританияның радио хабар тарату корпорациясы (BBC) Джон Логи Бэйрдтің эксперименталды 30 жолдық теледидар жүйесінен алғашқы хабарларды таратты. Қараша – Владимир Зворикин түсті теледидарға патент алды. Bell Labs қызметкерлері Ллойд Эспеншид және Герман Аффель алғашқы практикалық коаксиалдық кабельге патент алды. Рудольф Хелл Хеллшрайберге, алғашқы факс машинасына патент алды.
June 27 – The first public demonstration of color television is held by Herbert E. Ives and colleagues at AT&T's Bell Telephone Laboratories in New York. The first images are a bouquet of roses and an American flag. A mechanical system is used to transmit 50 line images to Washington. August 20 – First transmissions of John Logie Baird's experimental 30 line television system by the British Broadcasting Corporation. November – Vladimir Zworykin takes out a patent for color television. First practical coaxial cable patented by Lloyd Espenschied and Herman Affel of Bell Labs. Rudolf Hell receives a patent for the Hellschreiber, an early fax machine.
Жер ғылымдары
18 қараша – Гранд-Бэнкс жер сілкінісі: Атлант мұхитындағы Ньюфаундлендтің оңтүстік жағалауында 7,2 балдық Рихтер шкаласы бойынша су асты жер сілкінісі Гранд-Бэнкс аймағында орын алып, 12 су асты трансатлантикалық телеграф кабельдерін жұлып, Бурин түбегіндегі көптеген қабақай елді мекендерін қиратып жойған цунамиді тудырады.
November 18 – Grand Banks earthquake: Off the south coast of Newfoundland in the Atlantic Ocean, a Richter magnitude 7.2 submarine earthquake centered on Grand Banks, breaks 12 submarine transatlantic telegraph cables and triggers a tsunami that destroys many south coast communities in the Burin Peninsula area.
Ғылым тарихы
21 қазан – Генри Фордтың Эдисон институты Мичиган штатының Дирборн қаласында, қыздырғыш шамның ойдағұрылғанына 50 жыл толуына орай, АҚШ Президенті Герберт Гувер, Томас Эдисон, Уолтер Крайслер, Мари Кюри, Джордж Истман және Орвилл Райт (басқалармен бірге) қатысуымен салтанатты түрде ашылды. Көрмелердің ішінде 17 ғасырға жататын Ньюкоменнің атмосфералық Fairbottom Bobs қозғалтқышы да бар. Эдвин Боринг «Эксперименталды психология тарихы» деген кітабын жариялайды.
October 21 – Henry Ford's Edison Institute is inaugurated at Dearborn, Michigan on the 50th anniversary of the invention of the incandescent light bulb, in the presence of President of the United States Herbert Hoover, Thomas Edison, Walter Chrysler, Marie Curie, George Eastman and Orville Wright (among others). Exhibits include the 17th century Newcomen atmospheric engine Fairbottom Bobs. Edwin Boring publishes A History of Experimental Psychology.
Математика
Курт Гёдель өзінің толықтық теоремасын дәлелдейді. Курт Малер Пруэтт-Тью-Морзе тұрақтысының трансцендентті сан екенін көрсетеді. Димитрие Помпеиу Помпеиу мәселесін қояды. Холбрук Уоркинг пен Гарольд Хотеллинг сызықтық регрессия үшін Уоркинг-Хотеллинг әдісін жасады.
Kurt Gödel proves his completeness theorem. Kurt Mahler shows that the Prouhet–Thue–Morse constant is a transcendental number. Dimitrie Pompeiu poses the Pompeiu problem. Holbrook Working and Harold Hotelling devise the Working–Hotelling procedure for linear regression.
Медицина
Александр Флеминг британдық "Эксперименталды патология" журналында пенициллин туралы мақала жариялайды, осы еңбегі үшін ол 1945 жылы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алады. Ханс Бергер адамның электроэнцефалографиясын жасайды. Эрнст Графенберг Германияда жатыр ішіндегі құрылғы – Графенберг сақинасын енгізеді. Жүрек катетеризациясының клиникалық қолданылуы неміс ғалымы Вернер Форсманның өзінің қолындағы венаға катетер енгізіп, оны флюороскопиялық бақылаумен оң жақ жүрекшесіне жеткізіп, рентген суретін түсіруімен басталады. Британдық хирург Виктор Негус "Галдан механизмі" атты монографиясын жариялайды.
Alexander Fleming publishes an article about penicillin in the British Journal of Experimental Pathology, for which he will receive the 1945 Nobel Prize in Physiology or Medicine. Hans Berger discovers human electroencephalography. Ernst Gräfenberg introduces Gräfenberg's ring, an intrauterine device, in Germany. Clinical application of cardiac catheterization begins with German Werner Forssmann who inserts a catheter into the vein of his own forearm, guides it fluoroscopically into his right atrium, and takes an X ray picture of it. British surgeon Victor Negus publishes The Mechanism of the Larynx.
Метеорология
7 қаңтар – Роберт Бюро Францияда телеметрия қолданып, алғашқы радиозонды ұшырып, оған ат қойды.
January 7 – Robert Bureau flies (and names) the first radiosonde using telemetry, in France.
Палеонтология
Тилли Эдингер "Die fossilen Gehirne" ("Көне милар") атты палеоневрология ғылымын қадағалаушы еңбек жариялады.
Tilly Edinger publishes Die fossilen Gehirne (Fossil Brains), pioneering paleoneurology.
Физика
Роберт Дж. Ван де Графф Ван де Графф генераторын жасайды. Оскар Клейн Клейн парадоксын ашады. Оскар Клейн мен Ю. Нишина электрондармен жоғары энергиялы фотондардың шашырауына арналған Клейн-Нишина қимасын шығарады. Сэр Невилл Фрэнсис Мотт релятивистік электрондардың Кулон шашырауының Мотт қимасын есептеп шығарады. Пол Дирак пен Вернер Гейзенберг ферромагнетизмнің кванттық теориясын жасайды. Эрнест Лоуренс циклотронды ойлап табады, осы үшін ол 1939 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын алады. Эдвин Х. Лэнд поляризациялық пленкаға патент алады.
Robert J. Van de Graaff develops the Van de Graaff generator. Oskar Klein discovers the Klein paradox. Oskar Klein and Y. Nishina derive the Klein–Nishina cross section for high energy photon scattering by electrons. Sir Nevill Francis Mott derives the Mott cross section for the Coulomb scattering of relativistic electrons. Paul Dirac and Werner Heisenberg develop the quantum theory of ferromagnetism. Ernest Lawrence invents the cyclotron, for which he will receive the 1939 Nobel Prize in Physics. Edwin H. Land patents Polaroid polarizing film.
Технология
Целлюлоидтан жасалған күн көзілдіріктерін Фостер Грант алғаш рет Нью-Джерси штатының Атлантик-Сити қаласында сатуға шығарады.
Sunglasses made from celluloid are first produced by Foster Grant for sale in Atlantic City, New Jersey.