Кіріспе

Франко-фламандтық Ренессанс композиторы

Жак Аркадель (сонымен қатар Якоб Аркадель; 10 тамыз 1507 – 14 қазан 1568) Мадригал жазушы ретіндегі еңбегінен өзге, оны Филипп Верделот және Костанцо Феста сияқты басқа белгілі ерте мадригал композиторларынан ерекшелендіретін нәрсе – ол шансон шығаруда да өте табысты және шебер болды, әсіресе Парижде тұрған кезінде, мансабының соңында. Аркадель мадригал шығарудың алғашқы кезеңінің ең ықпалды мүшесі, «классикалық» кезеңі болды; мадригал Италиядан тыс жерлерде Аркадельдің жарияланымдарының арқасында, басқа композиторлардың еңбегінен гөрі көбірек танылды. Кейінгі композиторлар Аркадельдің стилін үлгі ретінде қарастырды; оның алғашқы мадригалдер жинағының кейінгі басылымдары жиі оқыту үшін қолданылды, ал алғашқы басылымынан бір ғасырдан астам уақыт өткен соң қайта басылымдары жарық көрді.

Өмір

Аркадельт 1507 жылдың 10 тамызында Намюрде дүниеге келген. Ол жас кезінде Италияға көшіп, 1520-ші жылдардың соңында Флоренцияға келді, осылайша ең алғашқы мадригалдарды жазған Филипп Верделотпен кездесіп, оныңмен жұмыс істеу мүмкіндігіне ие болды. Римде, 1539 жылдың қаңтарында, ол Юлиан капелласының мүшесі болған болуы мүмкін (жазбаларда оның есімі "Jacobus flandrus" деп көрсетілген, бұл фламандтық тегін меңзейді, бірақ бұл жазба Аркадельтке қатысты екеніне нақтылық жоқ). Оның алғашқы жинағы, Il primo libro di madrigali, 45 рет басылып, сол замандағы ең көп тараған мадригал жинағына айналды. Аркадельт 1547 жылы Францияға демалысқа барудан басқа, 1551 жылға дейін Римде Сикстин капелласында әнші және композитор болып қызмет етті. Осы кезеңде, шамамен 1542 жылдың басында, ол Микеланджеломен танысты, бірақ суретшінің екі сонетіне жазған мадригалдары қызығушылық тудырмады; шындығында, Микеланджелоның осы тақырыптағы хаттарынан ол өзін музыкаға бейім емес және Аркадельттің туындыларын бағалай алмайтын адам деп санағанын көруге болады. Микеланджело Аркадельтке дублет тігуге жарамды атласпен төлеген. Аркадельт 1551 жылы Италиядан Францияға қайтқанға дейін 200-ден астам мадригал жазды және қалған өмірін Францияда өткізді; оның көптеген шансон шығармалары осы және одан кейінгі жылдарда жазылған.

Музыка

Аркадельттің ұзақ және жемісті мансабында ол қасиетті және әлемдік музыканы жазды, оның барлығы вокалдық туындылар. Ол барлығы 24 мотет, 125 француз шансоны, шамамен 250 мадригал (олардың шамамен елуі авторлығы нақты емес), үш месса, сондай-ақ Еремияның айқай-шырықтары мен Магнификатқа әндер жазды. Қолжазба көздерінде Аркадельттің тағы 250-ге жуық мадригалы анонимді түрде сақталған болуы мүмкін.

Баспагерлер

Антуан Гардано Аркадельттің негізгі итальяндық баспашысы болды, бірақ бәсекелес венециандық баспа үйі Scotto да оның мадригал кітаптарының бірін жариялады. Парижде Аркадельттің кейбір шансондары 1540 жылға дейін Пьер Аттайннан мен Жак Модерннің басылымдарында пайда болды, демек олар Италияда жазылған болуы керек. Аркадель Францияға қайтқаннан кейін, оның шансондары, мессалары және мотеттері 1550-ші және 1560-шы жылдары Ле-Рой мен Баллард баспаханасының басылымдарында жарық көрді, ал оның музыкасы сол кезде алыс Венецияда да басылып жатты.

Шығармалары

Аркадельттің шығармаларының толық заманауи басылымы Альберт Сей редакциялаған CMM, xxxi, 1–10 (он томдық) жинақта жарық көрді. Бірінші томда Аркадельттің мессалары бар; оның әлемдік композициялары 2-9 томдарда, ал мотеттері мен басқа да қасиетті музыкасы 10-томда. Төменде оның шығармаларының ішінара тізімі келтірілген. Нөмірлеу дауыстар саны бойынша жүргізіледі: мысалы, Il primo libro di madrigali (Мадригалдардың бірінші кітабы) төрт дауыстық, ал Primo libro di madrigali үш дауыстық.

Анықтамалар және қосымша оқу

Абрахам, Джеральд. Гуманизм дәуірі. Лондон: Оксфорд университетінің баспасы, 1968. Атлас, Аллан В. Ренессанс музыкасы. Нью-Йорк: W. W. Norton & Company, Inc., 1998. Блюм, Фридрих. Ренессанс және барокко музыкасы. Нью-Йорк: W. W. Norton & Company, Inc., 1967. Браун, Говард Майер. Ренессанс дәуіріндегі музыка. Прентис Холл Музыка тарихы сериясы. Энглвуд Клиффс, Нью-Джерси; Prentice Hall, Inc., 1976. Браун, Говард Майер және Штайн, Луиза К. Ренессанстағы музыка, екінші басылым. Үстіңгі Садл-Ривер: Prentice Hall, 1999. Эйнштейн, Альфред. Италиялық мадригал. Үш томдық. Принстон, Нью-Джерси, Принстон университетінің баспасы, 1949. Хаар, Джеймс; Глозер, Летиция. "Аркадельт [Аркадельт, Аркадет], Жак", Grove Music Online. Перкинс, Лиман Л. Ренессанс дәуіріндегі музыка. Нью-Йорк: W. W. Norton & Company, Inc., 1999. Франсуа Рабле, Гаргантуа және Пантагруэль (Ж. М. Коэн аудармасы). Балтимор, Penguin Books, 1963. Рендел, Дон, ред. "Жаңа Гарвард музыка сөздігі". Кембридж, Массачусетс, Гарвард университетінің баспасы, 1986. Риз, Густав. Ренессанс дәуіріндегі музыка. Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1954/1959. Слонимский, Николас. Бейкердің музыканттардың биографиялық сөздігінің қысқартылған басылымы, 8-ші басылым. Нью-Йорк, Schirmer Books, 1993.