Кіріспе

Итальян баспашысы Оттавиано Петруччи (Fossombrone, 18 маусым 1466 – Венеция, 7 мамыр 1539) – итальян баспашысы. 1501 жылы жарық көрген «Гармоникалық музыка Одекатоны» әндер жинағы көбінесе жылжымалы қаріптермен басылған алғашқы ноталық музыка кітабы деп қате түсіндіріледі. Бірақ бұл құрмет 1476 жылы римдік баспашы Ульрих Ханның «Missale Romanum» еңбегіне тиесілі. Дегенмен, Петруччидің кейінгі жұмыстары ақ менсуралдық нотацияның күрделілігімен және шрифтінің кішілігімен ерекшеленді, ол шын мәнінде жылжымалы қаріптерді пайдаланып полифонияның алғашқы кітабын басып шығарды. Ол сонымен қатар Ренессанс дәуірінің ең танымал композиторларының, оның ішінде Жоскен де Пре және Антуан Брумельдің көптеген шығармаларын жариялады.

Өмір

Ол Фоссомбронеде (Песаро) дүниеге келді және, мүмкін, Урбинода білім алды. 1490 жылы ол баспа өнерін үйрену үшін Венецияға барды, ал 1498 жылы дожға келесі 20 жыл бойы музыканы басып шығаруға айрықша құқық беру туралы өтініш жасады. Бұл құқық берілген болуы мүмкін, өйткені 1520 жылға дейін басқа венециандық баспагерлердің музыкасы туралы ешқандай мысалдар жоқ. 1501 жылы ол өзінің алғашқы музыка кітабын шығарды, 96 шансон, ол Harmonice musices odhecaton A (кейде "Одекатон" деп аталады), бұл полифониялық музыканың ең алғашқы үлгісі. Келесі жылдары ол техникасын жетілдіре отырып, 1509 жылға дейін бірнеше айда бір рет жаңа басылымдар мен қайта басылымдар шығарып отырды, бірақ оның қызметі Кембре лигасының Венецияға қарсы соғысымен үзілді; ол қаланы тастап, Фоссомбронеге кетті, онда баспагер ретіндегі қызметін қайтадан бастады. Фоссомброне папалық мемлекеттерде болғандықтан, Петруччи Папаға музыканы басып шығарудың айрықша құқығына патент алуға өтініш берді, ол бірнеше жылға берілді; алайда Папа Петруччи клавиатуралық музыканы шығара алмағандықтан, патентті бұзды және оны Петруччидің Римдегі бәсекелесінің біріне берді. 1516 жылы папа әскерлері Фоссомбронені тонады, содан кейін Петруччи үш жыл бойы ештеңе басып шығармады: оның жабдықтары жойылған болуы мүмкін. Петруччидің Римдегі баспа құқығын тартып алған бәсекелесі Андреа Антико 1520 жылы оның Венециядағы баспа жұмысын да өз қолына алды. 1520 жылдары Петруччи қағаз фабрикасын басқару арқылы күнкөріс жасады. 1536 жылы ол Венецияға қалалық биліктің шақыруымен оралды және грек және латын мәтіндерін басып шығаруға көмектесті.

Маңыздылығы

Петруччидің 61 музыкалық басылымы белгілі. Оның музыка жариялаудағы ең жемісті кезеңі 1501 және 1509 жылдар аралығы болды. Осы кезеңде ол шансонның үш томын (Одекатон біріншісі), 16 массалық кітап, бес мотет кітабы, 11 фротола антологиясы және лютняға арналған алты музыкалық кітап шығарды. Соңғы басылым 1520 жылы жарық көрді. Петруччи Еуропадағы алғашқы музыка баспашысы болған жоқ – 1500 жылға дейін ағаш кесіп жасалған музыкасы бар бірнеше діни жырлар басылды, алғашқысы, Констанц Градуалы, шамамен 1473 жылы жарық көрді. Қозғалмалы әріптерді пайдалану 1476 жылы Ульрих Ханның Missale Romanum еңбегімен басталды. Дегенмен, ол полифониялық музыканы көптеп басып шығарған және оның басылымдарының сапасы ерекше болды. Петруччидің әдісі үш рет басып шығуды қажет етті: әрбір музыкалық бет жекелеген жолдар, музыка және сөздер үшін басып шығарылатын. Петруччи осы істе үлкен жетістікке жетті; оның басылымдары өте нақты және әдемі орындалған. Бірақ, осы әдісті қолданған басқа баспагерлер кейде басылымдарын сәл ығыстырып жіберді, нәтижесінде ноталар желіде тым жоғары немесе тым төмен орналасып, орындаушылар үшін қате дыбысталуы мүмкін. Петруччидің әдісі көп ұзамай Пьер Аттайньяның жетістіктерімен ығыстырылды, ол 1528 жылы бір реттік басып шығару әдісін жетілдіріп, танымал етті. Музыканы басып шығару 9-шы ғасырда Григориан әні біріктірілгеннен кейін алғашқы толыққанды халықаралық музыкалық стильдің қалыптасуына мүмкіндік берді. Басылған музыка Франко-Фламанд композиторларының қазіргі Бельгия, Нидерланд және Люксембург аймақтарынан Италия, Германия, Испания, Польша және басқа елдерге қоныс аудару кезінде Еуропаға тарады. Франко-Фламанд стилі халықаралық тілге айналды, кейіннен аймақтық ерекшеліктер пайда болды.