Ренессанс композиторы: Генрих Исаак және оның шығармашылығы
Heinrich Isaac
Генрих Исаак (1450-1517) – фламанд композиторы Ренессанса. Мессы, мотеты, песни на разных языках. Влияние на немецкую музыку, современник Жоскена Депре.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қайта өрлеу дәуірінің композиторы Генрих Исаак (шамамен 1450 – 26 наурыз 1517) – Оңтүстік Нидерландтық тегі бар нидерландтық қайта өрлеу дәуірінің композиторы. Ол мессалар, мотеттер, әндер (француз, неміс және итальян тілдерінде) және аспаптық музыка жазды. Иоскин де Прездің маңызды құрдасы Исаак Германиядағы музыканың дамуына ықпал етті. Оның атының бірнеше түрі бар: Ysaac, Ysaak, Henricus, Arrigo d'Ugo және Arrigo il Tedesco. (Tedesco итальян тілінде «фламанд» немесе «неміс» деген мағынаны білдіреді.)
the Renaissance composer
Heinrich Isaac (ca. 1450 – 26 March 1517) was a Netherlandish Renaissance composer of south Netherlandish origin. He wrote masses, motets, songs (in French, German and Italian), and instrumental music. A significant contemporary of Josquin des Prez, Isaac influenced the development of music in Germany. Several variants exist of his name: Ysaac, Ysaak, Henricus, Arrigo d'Ugo, and Arrigo il Tedesco among them. (Tedesco means "Flemish" or "German" in Italian.)
Ерте өмір
Исаактың ерте өмірі туралы (немесе ол өзін қалай атаған) аз мәлім, бірақ оның Брабантта туған болуы ықтимал. XV ғасырдың соңында аймақтағы музыка білімінің стандарты өте жоғары болды, және ол, әдетте, туған жерінде білім алған, бірақ нақты орны белгісіз. XVI ғасырдың швейцариялық музыка теоретигі және жазушысы Генрих Гларен Исаакты Германияның азаматы ретінде "Henricus Isaac Germanus" деп атады, бірақ Исаак өсиетінде өзін "Ugonis de Flandria", яғни "Фландриялық Хугоның ұлы" деп атады. 1886 жылғы маусымда Миландық "Revista critica della letteratura italiana" журналындағы бір автор бұл аталық есімнің "Хюйгенс" есімімен байланысты болуы мүмкін деген болжам жасады және Брюгге қалалық архивінен "Isaacke" есімін тапты.
Little is known about Isaac's early life (or indeed what he called himself), but it is probable that he was born in the Brabant. During the late 15th century, standards of music education in the region were excellent, and he was probably educated in his homeland, although the location is not known. Sixteenth century Swiss music theorist and writer Heinrich Glarean claimed Isaac for Germany by dubbing him "Henricus Isaac Germanus", but in his will Isaac called himself by the patronymic "Ugonis de Flandria", 'Hugo's [son] from Flanders'. A writer in the Milanese Revista critica della letteratura italiana, June 1886, speculated that this patronymic might be connected to 'Huygens' and discovered the name "Isaacke" in the town archives of Bruges.
Мансап
Генрих Исаактың мансабы отыз жылдан астамға созылды және оған өзінің туған жері Фландриядан Германияға, Италияға және Австрияға, сондай-ақ Орталық Еуропаның басқа да бөліктеріне саяхаттауға мүмкіндік берді. Бастапқы дереккөздердің көп болмауы Исаактың өмірін толыққанды картаға түсіруді қиындатады, бірақ қолда бар дереккөздерді және оның жазған шығармаларын біріктіре отырып, осы франко-фламанд композиторының өз заманында қаншалықты танымал болғанын жақсы түсінуге болады. Исаак 1470 жылдардың басында музыка жазған болуы мүмкін, ал оның есімін атаған алғашқы құжат 1484 жылдың 15 қыркүйегіне дейін сақталып қалған, ол оны Габсбург әулетінен Австрия герцогы Зигмундтың Инсбруктағы әншісі ретінде көрсетеді. Келесі жылы Исаак Флоренцияға көшіп келді, себебі құжаттар 1485 жылдың шілдесінде оның Санта-Мария-дель-Фиоре шіркеуінде әнші болып жұмыс істегенін көрсетеді. 1491 жылдың ортасына қарай ол Сантиссима Аннунциатада әнші болып тағайындалды және 1493 жылға дейін осы лауазымды иеленді. Бірнеше құжат Исаактың Флоренцияда Санта-Мария-дель-Фиоре және Сантиссима Аннунциатада әнші ретінде ұзақ уақыт болғанын көрсетеді, сондай-ақ ол Лоренцо де Медичимен тығыз жұмыс қарым-қатынасын дамытқан болуы мүмкін деген болжам бар. 1484 жылы Исаакты Инсбруктан Флоренцияға шақырған Медичилер болған деседі. Бұрын Исаак Лоренцоның органшысы ретінде танылған, бірақ осы лауазымда қызмет еткен Исаактың Исаак Аргиропулос болғаны кейіннен белгілі болды. Флоренцияда 1484 жылдан 1496 жылдың соңына дейін болған кезінде Исаак бірнеше миссаларды, мотеттерді және зайырлы әндерді жазған болуы мүмкін, соның ішінде "J'ay pris amours" миссасы және "Hora è di Maggio" карнавалдық әні. 1487 жылы Исаак Генуя мен Флоренция арасындағы Сарзанелло қамалы үшін болған шайқасты еске алу үшін "A la battaglia" шығармасын жазды, бірақ шығарманың нақты күні мен мақсаты туралы пікірталас көп. Исаактың Лоренцо де Медичимен қарым-қатынасы тығыз болған болуы керек, өйткені 1488 және 1489 жылдар аралығында ол Медичидің өзі жазған "San Giovanni e San Paolo" пьесасына музыка жазған. Сонымен қатар, Лоренцо 1492 жылы сәуірде қайтыс болғанда, Исаак оның есіне екі мотет жазды. Лоренцоның ұлы Пьеро оның барлық мүлкін, соның ішінде музыкалық топтарын мұрагерлік етті. 1492 жылдың қыркүйегінде Пьеро музыкалық топтарын Римге алып кетіп, папа Александр VI-ның таққа отырғызылуында өнер көрсетті. Флоренцияда тұрып жатқан кезінде Исаак флоренциялық Пьеро Белломен де қарым-қатынаста болды, оның қызы Бартоломея Исаактың әйелі болды. Неке күні белгісіз болса да, жазбалар оны Исаакқа Лоренцо де Медичи Фландриядан шақыртып алған кезде ұйымдастырған болуы мүмкін деп болжайды. 1502 жылдың 15 тамызында Исаак өзінің бірінші өсиетін жазды, онда оның иелерінің есімдері, егер оған бірдеңе болса, әйелі мен мүлкіне қамқорлық жасау үшін жақсы жұмыс істеп жатқанын көрсетті. Содан кейін ол Феррараға Эсте сотына барып, екі күн ішінде "La mi la sol la sol la mi" мотетін жазды және Жоскинмен жұмысқа орналасу үшін бәсекелесті: Эсте отбасының агенті екі композиторды салыстырған хатта: "[Исаак] жолдастары арасында жақсы көңіл-күйде және ол көбірек жаңа шығармалар жазады. Жоскиннің композиторлық қабілеті жақсырақ екені рас, бірақ ол композиторды біреудің емес, өз қалауы бойынша жасайды". 1505 және 1512 жылдар аралығында Исаактың Аугсбургте, Флоренцияда және Констанста (Констанц) сауда жасағаны туралы деректер бар, соңғысында ол өзінің ең үлкен шығармаларын жинады: Choralis Constantinus. Бұл монументалды жиынды 1508 жылдың 14 сәуірінде Констанц соборы тапсырды және 1509 жылдың қысына дейін Исаак пен оның шәкірті Людвиг Сенфль аяқтады. Исаак пен Бартоломея осы уақытқа дейін Флоренцияда болған, өйткені Choralis Constantinus-ты соборға жіберуге тура келді. 1512 жылдың 4 қаңтарында Исаак Флоренциядағы үйін кішірек үйге ауыстырды, бұл оның қоныстанғанын білдірді. Ол әйелімен бірге, қайтыс болғанға дейін, бірнеше рет қысқа сапарға шыққаннан басқа, сол жерде қалған болса керек. Исаак 1512 жылдың 24 қарашасында өзінің өсиетін қайта қарауға тырысты, онда ол Сантиссима Аннунциатада немесе басқа шіркеуде жыл сайын мәңгілік месса айтылуын сұрады. Бартоломея бұл қажылықтарды азық-түлікпен төлей алады. Папа Лев X және оның інісі Джулиано де Медичидің ұсынысы бойынша 1514 жылдың 30 мамырында Санта-Мария-дель-Фиоредегі полифониялық музыка капелласының басшысы ретінде құрметті лауазымға ие болды. Исаак Флоренцияда тұрғанына қарамастан Максимилиан I сотынан төлем алуды жалғастырды. Исаактың шығармаларына миссалар, мотеттер, француз, неміс және итальян тілдеріндегі әндер, сондай-ақ аспаптық музыка кіреді. Оның ең танымал шығармасы "Innsbruck, ich muss dich lassen" әні болуы мүмкін, оның кем дегенде екі нұсқасын жасаған. Алайда, мелодияның өзі Исаакқа тиесілі емес, тек әрлеуі түпнұсқа болуы мүмкін. Осы мелодия кейін Лютеран гимні "O Welt, ich muss dich lassen" үшін қолданылды, ол Иоганн Себастьян Бахтың, соның ішінде оның Матфей пассионы және Иоганн Брамстың шығармаларының негізі болды. Миссаның қалыпты бөлімінің әрлеулерінің 36-сы сақталған; қалғандары жоғалған деп саналады. Миссаның өзгермелі бөлімі үшін музыка жазу – әр күні өзгеретін діни рәсімнің бөлігі, қалыпты бөлімінен айырмашылығы, тұрақты болып қалатын – оған ең үлкен даңқ әкелді. Ол өлімінде аяқталмаған күйде қалдырған, миссаның өзгермелі бөлімі үшін жазған мотеттер циклы, Choralis Constantinus, жыл бойы 100 күнге музыкамен қамтамасыз ететін еді. Исаактың тағы бір танымал мотеті – Optime pastor (Optime divino), Медичи папасы Лев X-тің таққа отыруына арналған. Бұл мотет папаны барлық қойларын тыныштандыра алатын және оларды біріктіре алатын бақтамен салыстырады. Флоренцияда Медичилер қызметінде болғанда, Исаак Лоренцо де Медичидің өліміне арналған шағым жазды: Quis dabit capiti meo aquam (1492), онда Лоренцоның сүйікті ақыны Анджело Полицианоның сөздері қолданылды.
Heinrich Isaac's career spanned well over thirty years and allowed him to travel far from his homeland of Flanders into Germany, Italy, and Austria, as well as other parts of central Europe. While the absence of plentiful primary sources makes it hard for us to map out Isaac's life, piecing together the sources we do have along with the works he wrote gives us a good picture of just how popular this Franco Flemish composer was in his time. Isaac was probably writing music by the 1470s, and the first document mentioning his name dates back to 15 September 1484, placing him in Innsbruck as a singer for Duke Sigismund of Austria, of the House of Habsburg. The following year Isaac migrated to Florence, since documents show that by July 1485 Isaac had become employed as a singer at the church Santa Maria del Fiore. By the middle of 1491, he was designated as a singer at Santissima Annunziata, a position that he held until 1493. Several documents illustrate Isaac's long stay in Florence under the employment of Santa Maria del Fiore and Santissima Annunziata as a singer, and also suggest that he may have developed a close working relationship with Lorenzo de' Medici. It is speculated that it was Medici who may have summoned Isaac to Florence from Innsbruck in 1484. Previously, Isaac had been identified as an organist to Lorenzo but the Isaac who served at this post is now known to have been Isaac Argyropoulos. During his presence in Florence from 1484 until the end of 1496, Isaac probably composed several masses, motets and secular songs, including missa "J'ay pris amours" and the carnival song "Hora è di Maggio". In 1487 Isaac composed the piece "A la battaglia" to commemorate the battle between Genoa and Florence for the castle Sarzanello although there is much debate over the exact date and purpose of the piece. Isaac's relationship with Lorenzo de' Medici must have been fairly close, because allegedly between 1488 and 1489 he composed the music for a play called "San Giovanni e San Paolo", written by Medici himself. Moreover, when Lorenzo died in April 1492 Isaac composed two motets in his memory. Lorenzo's son Piero inherited everything he owned, including his musical groups. In September 1492 Piero took his musical groups to Rome to perform for the coronation of Pope Alexander VI. During his first stay in Florence Isaac also had dealings with a Florentine named Piero Bello, whose daughter Bartolomea was Isaac's wife. Although the actual date of the marriage is unknown, records imply that it may have been arranged for Isaac by Lorenzo de' Medici when he summoned Isaac from Flanders. On 15 August 1502, Isaac wrote his first will which included names of his proprietors, alluding to the fact that he was doing well to care for his wife and property should anything happen to him. He then traveled to Ferrara to the Este court where he wrote the motet "La mi la sol la sol la mi" in merely two days and competed with Josquin for employment: a famous letter from the agent of the Este family compared the two composers, saying that "[Isaac] is of a better disposition among his companions, and he will compose new works more often. It is true that Josquin composes better, but he composes when he wants to and not when one wants him to." Between 1505 and 1512 there are records of Isaac having dealings in Augsburg, Florence and Constance (see Konstanz), the latter in which he compiled his largest set of works: Choralis Constantinus. This monumental collection of mass propers was commissioned by the Constance cathedral on 14 April 1508 and completed by Isaac and his student Ludwig Senfl by the winter of 1509. Isaac and Bartolomea were almost definitely back in Florence by this time since the completed Choralis Constantinus had to be mailed to the cathedral. On 4 January 1512 Isaac bartered his house in Florence for a smaller one, signifying his settling down. He and his wife probably remained there except for a few short trips until his death. Isaac also made a point to revise his will on 24 November 1512 in which he requested that a mass be said every year forever at Santissima Annunziata or another church should Annunziata be unable. Bartolomea would be able to pay for these masses with provisions. On the recommendation of Pope Leo X and of his brother Giuliano de' Medici, he was given an honorary position as chief of the Chapel of Polyphonic Music at Santa Maria del Fiore on 30 May 1514, which served as a pension. Isaac also continued to receive payments from the court of Maximilian I regardless of his living in Florence. Music composed by Isaac included masses, motets, songs in French, German, and Italian, as well as instrumental music. His best known work may be the song "Innsbruck, ich muss dich lassen", of which he made at least two versions. It is possible, however, that the melody itself is not by Isaac, and only the setting is original. The same melody was later used as the theme for the Lutheran hymn "O Welt, ich muss dich lassen", which was the basis of works by Johann Sebastian Bach, including his St Matthew Passion and Johannes Brahms. Of his settings of the ordinary of the mass, 36 survive; others are believed to have been lost. Numerous individual movements of masses survive as well. But it is composition of music for the Proper of the Mass – the portion of the liturgy which changed on different days, unlike the ordinary, which remained constant – which gave him his greatest fame. The huge cycle of motets which he wrote for the mass Proper, the Choralis Constantinus, and which he left incomplete at his death, would have supplied music for 100 separate days of the year. Another famous motet by Isaac is Optime pastor (Optime divino), written for the accession to the papacy of Medici pope Leo X. This motet compares the Pope to a shepherd capable of soothing all of his flock and binding them together. While in the service of the Medici in Florence, Isaac wrote a lament on the death of Lorenzo de' Medici, Quis dabit capiti meo aquam (1492), which set words by Lorenzo's favorite poet, Angelo Poliziano.
Ықпал
Исаактың ықпалы әсіресе Германияда, Габсбургтер сарайымен байланысын сақтап тұрғандықтан, айқын байқалды. Ол неміс тілді аймақтарда тұрып, музыкасы кеңінен таралған франко-фламандтық полифониялық стильдің алғашқы маңызды шебері болды. Ғалымдар оның арқасында Нидерландының полифониялық стилі Германияда кең қабылданып, сол жерде контрапункт музыкасының одан әрі дамуына жағдай жасады. Австриялық сериалдық композитор Антон Веберн (1883–1945) Австрия мен Германиядағы музыктану ғылымының көшбасшысы профессор Гвидо Адлердің жетекшілігімен Исаактың "Choralis Constantinus" еңбегі бойынша докторлық диссертациясын қорғады.
The influence of Isaac was especially pronounced in Germany, due to the connection he maintained with the Habsburg court. He was the first significant master of the Franco Flemish polyphonic style who both lived in German speaking areas, and whose music was widely distributed there. It was through him that the polyphonic style of the Netherlands became widely accepted in Germany, making possible the further development of contrapuntal music there. The Austrian serialist composer Anton Webern (1883–1945) gained his PhD on Isaac's Choralis Constantinus, with Prof. Guido Adler, the doyen of musicology in Austria and Germany.