Кіріспе

Шикізаттан өнімдер жасауды зерттеу

Процесс инженері – адамзаттың шикізат пен энергияны қоғамға пайдалы өнімдерге өнеркәсіптік деңгейде айналдыруға мүмкіндік беретін табиғаттың негізгі принциптері мен заңдарын түсіну және қолдану. Нақты қолданылатын құралдарға қарамастан, процесс инженері материал ағынының жолдары, сақтау жабдықтары (мысалы, резервуарлар мен бункерлер), түрлендірулер (мысалы, дистилляциялық колонналар, қабылдағыш/бас резервуарлар, араластыру, бөлу, сору және т.б.) көрсетілген процесс ағым сызбасын (ПАС) пайдалану арқылы қалыптастырылады, сондай-ақ барлық құбырлар мен конвейерлердің тізімі, олардың құрамы, тығыздық, тұтқырлық, бөлшектердің мөлшері сияқты материалдың қасиеттері, ағын жылдамдықтары, қысымдар, температуралар және құбырлар мен аппараттар үшін қолданылатын материалдар да көрсетіледі. Бұл жобалауға жүйелі көзқарас ұсынады. P&ID (Құралдар мен басқару жүйесінің сызбасы) процестің жұмыс істеуін сипаттайтын «жүйелік нұсқаулықты» немесе «функционалдық жобалау талаптарын» әзірлеу үшін жобалау негізі ретінде қолданылады. Ол машиналарды пайдалану, жобалаудағы қауіпсіздік, бағдарламалау және инженерлер арасындағы тиімді байланыс арқылы процеске бағыт көрсетеді. P&ID негізінде процесс жоспарының (жер учаскесінің жоспары) жоғарыдан және бүйірден (көлденең қима) көрінісін, сондай-ақ құрылыс инженерлері сияқты басқа да инженерлік салалардың жұмыстарын (жер жұмыстары, іргетас дизайны, бетон плитасының дизайны, жабдықты қолдау үшін металл конструкциялар және т.б.) көрсетеді. Бұрынғы жұмыстың барлығы жобаның көлемін анықтауға, содан кейін жобаны іске асыру үшін шығындар сметасын және инженерлік, сатып алу, дайындық, монтаж, іске қосу, өндіріс және процесс ағынының уақытын көрсететін кесте жасауға бағытталған. Шығындар сметасы мен кестеде қажетті дәлдік деңгейіне байланысты, әдетте клиенттерге немесе мүдделі тараптарға бірнеше жобалау нұсқалары ұсынылады, олар өз талаптарын жеткізеді. Процесс инженері осы қосымша нұсқауларды (көлемдік өзгерістерді) жалпы жобалауға және қосымша шығындар сметасына енгізеді, сондай-ақ қаржыландыру мақұлдауы үшін кестелерді жасайды. Қаржыландыру мақұлдағаннан кейін жоба жобалық басқару арқылы іске асырылады.

Өңдеу инженериясының тарихы

Өнеркәсіптік процестерде әр түрлі химиялық әдістер ежелден бері қолданылып келеді. Дегенмен, 1780 жылдары термодинамика мен массаның сақталу заңының пайда болуымен ғана процесс инженериясы жеке ғылым ретінде толыққанды дамып, енгізілді. Қазіргі кездегі процесс инженериясы деп аталатын білімдер жиынтығы өнеркәсіптік революция кезеңінде тәжірибе мен қателік арқылы қалыптасты. 1980 жылға қарай, химиялық инженерияның әдістері мен тәжірибесі түрлі салаларда қолданыла бастағандықтан процесс инженериясының концепциясы пайда болды. Осы кезде процесс инженериясы "материалдардың өзгеру процестерін жобалау, талдау, дамыту, құрылыс салу және тиімді пайдалану үшін қажетті білімдер жиынтығы" деп анықталды. 20-шы ғасырдың соңына таман процесс инженериясы химиялық инженерияға негізделген технологиялардан металлургиялық инженерия, ауыл шаруашылығы инженериясы және өнім инженериясы сияқты басқа да салаларға қарай кеңейді.