Кіріспе

Ағаш өңдеуде қолданылатын, 90° бұрыштарды белгілеу және тексеруге арналған құрал.

Тікбұрыш – ағаш өңдеу құралы, ағаш бұйымдарының 90° бұрыштарын белгілеу және тексеру үшін пайдаланылады. Ағаш шеберлері түрлі-түрлі квадраттарды қолданғанымен, тікбұрыш ағаш өңдеудегі ең қажетті құралдардың бірі саналады. «Квадрат» деген сөз атаудың өзі 90° бұрышты білдіреді. Ағаш бөлшегін тікбұрышпен сынап қарау – оның жиектері мен беттерінің бір-біріне түзу, тегіс және тік бұрышты екенін тексеру. Тікбұрыш осылай аталуының себебі, ол жұмыс дайындамасының қаншалықты тікбұрышты екенін сынау үшін қолданылады.

Сипаттама

Трай-шаршы екі негізгі бөліктен тұрады: жалақ (сонымен қатар арқалық немесе тіл деп те аталады) және қоршау, олар 90° бұрышта біріктіріліп, "L" пішінін құрайды. Жалақ әдетте ағаштан немесе болаттан жасалады және қоршауға бекітіледі, ал қоршау жалақтан қалың болып, ағаш, металл немесе пластиктен жасалады. Қоршау мен жалақтың екі жиегі де параллель болып келеді. Әдетте, жалақ пен қоршаудың қимасы тіктөртбұрышты болады, бірақ кейбір ағаш трай-шаршыларда жалақ пен қоршаудың ұштары әсемделіп кесілуі мүмкін. Кейбір болат жалақтарда өлшеу үшін сызықтар да болады. Көбінесе, қоршаудың жоғарғы бөлігі жалақтың толық енін жаппайды, белгі қою кезінде кедергі келтірмеу үшін. Трай-шаршылар ұзын трай-шаршы қажет емес кішігірім жұмыстар үшін ыңғайлы, мысалы, кішігірім қосылыстарды белгілеу үшін. Әдеттегі, көп мақсатты трай-шаршы көбінесе үлкен трай-шаршылар жиһаз жасау сияқты жұмыстар үшін қолданылады және оларды ағаш шеберінің өзі жасауы мүмкін, бірақ мұндай үлкен жұмыстар үшін басқа әдістер көбінесе артықшылыққа ие. 18 ғасырдан бастап трай-шаршылар зауыттарда шығарыла бастады, ал бұрын олар әдетте ағаштан жасалып, шеберлердің өзі жасаған. Тарихи тұрғыдан алғанда, ағаш шеберлері мен сағатшылар өз кәсіптерін көрсететін белгілерде және геральдикада трай-шаршыны символ ретінде пайдаланған. Трай-шаршы символы христиан қасиеттілері Тома апостол мен Жақып Кішісінің суреттерінде де кездеседі.

Дұрыс

Квадрат, қалыпты пайдалану және дұрыс пайдаланбау салдарынан, мысалы, шеттері уақыт өте тозуы немесе квадраттың түсіп кетуі немесе сырқырау салдарынан уақыт өте келе дәлдігін жоғалтуы мүмкін. Ағаштан жасалған квадраттар температура мен ылғалдылықтың өзгеруіне де сезімтал. Сондықтан, махоган сияқты өлшемдік тұрақтылығы жоғары ағаштар көбірек таңдалады.