Кіріспе

Жылқыны ағашқа айналдыру әдісі
Жылқыны балтамен тікбұрыштарға айналдыру

Ағаш өңдеуде, жылқыны тікбұрыштарға айналдыру – бұл жылқыны дөңгелек, табиғи пішінінен, негізінен балтамен, көбінесе немесе аздап тегіс беттері бар ағашқа (тіке бұрыштарға) айналдыру процесі. Бұл ежелгі әдіс, және өнеркәсіптік дәуірдегі қазіргі заманғы арнайы ара зауыттары пайда болғанға дейін, ағаштан жасалған арқалықтарды ағаштан жасалған каркас үшін тікбұрышты етудің стандартты тәсілі болды. Бүгінде оны осы мақсатта кез-келген адам кейде пайдаланады, егер олардың жылқылары болса, арқалықтар қажет болса және дайын ағаш үшін төлеуге болмаса немесе қалаmasa. Мысалы, қарапайым бюджеттегі үй иелері өздері ағаш тіке бұрыштарға айналдыруды таңдауы мүмкін, оны сатып алудың орнына.

Анықтамалар

Hew – балта немесе қылыш сияқты құралмен соғу, шабу немесе кесу дегенді білдіретін жалпы термин; соғыста, тас және ағаш кесуде, сондай-ақ көмір және тұз өндіруде осы мағынада қолданылады. Ағаш тілу – өткір құралмен, мысалы балтамен ағашты пішімдеу, әсіресе бөрененің бір немесе бірнеше жағын тегістеу.

Әдістер

Ағаш өңдеудің ежелгі тәсілі ретінде, тарих барысында әр кезеңде әртүрлі әдістер дамыды.

Тізімді дайындау

Ағаш таңдалып, кесілгеннен кейін, оның түскен жерінде немесе ағашпен сүйреп немесе (атпен немесе өгізбен) орманнан жұмыс орнына шығарып әкелуге болады. Бүркенің өзі жерге жақын екі кішкентай тіреуге немесе бел биіктігіндегі тіреулерге қойылады; тіреулерді ойып бекіту арқылы немесе "ағаш иті" (кейде "бүркенің иті" деп те аталады, екі басында тісі бар ұзын темір таяқша) арқылы қозғалмайтындай етіп бекітіледі. Ағаш кесуші бүркенің екі шетіндегі ағаштарды өлшеп, орналастырып, әдетте, бояу сызығымен бүркенің бойымен сызықтар салады.

Нәрселеу

Келесі қадам – әр екі-үш фут сайын, белгіленген сызыққа жақын тереңдікте шапшыма немесе ойыс балтамен ойық жасау, бұл процеске "ойыс жасау" дейді. Ойыс жасау үшін кем дегенде үш әдіс қолданылады. 1) Дөңгелек ағашқа тұрып, балтамен соғып ойық жасау; 2) Германияда екі ағаш шебері жерде тұрып, тіреулерге қойылған дөңгелек ағашқа төменнен соғып ойық жасайды (төмендегі сілтемедегі видеоны қараңыз); 3) Ойық жасау үшін бензопила қолданылады, содан кейін ойықтар тіктеп алу балтасымен бөліп алынады.

Жонглерлік немесе жонглерлік

Жонглинг немесе шұңғырлау деп аталатын осы процесте, ойыстар арасындағы ағаш бөліктері балтамен қағылып түсіріледі. Нәтижесінде, белгіленген сызықтан сәл бұрын жұқартылған жалпақ бет пайда болады. Шұңғырлау және жонглинг ағаштан көп мөлшерде азайтуға, тіліп алуды жеңілдетуге және ағаш сынықтарының ұзынша жыртылуына жол бермеуге көмектеседі.

Қию

Кесу – бұл процестің соңғы кезеңі, және осы процестің өзі де кесу деп аталады. Кесу жұмысы бөренелердің бүйірлерімен балта арқылы жүзеге асырылады. Кесу сабақтың төменгі бөлігінен басталып, тұрған ағаштың жоғарғы бөлігіне қарай жүргізіледі, бұл сынық талшықтардың ішке қарай жылжу мүмкіндігін азайтады, соның салдарынан сәулелік бөлікке дейін жеткізіледі. Көптеген жарияланған мәліметтерде, бөренелердің жоғарғы бетін тегістеу үшін балта қолданылғандығы айтылады, дәл сол сияқты, бүйірлерін тегістеу үшін де балта пайдаланылған. Алайда, тарихи ғимараттардағы кесу құралдарының қалдырған іздерін зерттеу (тракология) көрсеткендей, олар доға тәрізді қозғалыспен жасалған, яғни балтамен, ал емес, балтамен. Кеме жасаушылар көбінесе кеме ағаштарын қалыптастыру үшін балталарды қолданған, құралды таңдау кесілген беттің орналасуына байланысты болған – бүйірлерін балтамен, ал бетін балтамен кесу тиімдірек. Тарихи иллюстрацияларда Азия шеберлерінің де ағаштарды балтамен кескені көрсетілген. Содан кейін, қолмен тегістеу, соққы, яриганна (ежелгі жапондық кесу құралы) немесе кез келген басқа да бекітілген немесе импровизацияланған құралдарды пайдалану арқылы қосымша тегістеу жұмыстары жүргізілуі мүмкін. АҚШ-тағы 19 ғасырдың ағаш құрылыстарында, тік араланған және кейіннен дөңгелек араланған ағаштармен бірге кесілген ұзын бөренелер де кездеседі. Мұның себебі, нашар көлік инфрақұрылымының салдарынан, ұзын бөренелерді ара тігісіне жеткізуге қарағанда, балтамен кесу оңайырақ болды. Теміржолға арналған бөренелер "балтамен кесілген бөренелер" деп аталады және оларды бөрене кесуші жасаған.

Қазіргі қолданысы

Қазіргі заманғы құрылыста белгілі бір салаларда қолданыла берсе де, қайта құтқарылған, қолмен қашалған қабырғалар енді жаңа құрылыстарда және үйлерді жөндеуде кең таралған сәулеттік элементтер ретінде қолданылады. Олар сондай-ақ коммерциялық және мейрамханаларда интерьерде де танымал.