1981 жылғы ғылым мен технологияның маңызды оқиғалары
1981 in science
1981 жылғы ғылым мен технология: ZX81 компьютері, алғашқы портативті компьютерлер, биологиялық детерминизм сын және Бразилиядағы ұлттық парктің құрылуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1981 жылы ғылым және технология саласында көптеген маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1981 in science and technology involved many significant events, listed below.
Биология
Қыркүйек – Бразилияда Пантанал Матогросенсе ұлттық паркі тағайындалды. АҚШ-та Стивен Джей Гулдтың биологиялық детерминизмді сынаған "Адамның қате өлшемі" кітабы жарық көрді.
September – Pantanal Matogrossense National Park designated in Brazil. Publication of Stephen Jay Gould's critique of biological determinism, The Mismeasure of Man, in the United States.
Компьютерлік ғылым
5 наурыз – ZX81, британдық үй компьютері, Sinclair Research компаниясымен шығарылып, бүкіл әлем бойынша 1,5 миллионнан астам дана сатылды. 3 сәуір – Осборн 1, алғашқы табысты портативті компьютер, Сан-Францискодағы Батыс жағалау компьютер жәрмеңкесінде таныстырылды. 9 шілде – Nintendo компаниясы Mario-ның тұңғыш рет пайда болуын көрсететін Donkey Kong аркада ойынын шығарады. 12 тамыз – IBM жеке компьютері шығарылды. 12 қыркүйек – Хаос компьютер клубы, еуропалық хакерлер қауымдастығы, Берлинде Вау Холланд және басқалар құрды.
March 5 – The ZX81, a pioneering British home computer, is launched by Sinclair Research, going on to sell over 1.5 million units worldwide. April 3 – The Osborne 1, the first successful portable computer, is unveiled at the West Coast Computer Faire in San Francisco. July 9 – Nintendo releases the arcade game Donkey Kong featuring the debut of Mario. August 12 – The IBM Personal Computer is released. September 12 – The Chaos Computer Club, a European association of hackers, is established in Berlin by Wau Holland and others.
Математика
Александр Меркурьев 1=n = 2 және 1=ℓ = 2 жағдайы үшін нормалық қалдықтар изоморфизмі туралы теореманы дәлелдейді.
Alexander Merkurjev proves the norm residue isomorphism theorem for the case 1=n = 2 and 1=ℓ = 2.
Медицина
26 сәуір – Сан-Францискодағы Калифорния университетінің докторы Майкл Р. Харрисон әлемдегі алғашқы ашық емілдік операцияны жүргізеді. 5 маусым – АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын алу орталығы Лос-Анджелесте бес гомосексуал ер адамдағы пневмоцистис пневмониясының ерекше ошағын тіркегеннен кейін ЖИТС пандемиясы басталады. Брюс Рейц Стэнфорд ауруханасында Мэри Голькеге алғашқы сәтті жүрек-өкпе трансплантациясын жасаған команданы жетектейді. LeCompte маневрі алғаш рет орындалды. Ағылшын психиатры Лорна Уинг "Аспергер синдромы" терминін ұсынады.
April 26 – Dr. Michael R. Harrison of the University of California, San Francisco, performs the world's first human open fetal surgery. June 5 – AIDS pandemic begins when the United States Centers for Disease Control and Prevention reports an unusual cluster of Pneumocystis pneumonia in five homosexual men in Los Angeles. Bruce Reitz leads the team that performs the first successful heart–lung transplant on Mary Gohlke at Stanford Hospital. LeCompte maneuver first performed. English psychiatrist Lorna Wing introduces the term "Asperger syndrome".
Ғарышты зерттеу
12 сәуір – Космикалық шаттлдың алғашқы ұшырылысы: «Колумбия» STS-1 миссиясымен ұшырылды. 6 қазан – UoSAT 1, ең алғашқы заманауи микросерік, Жердің төмен орбитасына жіберілді.
April 12 – The first launch of a Space Shuttle: Columbia launches on the STS 1 mission. October 6 – UoSAT 1, the first modern microsatellite, is launched into Low Earth orbit.
Технология
7 шілде – Пол МакКриди басқаратын американдық команда жобалаған және Стивен Птачек ұшқышпен басқарған Solar Challenger электр ұшағы, қанаттарына орнатылған күн фотоэлектрлік жасушаларынан алынған күн энергиясын ғана пайдаланып, 262 шақырымдық (163 миль) Англия арнасын басып өтеді. 17 шілде – Hyatt Regency жаяу өткелінің құлауы: Кейінірек жасалған дизайндық өзгеріске байланысты конструкциялық ақаулық салдарынан Канзас-Сити, Миссури штатындағы Hyatt Regency қонақ үйінің екі ішкі аспалы жаяу өткелі құлап, 114 адам қаза тапты.
July 7 – Electric aircraft Solar Challenger, designed by an American team led by Paul MacCready and piloted by Stephen Ptacek, makes a 163 mile (262 km) crossing of the English Channel using only solar power from wing mounted photovoltaic cells. July 17 – Hyatt Regency walkway collapse: Structural failure due to a late design change causes two internal suspended walkways at the Hyatt Regency Hotel in Kansas City, Missouri to collapse, killing 114.