Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израильдік саяси партия (1930–1968) Мозамбиктегі қала.
Israeli political party (1930–1968)
the town in Mozambique
Мапай (מִפְלֶגֶת פּוֹעֲלֵי אֶרֶץ יִשְׂרָאֵל, Mifleget Poalei Eretz Yisrael, "Израиль жерінің жұмысшы партиясы" деген мағынадағы акроним) – Израильдегі демократиялық социалистік саяси партия. 1968 жылы қазіргі Израильдің Еңбек партиясына біріккенге дейін Израиль саясатындағы басты күш болды. Мапай билікте болған кезеңде әл-ауқат мемлекетінің құрылуымен ерекшеленетін көптеген прогрессивті реформалар жүзеге асырылды, олар ең төменгі кіріс, әлеуметтік қорғау және тұрғын үйге субсидиялармен, сондай-ақ денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтерге тегін (немесе дерлік тегін) қол жеткізуді қамтамасыз етті.
Mapai (, an acronym for מִפְלֶגֶת פּוֹעֲלֵי אֶרֶץ יִשְׂרָאֵל, Mifleget Poalei Eretz Yisrael, lit. "Workers' Party of the Land of Israel") was a democratic socialist political party in Israel, and was the dominant force in Israeli politics until its merger into the modern day Israeli Labor Party in 1968. During Mapai's time in office, a wide range of progressive reforms were carried out, as characterised by the establishment of a welfare state, providing minimum income, security, and free (or almost free) access to housing subsidies and health and social services.
Тарих
Партия 1930 жылдың 5 қаңтарында А.Д. Гордон құрған "Хапоэль ха-Цаир" және 1919 жылы Дэвид Бен-Гурион басқарған "Поале Цион" сионистік социалистік қозғалысының оң, умереннее қанатынан пайда болған "Ахдут ха-Авода" партияларының бірігуі арқылы құрылды. 1920-ші жылдардың басында Еңбек сионистік қозғалысы еврей қонысының экономикасы мен инфрақұрылымына үстемдік еткен "Хистадрут" одағын құрды, кейіннен "Мапай" партиясы сионистік саясаттағы басым саяси фракцияға айналды. Сондай-ақ, ол жаңа және жаңадан пайда болатын еврей қауымдастықтарының халқы мен мүлкін қорғаған алғашқы екі қарулы еврей тобы – "Хашомер" мен "Хагананың" құрылуына жауапты болды. 1930 жылдардың басында Дэвид Бен-Гурион партияны басқарып, Палестинадағы еврей қауымының (ишув деп аталатын) іс жүзіндегі көшбасшысы болды. Ол 1930-1940 жылдары Еңбек және Социалистік Интернационалдың мүшесі болды. Партия 1960 жылдардың аяғына дейін тек еврейлерден ғана тұрды, содан кейін Израиль арабтары үшін бірнеше спутниктік партиялар құрылды, олардың ішінде Назарет Демократиялық тізімі, Израиль арабтары үшін Демократиялық тізім, Ауыл шаруашылығы және даму, Прогресс және жұмыс, Ынтымақтастық және бауырластық, Прогресс және даму, Ынтымақтастық және даму партиялары бар. Ол араб азаматтарын әскери жағдайға бағыну саясатын қолдады, оның ішінде оларды тұрғылықты жерлерінде ұстап тұру және Израиль билігі берген рұқсаттамасыз шығуға тыйым салу шаралары кірді.
The party was founded on 5 January 1930 by the merger of the Hapoel Hatzair founded by A. D. Gordon and the original Ahdut HaAvoda (founded in 1919 from the right, more moderate, wing of the Zionist socialist Poale Zion led by David Ben Gurion). In the early 1920s the Labor Zionist movement had founded the Histadrut Union, which dominated the Hebrew settlement economy and infrastructure, later making Mapai the dominant political faction in Zionist politics. It was also responsible for the founding of Hashomer and Haganah, the first two armed Jewish groups which secured the people and property of the new and emerging Jewish communities. By the early 1930s, David Ben Gurion had taken over the party, and had become de facto leader of the Jewish community in Palestine (known as the Yishuv). It was a member of the Labour and Socialist International between 1930 and 1940. The party was Jewish only until the late 1960s, with a succession of satellite parties for Israeli Arabs, including the Democratic List of Nazareth, the Democratic List for Israeli Arabs, Agriculture and Development, Progress and Work, Cooperation and Brotherhood, Progress and Development and Cooperation and Development. It supported the policy of subjecting Arab citizens to martial law, which included confining them to the towns of their residence, and allowing them to exit only with a permit granted by the Israeli authorities.
Саясат және үкімет
1948 жылғы Араб-Израиль соғысынан жеңіске жетіп, тәуелсіздік алған партия 1949 жылғы Израильдің алғашқы сайлауында зор қолдауға ие болды, дауыстардың 36%-ын алып (екінші орындағы Мапамның 15%-ынан асып түсті) және 120 орынның 46-сын жеңіп алды. Бен-Гурион премьер-министр болып тағайындалды және Біріккен діни фронт, Прогрессивті партия, Сефардтар мен Шығыс қауымдастықтары және Назарет демократиялық тізімімен (Мапаймен байланысты Израиль араб партиясы) коалиция құрды. Мапайдың алғашқы өкілеттігі кезінде қабылданған маңызды заңдардың бірі – 1949 жылғы білім беру заңы, ол барлық балаларға 5-тен 14 жасқа дейін міндетті білім беруді енгізді. Мапайдың үкіметтегі жылдары 1953 жылғы Ұлттық сақтандыру заңы мен 1958 жылғы Әлеуметтік қызметтер заңы да қабылданды, бұл заңдар кең ауқымды әлеуметтік көмек бағдарламаларын, соның ішінде көп балалы отбасыларға арналған арнайы жәрдемақылар, жұмысшылардың өтемақылары, аналарға берілетін жәрдемақы, қарттар мен асыраушысынан қалғандарға зейнетақы тағайындауды бекітті. 1951 жылғы екінші сайлауда Мапай елдегі экономикалық қиындықтарға қарамастан, дауыс үлесін 37%-ға (және 47 орынға) арттырды. Бен-Гурион тағы да Мизрахи, Хапоэль ХаМизрахи, Агудат Исраэль, Поалей Агудат Исраэль және Мапаймен байланысты үш Израиль араб партиясы – Израиль арабтарының демократиялық тізімі, Прогресс және Жұмыс, Ауыл шаруашылығы және даму партияларының қолдауымен үкімет құрды. Алайда, ол 1953 жылғы 6 желтоқсанда Сде Бокердегі шағын Негев кибуцында қоныстану үшін отставкаға кетіп, бүкіл елді таң қалдырды, ал оның орнына Моше Шарет тағайындалды. 1955 жылғы сайлауда партияның қолдауы 32%-ға (және 40 орынға) төмендеді, бірақ екінші орындағы Геруттан (13 орын) әлдеқайда жоғары нәтиже көрсетті. Бен-Гурион премьер-министр болып қайта оралды және Ұлттық діни фронт (кейіннен Ұлттық діни партия деп аталды), Мапам, Ахдут ХаАвода және үш Израиль араб партиясы – Израиль арабтарының демократиялық тізімі, Прогресс және Жұмыс, Ауыл шаруашылығы және даму партияларымен коалиция құрды. Кейіннен Прогрессивті партия да қосылды. Алдыңғы сайлаудан өзгеше, 1959 жылғы сайлауда партия қолдауын күрт арттырып, ең жақсы сайлау нәтижесін көрсетті – 38% дауыс және 47 орын. Бен-Гурион Ұлттық діни партияны, Мапамды, Ахдут ХаАводаны, Прогрессивті партияны және үш Израиль араб партиясын – Прогресс және даму, Ынтымақтастық және бауырластық, Ауыл шаруашылығы және даму партияларын коалиция құруға шақырды. 1961 жылы үкіметті құлатқан Лавон ісі бойынша жүргізілген тергеу, сол жылы өткен сайлауда партияның салыстырмалы түрде нашар нәтиже көрсетуіне ықпал етті, өйткені ол дауыстардың 35%-ын және 42 орынды ғана жинады. Бен-Гурион Ұлттық діни партия, Ахдут ХаАвода, Агудат Исраэль жұмысшылары, Ынтымақтастық және бауырластық, Прогресс және даму партияларымен күшті коалиция құрғанмен, бесінші Кнессет кезінде екі оқиға Мапайдың үстемдігін әлсіретті. Біріншіден, Бен-Гурион жеке себептермен партия басшысы лауазымынан кетті, бірақ шындығында ол әріптестерінен жеткілікті қолдау алмағанына ренжіді. Ол Мапайдан тағы жеті мүшені алып, жаңа партия – Рафи құрды. Екіншіден, екі ірі оңшыл оппозициялық партия – Герут және Либералды партия бірігіп Гахал құрды. Бұл Кнессет сессиясының соңында Мапайдың 34 орыны болса, Гахалдың 27 орыны болды. Партия оппозицияның күшейген күшіне жауап ретінде, ұқсас идеологиясы бар басқа партиялардан қолдау іздеді. Нәтижесінде 1965 жылғы сайлау алдында Ахдут ХаАводамен одақтасып, Еңбек альянсын құрды. Жаңа партия дауыстардың 37%-ын алып, 45 орын жеңіп алды және Гахалды (26 орын) оңай жеңді. 1968 жылғы 23 қаңтарда Мапай, Ахдут ХаАвода және Рафи бірігіп Израильдің Еңбек партиясын құрды және жеке партия ретінде өмір сүруін тоқтатты.
Due to its role in emerging victorious and independent from the 1948 Arab–Israeli War, the party won large support in Israel's first elections in 1949, receiving 36% of the vote (well ahead of second placed Mapam's 15%) and winning 46 of the 120 seats. Ben Gurion became Prime Minister and formed a coalition with the United Religious Front, the Progressive Party, the Sephardim and Oriental Communities and the Democratic List of Nazareth (an Israeli Arab party associated with Mapai). A notable piece of legislation enacted during Mapai's first term in office was an educational law in 1949 which introduced compulsory schooling for all children between the ages of 5 and 14. Mapai's years in office also witnessed the passage of the National Insurance Act of 1953 and the Social Welfare Service Law of 1958, which authorised a broad range of social welfare programmes, including special allowances for large families, workers' compensation provisions, maternity insurance, and old age and survivors' pensions. In the second elections in 1951 Mapai increased its vote share to 37% (and 47 seats) despite the country's economic problems. Ben Gurion again formed the government with the support of Mizrachi, Hapoel HaMizrachi, Agudat Yisrael, Poalei Agudat Yisrael and the three Israeli Arab parties associated with Mapai, the Democratic List for Israeli Arabs, Progress and Work and Agriculture and Development. However, he shocked the nation by resigning on 6 December 1953 in order to settle in the small Negev kibbutz of Sde Boker, and was replaced by Moshe Sharett. The 1955 elections saw a drop in the party's support to 32% (and 40 seats), though still well ahead of the second placed Herut (13%). Ben Gurion returned as Prime Minister, and formed a coalition with the National Religious Front (which later changed its name to the National Religious Party), Mapam, Ahdut HaAvoda, and the three Israeli Arab parties, the Democratic List for Israeli Arabs, Progress and Work and Agriculture and Development. Later the Progressive Party was also added. In contrast to the previous one, the 1959 election saw a surge in support, as the party recorded its best electoral performance, taking 38% of the vote and 47 seats. Ben Gurion again invited the National Religious Party, Mapam, Ahdut HaAvoda, the Progressive Party and the three Israeli Arab parties, Progress and Development, Cooperation and Brotherhood and Agriculture and Development to form the coalition. The inquiry into the Lavon Affair which brought down the government in 1961 probably contributed to the party's relatively poor performance in the elections in the same year, as it picked up only 35% of the vote and 42 seats. Although Ben Gurion formed a strong coalition with the National Religious Party, Ahdut HaAvoda, Agudat Yisrael Workers, Cooperation and Brotherhood and Progress and Development, two events during the fifth Knesset led to Mapai's reducing dominance. Firstly, Ben Gurion resigned as head of the party citing personal reasons, though in reality he was upset at a perceived lack of support from colleagues. He set up a new party, Rafi, taking with him seven other Mapai members. Secondly, the two major right wing opposition parties, Herut and the Liberal Party had merged into Gahal. This meant by the end of the Knesset session, Mapai had only 34 seats to Gahal's 27. The party's response to the unprecedented strength of the opposition was to seek support from other parties with similar ideologies. The result was an alliance with Ahdut HaAvoda to form the Labor Alignment before the 1965 election. The new party received 37% of the vote and won 45 seats, and comfortably beat Gahal (26 seats). On 23 January 1968 Mapai, Ahdut HaAvoda and Rafi merged into the Israeli Labor Party and ceased to exist as individual entities.
Партия басшыларын таңдау
1963 жылға дейін партияның басшысын таңдау үшін ешқандай ресми ереже болған жоқ. Партия құрылғаннан бастап Дэвид Бен-Гурион ұзақ жылдар бойы партияның сөзсіз басшысы болды. Тіпті 1954-1955 жылдардағы қысқа мерзімді зейнеткерлік кезеңінде (осы уақытта Моше Шарет ресми партия басшысы болды) Бен-Гурион партияның іс жүзіндегі басшысы деп есептелді. Бен-Гурион 1963 жылы қайта зейнеткерлікке шыққаннан кейін партияның жетекші тұлғалары арасындағы бейресми кеңесулер Леви Ешколды басшылыққа тағайындау туралы бейресми келісімге келді, және бұл шешім партияның Орталық комитетімен бекітілді. Партия басшысы болғаннан кейін Ешкол партия конституциясына түзетулер енгізуді сәтті іске асырды, соның нәтижесінде премьер-министр лауазымына үміткер (яғни партия басшысы) партияның Орталық комитетімен таңдалады деп белгіленді. Осылайша, Бен-Гурион 1965 жылы партия басшылығын қайтаруға тырысқанда, партияның Орталық комитетінің дауысымен ресми басшылық сайлауы өтті.
Until 1963, the party had no formal rules to govern the selection of its leader. From the party's establishment, David Ben Gurion was long the unchallenged leader of the party. Even in his brief 1954–1955 retirement (during which Moshe Sharett served as the official party leader), Ben Gurion was still largely considered the de facto party boss. After Ben Gurion retired again in 1963, informal consultations by the party's leading figures resulted in an informal consensus to appoint Levi Eshkol as leader, and this choice was ratified by the party's Central Committee. Soon after becoming party leader, Eshkol successfully pushed the party to amend its constitution to state that the party's candidate for the office of prime minister (its leader) would be selected by the party's Central Committee. Thus, when Ben Gurion unsuccessfully attempted to retake party leadership in 1965, there was a formal leadership election held by a vote of the party's Central Committee.
Сайлау нәтижелері
Сайлау дауыстары%Орын саны+/–Лидер193121,497 (#1)43.5Жаңа Дэвид Бен-Гурион194473,367 (#1)36.5 371949155,274 (#1)35.7 181951256,456 (#1)37.3 111955274,735 (#1)32.2 51959370,585 (#1)38.2 71961349,330 (#1)34.7 51965Еңбек коалициясының бір бөлігі 5Леви Эшкол
ElectionVotes%Seats+/–Leader193121,497 (#1)43.5NewDavid Ben Gurion194473,367 (#1)36.5 371949155,274 (#1)35.7 181951256,456 (#1)37.3 11955274,735 (#1)32.2 51959370,585 (#1)38.2 71961349,330 (#1)34.7 51965Part of the Labor Alignment 5Levi Eshkol