Кіріспе

Бродвей сахнасының шебері (1872–1918)

Хелен Анна Хелд (19 наурыз 1872 – 12 тамыз 1918) – Польшада туған, еврей тегіндегі француз сахна шебері, Бродвейде өнер көрсеткен. Лондонда өнер көрсетіп жүргенде оны импресарио Флоренц Зигфельд байқап, Америкаға әйелі ретінде алып келді. 1896 жылдан 1910 жылға дейін ол Бродвейдің ең танымал актрисаларының бірі болды, бірнеше мюзиклде әдемі, көңілді париждік әнші және комедия актрисасы ретінде танылды. Оның дене пішіні сағат құмына ұқсас, сахнадан тыс өмірінде ерекше мінез-құлқымен көзге түсті, мысалы, терісінің әдемі болуы үшін күніне 40 галлон сүтке шомылушы еді. Оның атақтылығына оның өзіндік талантынан гөрі Зигфельдтің жарнамалық шеберлігінің әсері зор дегендер де болды, бірақ оның көрермендерге әсері он жылдан астам уақыт бойы даусыз болды, ал бірнеше қойылымы сол кездегі көрермендер саны бойынша рекордтарды жаңартты. Оның шексіз еркіндігі Зигфельд ақымақтықтары деп аталатын, ұзақ жылдар бойы сәнді болған ревюлер сериясына да ықпал етті.

Ерте өмір

Варшавада, Польша Конгресі, Ресей империясында дүниеге келген Хелен Анна Хелд, неміс еврейі қолғап шебері Шиммле (сонымен қатар Морис) Хелд пен оның француз еврей әйелі Ивонн Пьердің қызы болды. Көздерде туған жылы 1865-тен 1873-ке дейін әртүрлі көрсетілген, бірақ 1872 жыл қабылданған. 1881 жылы антисемиттік қарақшылықтар отбасын Парижге, Францияға қашуға мәжбүр етті. Әкесінің қолғап жасау бизнесі сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол күзетші болып жұмыс істеді, ал анасы кошер мейрамханасын ашты. Хелд киім өндірісінде жұмыс істей бастады, содан кейін Париждегі еврей театрларында әнші болып жұмысқа орналасты, ал әкесі қайтыс болғаннан кейін Лондонға кетті, онда ол Жакоб Адлердің қойған Абрахам Голдфаденнің «Шуламит» пьесасындағы бас рөлді ойнады; ол сондай-ақ Голдфаденнің Париж труппасында болды, олардың кассирі ақшаларын ұрлап алғаннан кейін ешқашан қойылым көрсетпеді. Францияда жас кезінде Хелд католицизм дініне ауысты.

Алғашқы жылдар

Оның көңілді және жанды мінезі танымал болды және сахнадағы өнерге қатысты мансабы дамыды, себебі ол өткір әндерімен, құлықты мінезімен және сахнада аяқтарын көрсетуге дайындығымен белгілі болды. 1894 жылы ол өзінен әлдеқайда үлкен уругвайлық әуесқой Максимо Каррераға үйленді, олардан Лианна (1895–1988) деген қызы дүниеге келді, ол актриса және продюсер болды, кейде Анна Хелд кіші деп таныстырылды.

Еуропа бойынша гастрольдік сапарда жүргенде, Хелд 1896 жылы Лондонда Флоренц Зигфелдпен кездесті, ол онымен бірге Нью-Йоркке қайтуын өтінді. Ол америкалық баспасөзге оның қабырғаларын хирургиялық жолмен алып тастағаны туралы әңгімелер таратып, оған деген қызығушылықты қоздырды. Хелд пен Зигфелд Нью-Йоркке келген кезде ол көпшіліктің қызу талқыбына түсті.

Бродвейдегі табысы

Уилфрид Лориер университетінің Дэвид Монод Хелд талантқа қарағанда беделімен көбірек көзге түскенін айтты, ол жаңа әлеуметтік еркіндіктерді зерттей бастаған Виктория дәуірінен кейінгі көрермендерге ұсынған иллюзия еді. 1896 жылдан бастап Хелд Бродвейде бірнеше сәттіліктерге қол жеткізді, оның ішінде «Кішкентай герцогиня» (1901) және «Париждік модель» (1906–1907) қойылымдары бар. Бұл, Зигфельдтің қалтасын толықтырғаннан басқа, оның өзінің миллионері болуына мүмкіндік берді. Зигфельдтің жарнамалық әрекеттер жасау қабілеті Хелдтің атын көпке танытты. Бұл мәлімдеме Хелдтің «Анна Хелд және Фло Зигфельд» атты автобиографиясында қайталанды, бірақ Ричард және Полетт Зигфельд («The Ziegfeld Touch» кітабының авторлары) Хелд өзінің естеліктерін жазбағанын және Лианна автобиографияның нағыз авторы болғанын анықтады. Хелдтің өмірбаясын жазған Ев Голден Лианнаның түсік тастағаны туралы айтқан сөзінің Лианна жек көретін Зигфельдті қаралау үшін ойлап тапқан өтірік болғанын жазды.

Фильм

Нью-Йорк ойын-сауық кәсіпкері Оливер Мороско 1916 жылы «Мадам ла Президент» спектаклінде басты рөлге Хелдті бекітті. Motion Picture Classic журналына Хектор Эймске берген сұхбатында ол осы рөлі үшін 25 000 доллар алғанын мәлімдеді.

Кейінгі жылдар және өлім

Мисс Бейкүнәден кейін Хелд Бродвейді тастап кетті. Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында ол водевильде жұмыс істеді және Франция бойынша гастрольде болып, француз әскерлеріне өнер көрсетіп, соғысқа қаржы жинады. Ол өз үлесі үшін соғыс қаһарманы деп есептелді және майданға барып, көмектесе алатын жерде болуы үшін көрсеткен батылдығына жоғары баға берілді. 1917 жыл Хелд үшін үздіксіз гастрольдермен өтті; ол «Follow Me» қойылымымен АҚШ-ты аралап, 1918 жылдың қаңтарында денсаулығына байланысты қойылымды жабуға мәжбүр болды. Содан кейін ол Нью-Йорктегі «Savoy» қонақ үйіне орналасты, онда денсаулығы нашарлай берді. «Вашингтон таймс» газетінің мәліметінше, Хелд шамамен бір апта бойы есінен танып, кейде есін жинап, кейде жоғалтып жүрді. 1918 жылдың 12 тамызында дәрігер оның қайтыс болғанын жариялады, және бұл туралы ақпарат құралдарына хабарланды. Шамамен екі сағаттан кейін Хелд қайтадан жанға қайырып, ақпарат құралдары оның тірі екенін хабарлады, бірақ көп ұзамай Хелд қайтыс болды. Хелдтің қосылу рәсімі 14 тамызда Манхэттендегі Сент-Патрик соборында өтті. Флоренц Зигфельд қатыспады, өйткені ол өлімге қорқынышпен қарады және ешқашан қосылу рәсіміне бармады. Хелд Нью-Йорктің Хоторн қаласындағы «Аспан қақпасы» зиратында жерленген. 1978 жылы «Columbia Pictures» компаниясы NBC телеарнасында «Цигфельд: Адам және оның әйелдері» атты телефильмді шығарды. Хелдтің рөлін Барбара Паркинс ойнады. Американдық ақын Карл Сэндбург Анна Хелдке арналған «Электр белгісі қараңғыға айналады» атты естелік өлеңін «Түтін мен болат» жинағында жариялады. 1976 жылы Хелдтің қызы Лианна Каррера Калифорния штатының Сан-Хасинто қаласында анасының жеке және сахналық заттарынан мұражай ашты.

Сахна

Ана Хелдтің Бродвейдегі жұмыстары
Жыл Атауы Рөл Театр Өндіруші Ref(s) (Reference(s))
1896 «Салонға үйлену» — Геральд Сквер Театры Флоренц Зигфелд ЖШ.
1897 «Француз қызы» Сюжетт Геральд Сквер Театры Флоренц Зигфелд ЖШ. және Чарльз Э. Эванс
1897 «Куыршақ» Алесия Олимпиада Театры Оскар Хаммерштейн I
1899–1900 «Әкесінің әйелі» Анна Манхэттен Театры Флоренц Зигфелд ЖШ.
1901–02 «Кішкентай герцогиня» Кішкентай герцогиня Казино Театры, Ұлы Опера үйі Флоренц Зигфелд ЖШ.
1903–04 «Наполеонның қызы» Мадемуазель Марс Никербокер Театры Флоренц Зигфелд ЖШ.
1904–05 «Шатасқан-қуантасқан» Мими де Шартрез Вебердің музыка залы Флоренц Зигфелд ЖШ. және Жозеф М. Вебер
1907–08 «Париждік модель» Анна Бродвей Театры Флоренц Зигфелд ЖШ. және Фрэнк Макки
1908–09 «Күнәсіз қыз» Анна, Күнәсіз қыз Нью-Йорк Театры Флоренц Зигфелд ЖШ.
1913–14 «Ана Хелдтің жұлдызды вариетесі» Өзі Казино Театры Джон Корт
1916–17 «Мені іздеңіз» Клэр Латур Казино Театры Ли Шуберт және Джейкоб Дж. Шуберт