Кіріспе

АҚШ-тың экологиялық заңнамасы бойынша қажетті бағалау, АҚШ Федералды заңнамасы бойынша экологиялық әсер туралы баяндамалар. АҚШ экологиялық әсер туралы баяндама (EIS) 1969 жылғы Ұлттық экологиялық саясат туралы заң (NEPA) бойынша "адамның қоршаған ортасының сапасына маңызды әсер ететін" белгілі бір іс-әрекеттер үшін қажетті құжат болып табылады. ЭИС – шешім қабылдау құралы. Ол ұсынылған іс-әрекеттің қоршаған ортаға тигізетін оң және теріс әсерлерін сипаттайды, сондай-ақ ЭБЖ-да сипатталған іс-әрекеттің орнына таңдауға болатын бір немесе бірнеше балама іс-әрекеттерді тізімдейді. Заңның негізгі авторларының бірі – Линтон К. Колдуэлл. Бұл құжаттардың алдын ала нұсқалары ресми түрде экологиялық әсер туралы баяндама жобасы (DEIS) немесе экологиялық әсер туралы есеп жобасы (DEIR) деп аталады.

Мақсаты

NEPA-ның мақсаты – федералдық агенттіктердің негірленген шешімдер қабылдауын қолдау, үшін "маңызды экологиялық әсерлерге қатысты толыққанды ақпаратты" агенттік басшыларына және жұртшылыққа ұсыну арқылы. NEPA – әлеуетті және қолданыстағы экологиялық тәуекелдерді бірден бағалауға арналған кешенді әдісті құрған алғашқы заң. Бұл заң, сондай-ақ, үкіметтік шенеуніктер, жеке кәсіпкерлер және азаматтарды қоса алғанда, экологиялық шешімдерге қатысы бар барлық тараптардың арасындағы байланыс пен ынтымақтастықты ынталандырады. Атап айтқанда, Экологиялық әсерді бағалау (ЭАБ) федералды үкіметтің NEPA-да белгіленген мақсаттар мен саясаттарды сақтауын қамтамасыз етуге арналған тетік болып табылады. Агенттік жобаны жоспарлағанда немесе жоба туралы ұсыныс алғанда ЭАБ уақытылы дайындалуы керек. Есепте ұсынылып отырған жобаның физикалық және әлеуметтік әсерлерін дұрыс бағалау үшін салааралық тәсіл қолданылуы тиіс. Көптеген жағдайларда, іс-қимыл тікелей федералдық агенттікпен демеушілік етілмесе де, NEPA-ның ЭАБ талабына сәйкес болуы мүмкін. Мұндай факторларға федералдық қаржыландыру, федералдық лицензия немесе рұқсат алу, немесе федералдық бақылауға жататын іс-қимылдар кіруі мүмкін. Барлық федералдық іс-қимылдар толыққанды ЭАБ талап етпейді. Егер іс-қимылдың әсері маңызды немесе маңызды емес болуы мүмкін болса, агенттік алдымен Экологиялық бағалау (ЭБ) деп аталатын, көлемді және қысқарақ құжатты дайындауы мүмкін. ЭБ-нің нәтижелері ЭАБ қажеттігін анықтайды. ЭБ маңызды әсер күтілмейтінін көрсетсе, агенттік маңызды әсер жоқ екенін жариялай алады (МӘЖ) және ұсынылған іс-қимылды жалғастыра алады. Әйтпесе, агенттік толыққанды ЭАБ жүргізуі керек. Көптеген ЭБ МӘЖ-ге әкеледі. Кейбір федералдық іс-қимылдар, егер олар үлгілік босату (ҮБ) критерийлеріне сәйкес келсе, NEPA бойынша ЭБ және ЭАБ талаптарынан босатылуы мүмкін. ҮБ әдетте, іс-қимылдың барысы бұрынғы іс-қимылдың барысына ұқсас немесе өте ұқсас болғанда және ұсынылған іс-қимыл үшін немесе қолданыстағы үлкен нысанның ішінде құрылыс салу үшін бұрынғы іс-қимылдың қоршаған ортаға әсерін болжауға болатын жағдайларда рұқсат етіледі. Мысалы, Кентукки штатындағы 69-шы мемлекетаралық автожолдың екі жаңадан аяқталған бөлігіне NEPA талаптарынан ҮБ берілді, өйткені I-69-дың бұл бөліктері қолданыстағы автожолдарды пайдаланды, оларға шағын жергілікті жөндеулер мен автожол белгілерін өзгертуден басқа көп нәрсе қажет болмады. Сонымен қатар, ҮБ төтенше жағдайларда, ЭБ немесе ЭАБ дайындауға уақыт болмағанда берілуі мүмкін. Мұның мысалы – Федералдық тас жолдар басқармасы I-35W Миссисипи өзені көпірі құлағаннан кейін ауыстыру көпірін салуға ҮБ берген кезде. NEPA федералды үкіметке немесе оның лицензия иелеріне/рұқсаттарына қоршаған ортаға зиян келтіруге тыйым салмайды, керісінше, ықтимал әсерлерді алдын ала түсінуді және жариялауды талап етеді. NEPA-ның мақсаты – негізгі шешім қабылдаушылар мен мүдделі тараптарға іс-қимылды іске асыру қажеттілігі мен оның айналағы адам және табиғи ортаға тигізетін әсерін теңестіруге көмектесу, сондай-ақ іс-қимылды іске асырудың құны мен кестесін бақылауда ұстай отырып, осы әсерлерді азайтуға мүмкіндік беру. Алайда, көптеген іс-шаралар үшін басқа да экологиялық заңнамаларды орындау үшін түрлі федералдық рұқсаттар қажет, мысалы, Таза ауа туралы заң, Таза су туралы заң, Құрып бара жатқан түрлер туралы заң және Федералдық тас жол туралы заңтың 4-тарауы (f) сияқты. Сол сияқты, көптеген штаттар мен жергілікті билік орындары экологиялық заңдар мен ережелерді қабылдады, бұл іс-қимылдың жалғасуына дейін қосымша мемлекеттік және жергілікті рұқсаттарды талап етеді. Бұл рұқсаттарды алу үшін жетекші агенттікке әдетте ең аз экологиялық зиянды практикалық баламаны (ЕЭЗПБ) іске асыру қажет болады, бұл NEPA-ға қосымша федералдық, штаттық және жергілікті экологиялық заңдарды сақтау үшін қажет. Кейбір жағдайларда, NEPA талдауының нәтижесі ұсынылып отырған іс-қимылдан бас тартуға немесе оны тоқтатуға әкеледі, әсіресе "Ешбір іс-қимыл" баламасы ЕЭЗПБ болып шыққанда.

Шектеулер

Ғылым мен саясат арасындағы қарым-қатынастардың ерекшеліктері ЭҚБ-ның (Экологиялық әсерді бағалау) дәлдігін шектейді. Аналитиктер ғылыми қауымның мүшелері болғанымен, оларға саяси жағдай ықпал етеді. Аналитиктерде зерттеу үшін шексіз уақытқа ие болу мүмкіндігі жоқ. Сонымен қатар, ЭҚБ зерттеуінің түпкі мақсаты мен жақсы талдаудың критерийлеріне қатысты әртүрлі көзқарастар да оларға әсер етеді. Бұған қоса, мемлекеттік қызметкерлер өздерінің ведомстволарындағы экологиялық мәселелерді жария етуге құлшынбайды. Азаматтар көбінесе экологиялық бағалау процесін дұрыс түсінбейді. Көпшілік бұл процестің мақсаты тек қана шешім қабылдау үшін қажетті ақпаратты жинау екенін білмейді. Егер бағалау жобаның теріс салдарларын болжаса да, шешім қабылдаушылар бәлігі жобаны іске асыруға құқылы.