Кіріспе

Еуропалық Одақтың (ЕО) агенттігі

Еуропалық қоршаған орта агенттігі (ЕҚОА) – қоршаған орта туралы тәуелсіз ақпарат ұсынатын Еуропалық Одақтың (ЕО) агенттігі.

Анықтама

Еуропалық қоршаған орта агенттігі (ЕҚОА) – Еуропалық Одақтың (ЕО) қоршаған орта туралы тәуелсіз ақпарат ұсынатын агенттігі. Оның мақсаты – қоршаған орта саясатын әзірлеуге, іске асыруға және бағалауға қатысатын адамдарға көмектесу, сондай-ақ халықты ақпараттандыру.

Ұйым

ЕЭА Еуропалық экономикалық қауымдастық (ЕЭҚ) 1210/1990 қаулысымен (ЕЭҚ 933/1999 және ЕЭҚ 401/2009 қаулыларымен өзгертілген) құрылды және 1994 жылы жұмыс істей бастады, штаб-пәтері Данияның Копенгаген қаласында орналасқан. Агенттік басқарушы кеңес арқылы басқарылады, оған 32 мүше мемлекеттің үкіметтерінің өкілдері, Еуропалық комиссияның өкілі және Еуропалық парламент тағайындаған екі ғалым кіреді. Агенттіктің ғылыми комитеті кеңеске көмектеседі. Агенттіктің қазіргі атқарушы директоры – 2023 жылдың 1 маусымынан бастап бес жылға тағайындалған Лена Йля Мононен. Мононен профессор Ханс Брюинькиннің орнын басады.

Есептер, деректер және білім

Еуропалық қоршаған орта агенттігі (ЕҚОА) биологиялық әртүрлілік, ауа сапасы, көлік және климаттың өзгеруі сияқты кең ауқымды мәселелер бойынша сапасы расталған деректерге негізделген бағалаулар жасайды. Бұл бағалаулар Еуропалық Одақтың қоршаған ортаны қорғау саясаты мен заңнамасымен тығыз байланысты, сондай-ақ кейбір салалардағы прогресті бақылауға және қосымша күш-жігер қажетті салаларды анықтауға көмектеседі. Құрылтай регламентінде белгіленгендей, ЕҚОА өзінің маңызды есебі – «Еуропаның қоршаған ортасының жай-күйі және болашағы» (SOER) баяндамасын жариялайды. Бұл – интеграцияланған бағалау, ол үрдістерді, мақсаттарға жетудегі прогресті, сондай-ақ орта және ұзақ мерзімді перспективаларды талдайды. Агенттік жыл сайын ауа сапасы бойынша Еуропаның ең ластанған облыстары туралы есеп жариялайды, онда PM 2.5 ұсақ бөлшектерінің жағдайы егжей-тегжейлі сипатталады. ЕҚОА осы ақпаратты, соның ішінде бағалауларда қолданылатын деректер жиынтығын өзінің негізгі веб-сайты және Еуропаның биологиялық әртүрлілік ақпараттық жүйесі (BISE), Еуропаның су ақпараттық жүйесі (WISE) және ClimateADAPT сияқты тақырыптық ақпараттық платформалар арқылы бөліседі. ClimateADAPT білім платформасы күтілетін климаттық өзгерістер, аймақтар мен секторлардың осалдығы, бейімделудің тәжірибелік мысалдары мен мүмкіндіктері, бейімделуді жоспарлау құралдары және Еуропалық Одақтың саясаты туралы ақпарат пен деректер ұсынады.

Еуропалық қоршаған ортаны бақылау және ақпарат желісі

Еуропалық қоршаған орта ақпараттық және бақылау желісі (Eionet) – ЕЭА мүше елдері мен мүше емес, ынтымақтастық жасайтын елдер арасындағы әріптестік желісі. Ынтымақтастық түрлі ұлттық қоршаған орта агенттіктері, министрліктері немесе басқармалар арқылы қамтамасыз етіледі. Eionet деректерді бөлісуге көмектеседі және қатысушы елдер арасында талқылау мен ынтымақтастық үшін маңызды тақырыптарды белгілейді.

Бюджетті басқару және есеп айырысу

ЕЭА-ның бюджеті, барлық ЕО органдары мен мекемелері сияқты, бюджеттің тиімді басқарылуын қамтамасыз ету үшін оның бюджеттің орындалуы және қаржылық басқаруын сыртқы сараптамадан өтетін есеп беру рәсіміне бағынады. ЕЭА құрылғаннан бері бюджетіне ешқандай ерекшеліксіз келісім берілді. ЕЭА өзінің әкімшілік және бюджеттік құжаттарына ашық құжаттар тізілімі арқылы толық қол жеткізілуін қамтамасыз етеді. 2010 жылғы бюджет бойынша есеп беру процесінде қосымша түсіндірулер қажет болды. 2012 жылдың ақпан айында Еуропалық Парламенттің Бюджеттік бақылау комитеті 2010 жылғы бюджетке қаратылған қаражатты пайдаланудағы алаңдаушылықтарды және оның әсерін анықтады, мысалы, 2009 жылдан 2010 жылға дейін бюджет 50 600 000 еуроға дейін 26%-ға ұлғайды. Сондай-ақ, жұмысқа алуда барынша бәсекелестік және ақшаның тиімділігі принциптерінің сақталуы, сондай-ақ мүмкін болатын фиктивті қызметкерлердің болуы туралы сұрақтар көтерілді. 2012 жылғы 27 наурызда Еуропалық Парламент депутаттары (ЕПД) бұл есеп бойынша дауыс берді және Агенттік пен қоршаған орта саласындағы ҮЕҰ-лар арасындағы ынтымақтастықты жоғары бағалады. 2012 жылғы 23 қазанда Еуропалық Парламент дауыс берді және 2010 жылғы бюджеті үшін Еуропалық қоршаған орта агенттігіне есеп беруге келісім берді.

Ресми тілдер

ЕЭА қолданатын 26 ресми тіл: болгар, чех, хорват, дания, неміс, грек, ағылшын, испан, эстон, фин, француз, венгр, исланд, итальян, литва, латыш, мальтий, голланд, норвег, поляк, португал, румын, словак, словен, швед және түрік тілдері.