Кіріспе

Ұлы Мэтисон өрті — 1916 жылғы 29 шілдеде Онтарио провинциясындағы Блэк-Ривер-Мэтисон және Ирокез-Фоллс қауымдастықтарын қоршаған аймақтан өткен қазақтарға әкелген орман өрті. Сол кездегідей, қоныс аударушылар жерді кесіп, өртеу әдісімен тазалаған. Сол жазда жаңбыр аз жауды, орман мен бұталар оңай тұтанды. 29 шілдеге дейін бірнеше кішкентай, мақсатты түрде қосылған өрттер бірігіп, үлкен өртке айналды. Ол өте үлкен болды, кейде оның алдыңғы шебі шамамен бір километрге дейін жететін. Өрт Поркис-Джанкшн, Ирокез-Фоллс, Келсо, Нушка, Мэтисон және Рамор қалаларына бақылаусыз таралып, оларды толығымен жойды және Гомер мен Монтейтке елеулі зиян келтірді. Кокрейн маңында және ішінде жеке өрт болды. Барлығында өрттер шамамен 4700 шаршы километрді өртеді. Бірнеше апта бойы аймақты жапқан орман өртінің түтіні және орман өртін бақылау қызметінің болмауы салдарынан, өрт қауымдастарға қауіп төндіргені туралы ескерту болмады. Кейбір адамдар Темискаминг және Солтүстік Онтарио теміржолымен (қазіргі Онтарионың Солтүстік теміржолы) қашып құтылды, ал басқалары жақын маңдағы Блэк өзеніне немесе аймақтағы кішкентай көлдердің біріне жүзіп кіріп құтқарылды. Ресми мәліметтерге сәйкес, 223 адам қаза тапты. Өрттен кейін Нушка ауылы аймақтың картасынан толығымен алынып тасталды. Ауыл қайтадан салынды және жергілікті дін қызметкері Уилфрид Гагне есімімен Валь-Гагне деп аталды, ол өрттен шіркеуге келгендерді құтқару кезінде қаза тапты. Мэтисон өртінің нәтижесінде Онтарионың Жер, орман және кен департаментінің (қазіргі Табиғи ресурстар және орман шаруашылығы министрлігі) Орманды қорғау бөлімі және Орман өртін алдын алу туралы заң құрылды. Ұлы өрттер Майкл Барнстың «Киллер ин зе Буш» және Жоселин Сосьердің «Il pleuvait des oiseaux» кітаптарының тақырыбы болып табылады.