Кіріспе
Ұлы Мэтисон өрті — 1916 жылғы 29 шілдеде Онтарио провинциясындағы Блэк-Ривер-Мэтисон және Ирокез-Фоллс қауымдастықтарын қоршаған аймақтан өткен қазақтарға әкелген орман өрті. Сол кездегідей, қоныс аударушылар жерді кесіп, өртеу әдісімен тазалаған. Сол жазда жаңбыр аз жауды, орман мен бұталар оңай тұтанды. 29 шілдеге дейін бірнеше кішкентай, мақсатты түрде қосылған өрттер бірігіп, үлкен өртке айналды. Ол өте үлкен болды, кейде оның алдыңғы шебі шамамен бір километрге дейін жететін. Өрт Поркис-Джанкшн, Ирокез-Фоллс, Келсо, Нушка, Мэтисон және Рамор қалаларына бақылаусыз таралып, оларды толығымен жойды және Гомер мен Монтейтке елеулі зиян келтірді. Кокрейн маңында және ішінде жеке өрт болды. Барлығында өрттер шамамен 4700 шаршы километрді өртеді. Бірнеше апта бойы аймақты жапқан орман өртінің түтіні және орман өртін бақылау қызметінің болмауы салдарынан, өрт қауымдастарға қауіп төндіргені туралы ескерту болмады. Кейбір адамдар Темискаминг және Солтүстік Онтарио теміржолымен (қазіргі Онтарионың Солтүстік теміржолы) қашып құтылды, ал басқалары жақын маңдағы Блэк өзеніне немесе аймақтағы кішкентай көлдердің біріне жүзіп кіріп құтқарылды. Ресми мәліметтерге сәйкес, 223 адам қаза тапты. Өрттен кейін Нушка ауылы аймақтың картасынан толығымен алынып тасталды. Ауыл қайтадан салынды және жергілікті дін қызметкері Уилфрид Гагне есімімен Валь-Гагне деп аталды, ол өрттен шіркеуге келгендерді құтқару кезінде қаза тапты. Мэтисон өртінің нәтижесінде Онтарионың Жер, орман және кен департаментінің (қазіргі Табиғи ресурстар және орман шаруашылығы министрлігі) Орманды қорғау бөлімі және Орман өртін алдын алу туралы заң құрылды. Ұлы өрттер Майкл Барнстың «Киллер ин зе Буш» және Жоселин Сосьердің «Il pleuvait des oiseaux» кітаптарының тақырыбы болып табылады.
Because of forest fire smoke that had covered the region for several weeks and the absence of a forest fire monitoring service, there was almost no warning that the conflagration was upon the communities. Some people escaped on the Temiskaming and Northern Ontario Railway (now the Ontario Northland Railway), while others were saved by wading into the nearby Black River or one of the small lakes in the area. 223 people were killed according to the official estimate. After the fire, the village of Nushka was completely removed from maps of the region. The village was rebuilt and renamed to Val Gagné, named after local priest Wilfrid Gagne, who died rescuing churchgoers from the fire. The Matheson Fire led to the creation of the Forest Protection Branch of the Department of Lands, Forests, and Mines (now known as the Ministry of Natural Resources and Forestry) and the Forest Fires Prevention Act in Ontario. The great fires are the subject of the books Killer in the Bush by Michael Barnes, and Il pleuvait des oiseaux by Jocelyne Saucier.