Кіріспе

2002 жылы Аризона штатындағы өрт

Шығуы мен дамуы

Бастапқыда екі бөлек өрт болған. Бірінші өрт, Родео, 18 маусым күні түстен кейін Сибекке жақын Форт-Апач үнді резерватындағы Родео жәрмеңкесі маңында тіркелген. 29 маусымда өрт сөндіруші ұсталып, кейіннен айыпталып сотталды. Кешке қарай шамамен [сан] гектар өртке ауды. Желдің жылдамдығы артып, ертесіне күніне өрттің ауданы [сан] гектарға жетті, ал желдің жылдамдығы шамамен [сан] км/сағ-қа жеткенде өрт үш сағаттың ішінде төрт есеге өсті. Чедиски өрті алғаш рет 20 маусым күні таңертең Пайсонның шығысындағы Чедиски шыңы маңында тіркелген. Оны жаңалықтар тікұшағына сигнал беруге тырысқан Валинда Джо Эллиот атты квадроциклмен жүретін адамнан шыққан. Осылайша, қатты желдің ықпалымен өрт түстен кейін [сан] гектарға тарады, ал ертесіне таңертең ол [сан] гектардан астам аумақты қамтыды. 21 маусымға қарай Родео өрті шамамен [сан] гектарды өртеді. Шамамен 8000 адам эвакуацияланды, ал өрт толығымен сөндірілгенге дейін шамамен 30 000 адам көшірілді. Екі өрт аймағы 21 және 22 маусымда қарсы желдің әсерінен жақындасып, тағы 11 000 адамға үйлерін тастап кету туралы бұйрық берілді. 23 маусымда өрт аймақтары бірігіп, шамамен [сан] гектар орманды өртеді. Екі өрт біріккеннен кейін өрттің қарқыны баяулады және 26 маусымда артқы өртеу, өртке қарсы жолақтар құру және әуеден өрт сөндіргіш тарату арқылы өрттің 5% бақылауға алынды – бұл Клей Спрингс, Линден және Пинедейл елді мекендерін қорғады, бірақ [сан] гектар жанып кетті. 28 маусымда өрттің 28% бақылауда болды, бірақ 7 шілдеге дейін толыққанды бақылауға алынбады, бұл шараларға 43,1 миллион доллар жұмсалды. Пинедейл және басқа да шағын елді мекендерде 465 үй қирады. Өрт апат аймағы деп жарияланды. "RodeoFire.com" өрт басталған кезде алаңдаған азаматтар мен отбасы мүшелері үшін ақпараттық портал ретінде құрылды.

Қалпына келтіру

Зардап шеккен орманның 60,0% Форт-Апачи үнді резервациясының құрамына кірді. Қалған бөлігінің 35,7% Апачи-Ситгревс ұлттық ормандарында және 2,3% Тонто ұлттық орманында орналасқан. Қалған қирау жеке меншіктегі жерлерде болды. Өрт экожүйе ресурстарын зақымдады немесе жойды, су жүйесінің жұмысын бұзды және өртке ұшыраған ponderosa қарағайлы ормандарының көп бөлігінде тұтанғыш отын мөлшерін өзгертті. Өрттен кейін, өртенген аумақтағы төтенше жағдайларға жауап беретін топтар ландшафты тұрақтандыруға күш салды. Су бөгеттері, тосқауылдар және K-төбелері орнатылды, сондай-ақ екі аптадан астам уақыт бойы әуеден қысқы бидай немесе жергілікті шөп тұқымдарын себу жұмыстары жүргізілді.

Саяси салдарлар

Саяси қайраткерлер, Аризона штатының сенаторы Джон Кил сияқты, өртті "радикалды экологиялық белсенділерге" және орманды сирету мақсатындағы ағаш кесуге қарсылығына байланыстыра айыптады. "Сиерра Клубы" тобы жауап ретінде үлкен ағаштарды емес, бұталар мен кіші ағаштарды бақылаулы өртеу арқылы сиретуді ұзақтан бері қолдайтындарын мәлімдеді. Алайда, бұл өрт, Американың батысындағы құрғақшылық жылдарындағы басқа да өрттермен бірге, АҚШ Конгресі мен жергілікті билік органдары қабылдаған жаңа орман шаруашылығы заңдарын қабылдауға ықпал етті. Олардың ішіндегі ең маңыздысы – 2003 жылы президент Джордж Буш қол қойған "Салауатты орманды қалпына келтіру туралы" заң. Бұл шаралар жедел, қысқа мерзімді шешімдер ұсынғанымен, орман шаруашылығы сарапшылары арасында олардың экологиялық салдары әлі де қызу пікірталас тудырып отыр.

Құқықтық іс-қимылдар

2004 жылдың наурыз айында 10 жылға бас бостандығынан айырылған өртке қосылған Леонард Грегг, Сибекке тұрғыны, тайпалық өрт сөндіру бөлімінде маусымдық өрт сөндіруші болып жұмыс істеді. Ол тергеушілерге сол күні таңертең екі өрт шығарғандығын (біріншісі тез сөндірілген) айтты, федералдық Үндістер істері бюросының жылдам жауап беретін өрт сөндіру тобына жұмысқа орналасу үмітімен. Грегг бұрын BIA өрт сөндіру тобының мүшесі болған және шындығында Родео өртіне қарсы күреске бірінші болып шақырылғандардың қатарында болды. Өрттің Чедиски бөлігін бастаған, көлігі бұзылған жүргізуші Валинда Джо Эллиотт, АҚШ прокурорының кеңсесі оны өртке қосылған деп айыптамағандығына жергілікті тұрғындар мен тайпа өте наразы болды. 2009 жылы судья оның Уайт-Маунтин апачи тайпасының сотында азаматтық сот ісі бойынша сотталуға құқылы екендігін шешті. 2014 жылы сот оның азаматтық жаза ретінде 1650 доллар және тайпаға 57 миллион доллар өтемақы төлеуі керек деп тапты.