Стэнли Донен: Американдық режиссер және хореографтың өмірі мен шығармашылығы
Stanley Donen
Стэнли Донен (1924-2019) – американдық режиссер, хореограф. «Оскар» иегері, «Алтын Арыстан» сыйлығының лауреаты. Мұрағатында 4 фильм бар. Кино тарихындағы маңызды тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық кинорежиссер және хореограф (1924–2019)
American film director and choreographer (1924–2019)
Стэнли Донен (13 сәуір 1924 – 21 ақпан 2019) – американдық кинорежиссер және хореограф. 1998 жылы ол Құрметті «Оскар» сыйлығын, ал 2004 жылы Венеция кинофестивалінде «Карьералық Алтын Арыстан» сыйлығын алды. Оның төрт фильмі Конгресс кітапханасының Ұлттық кино реестріне енгізілді. Донен карьерасын Джордж Эбботт режиссерінің Бродвейдегі хор тобында биші ретінде бастады. 1943 жылдан бастап ол Голливудта хореограф болып жұмыс істеді, содан кейін Джин Келлимен бірлесіп жұмыс істеді, онда Донен продюсер Артур Фрид басшылығымен MGM-де келісімшарт режиссері болды. Донен мен Келли «Қалада» (1949), «Жаңбыр астында ән шырқап» және «Бұл әрқашан әділ ауа райы» (1955) фильмдерін түсірді. Олардың соңғы бірлескен жұмысы кезінде Донен мен Келли арасындағы қарым-қатынас нашарлады. Осы кезеңдегі оның басқа фильмдеріне «Royal Wedding» (1951), «Seven Brides for Seven Brothers» (1954) және «Funny Face» (1957) кіреді. 1957 жылы ол MGM-мен келісімшартты бұзып, тәуелсіз кинопродюсер болды. Донен кейінірек түсірген фильмдері үшін, оның ішінде «Indiscreet» (1958), «Charade» (1963) және «Two for the Road» (1967) романтикалық фильмдері үшін мақтау алды. Ол сонымен қатар «Арабеск» (1966) шпиондық триллері, «Bedazzled» (1967) британдық комедиясы, «Damn Yankees» (1958) және «The Little Prince» (1974) мюзиклдері, «Lucky Lady» (1975) драмалық комедиясы және «Blame It on Rio» (1984) секс-комедиясын да режиссерлік етті.
Stanley Donen ('/d//ɒ//n//ə//n/ DONən; April 13, 1924 – February 21, 2019) was an American film director and choreographer. He received the Honorary Academy Award in 1998, and the Career Golden Lion at the Venice Film Festival in 2004. Four of his films have been inducted into the National Film Registry at the Library of Congress. Donen began his career as a dancer in the chorus line on Broadway for director George Abbott. From 1943, he worked in Hollywood as a choreographer before collaborating with Gene Kelly where Donen worked as a contract director for MGM under producer Arthur Freed. Donen and Kelly directed the films On the Town (1949), Singin' in the Rain, and It's Always Fair Weather (1955). Donen's relationship with Kelly deteriorated during their final collaboration. His other films during this period include Royal Wedding (1951), Seven Brides for Seven Brothers (1954), and Funny Face (1957). He then broke his contract with MGM to become an independent film producer in 1957. Donen received acclaim for his later films including the romance films Indiscreet (1958), Charade (1963), and Two for the Road (1967). He also directed the spy thriller Arabesque (1966), the British comedy Bedazzled (1967), the musicals Damn Yankees (1958) and The Little Prince (1974), the dramedy Lucky Lady (1975), and the sex comedy Blame It on Rio (1984).
Ерте өмір және сахналық мансабы
Стенли Донен 1924 жылғы 13 сәуірде Оңтүстік Каролина штатының Колумбия қаласында киім дүкенінің менеджері Мордекай Мозес Донен мен зергерлік тауар сатушының қызы Хелен (Коэн) отбасында дүниеге келді. Яһуди ата-анасының ұлы болған Донен жастық шағында атеист болып кетті. Ол әкесі сатып алған 8 мм камерамен және проектормен үйде түсірілген фильмдерді түсіріп, көрсетіп жүрді. 1946 жылы Донен қысқа мерзімге Бродвейге оралып, "Call Me Mister" қойылымындағы би нөмірлерінің хореографиясына көмектесті. Донен 1944 жылғы "Cover Girl" фильмінде Келлимен бірге үш би сахнасын қабылдап, хореографиялады. Бірақ келесі жылы Келли келесі фильміне көмек сұрағанда MGM студиясына қайта оралды. Донен Келлидің "көптеген би қозғалыстары үшін жауапты болғанын" айтты. "Мен драмалық және музыкалық сахналарда камераның артында болдым".
Stanley Donen was born on April 13, 1924 in Columbia, South Carolina to Mordecai Moses Donen, a dress shop manager, and Helen (Cohen), the daughter of a jewelry salesman. Born to Jewish parents, Donen became an atheist in his youth. He shot and screened home movies with an 8 mm camera and projector that his father bought for him. In 1946, Donen briefly returned to Broadway to help choreograph dance numbers for Call Me Mister. Donen accepted and choreographed three dance sequences with Kelly in Cover Girl (1944). but returned to MGM the following year when Kelly wanted assistance on his next film. Donen stated that Kelly was "responsible for most of the dance movements. I was behind the camera in the dramatic and musical sequences."
1949-1952 жж.: MGM келісімшарт директоры
"On the Town" фильмінің табысынан кейін Донен MGM компаниясымен жеті жылдық келісімшартқа қол қойды. Оның келесі екі фильмі Фрид үшін жасалған, бірақ Келли қатыспады. Фильмде Астер мен Джейн Пауэлл 1947 жылы Елизавета мен Филиптің патшалық тойында Англияда өнер көрсеткен ағайын-қарындас американдық бишілер тобының рөлінде ойнады. Басты рөлге бастапқыда Джуди Гарленд таңдалған, бірақ ауруға байланысты жұмыстан босатылып, ақырында Пауэлл оны алмастырды. Фильм 1951 жылдың наурыз айында көрсетілімге шықты. Содан кейін Донен "Love Is Better Than Ever" фильмін жасады, ол 1952 жылдың наурызына дейін шығарылмады. Фильмде Ларри Паркс тәжірибелі шоу-бизнес агенті рөлінде, ол әйелдерге үйленуге мәжбүр болады (Элизабет Тейлор). Донен мен Келли эпизодтық рөлдерде пайда болады. Фильмнің шығуының кейінге шегерілуінің себебі (бір жылдан астам уақытқа) Паркстің АҚШ-тың антикоммунистік комитеті алдындағы көрсетілуі және оның бұрынғы коммунистік партияға мүшелігін мойындауы, сондай-ақ басқа қатысушыларды атауы болды. Фильм 1952 жылдың сәуір айында шығып, 7,6 миллион доллардан астам табыс тапты. Бұл жолы MGM режиссерлерге Нью-Йоркте түсіруге рұқсат бермеді.
After the success of On the Town, Donen signed a seven year contract with MGM as a director. His next two films were for Freed, but were made without Kelly's participation. starred Astaire and Jane Powell as a brother sister American dancing team performing in England during the royal wedding of Elizabeth and Philip in 1947. Judy Garland was originally cast in the lead role, but was fired for absenteeism due to illness and was ultimately replaced by Powell. and was released in March 1951. Next, Donen made Love Is Better Than Ever, which was not released until March 1952. The film stars Larry Parks as a streetwise show business agent who is compelled to marry an innocent young dance teacher (Elizabeth Taylor). Donen and Kelly appear in cameo roles. The reason for the film's delayed release (by over a year) was Parks's appearance before the House Un American Activities Committee and his eventual admission of his former membership in the Communist Party, and for naming other participants. The film was a hit when it was released in April 1952, earning over $7.6 million. This time, MGM refused to allow the co directors to shoot on location in New York.
1956-1959: режиссер және тәуелсіз продюсер
Доненнің келесі фильмі продюсер Роджер Эденс үшін Paramount Pictures студиясында түсірілді. "Funny Face" (1957) фильмінде Фред Астер бас рөлде ойнаған, алайда мазмұны бойынша байланысы жоқ, 1927 жылғы Бродвей мюзиклінен алынған Джордж және Айра Гершвиннің төрт әні бар. Фильмнің сценарийін Леонард Герш жазған, ал қосымша музыкасын Герш пен Эденс жазған. Фильмде Дорис Дей және Джон Райт түскен, музыкасын Ричард Адлер мен Джерри Росс, ал хореографиясын Боб Фосс салған. Райт түнгі киім фабрикасының бастығы рөлін ойнайды, ол фабриканың кәсіподақ ұйымдастырушысы (Дей)мен үнемі келіспейді, бірақ соңында олар бір-біріне ғашық болады.
Donen's next film was at Paramount Pictures for producer Roger Edens. Funny Face (1957) contains four of the original George and Ira Gershwin songs from the otherwise unrelated 1927 Broadway musical of the same name that had starred Fred Astaire. Loosely based on the life of fashion photographer Richard Avedon, who was also the visual consultant and designed the opening title sequence for the film, it was written by Leonard Gershe and included additional music by Gershe and Edens. stars Doris Day and John Raitt, with music by Richard Adler and Jerry Ross and choreography by Bob Fosse. Raitt plays a plant supervisor at a nightwear factory who is in constant disputes with the plant's union organizer (Day), until they end up falling in love.
1960-1969: Ұлыбритания
1970 жылдардың басына дейін Индисктрет Донен Англияны өз үйі етіп алды. "Шарада" фильмін Стэнли Доненнің өндіріс компаниясы жасады.
After Indiscreet Donen made England his home until the early 1970s. Charade was produced by Stanley Donen Productions,
Донен 1966 жылғы "Арабеске" фильмімен тағы бір Г. Хитчкоктан шабыттанған туындысын жасады, онда Грегори Пек пен София Лорен түсті. Фильмнің сценарийін Джулиан Митчелл мен Стэнли Прайс жазды, ал Питер Стоун автор есімі көрсетілмей қайта жазды. Алайда, "Тайм" журналы оны Фауст тақырыбындағы белгілі барлық нұсқалардың ең әлсізі деп атады. "Staircase" (1969) – Доненнің Дадли Мурдың музыкасымен Чарльз Дайердің автобиографиялық сахналық пьесасы бойынша жасалған бейімделуі. Рекс Харрисон мен Ричард Бертон Лондон шаштаразын басқаратын және "нашар некеде" бірге тұратын орта жастағы гомосексуал жұптың рөлінде ойнайды.
Donen made another Hitchcock inspired film with Arabesque (1966), starring Gregory Peck and Sophia Loren. The film was written by Julian Mitchell and Stanley Price, with an uncredited rewrite by Peter Stone. On the other hand, Time magazine called it the feeblest of all known variations on the Faust theme. Staircase (1969) is Donen's adaptation of the autobiographical stage play by Charles Dyer with music by Dudley Moore. Rex Harrison and Richard Burton star as a middle aged gay couple who run a London barber shop and live together in a "bad marriage".
1970-2003: кейінгі еңбектері
Доненнің Аделл Битимен некесі аяқталғаннан кейін, ол 1970 жылы Голливудқа қайта оралды. Фильм 1974 жылы шықты және қаржылық сәтсіздікке ұшырады. Донен Кирк Дуглас, Фарра Фосетт және Харви Кейтель қатысқан "Сатурн 3" (1980) ғылыми-фантастикалық фильмін жасады. Донен сценарийді алғаш рет оның авторы (және Movie Movies декорациясын жасаушысы) Джон Барри көрсеткенде оқыды, содан кейін Донен оны Лью Грейдке жіберді. Донен бастапқыда продюсер ретінде шақырылған, бірақ Грейд режиссер Барри фильмді түсіре алмағандықтан, оны аяқтауды сұрады. Доненнің соңғы кинотеатрлық фильмі "Риоға кінәла" (1984) болды. Бұл фильм Клод Берридің "Un moment d'égarement" (1977) фильмінің жаңадан түсірілген нұсқасы. 2002 жылы Донен Коннектикут штатының Стэмфорд қаласында Дэнни Айелло мен Джинни Берлин қатысқан Элейн Мейдің "Adult Entertainment" музыкалық қойылымын қойды. 2004 жылы ол 61-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде "Карьералық Алтын Арыстан" сыйлығымен марапатталды.
After Donen's marriage to Adelle Beatty ended, he moved back to Hollywood in 1970. It was released in 1974 and was a financial disaster. Donen made the science fiction film Saturn 3 (1980), starring Kirk Douglas, Farrah Fawcett and Harvey Keitel. Donen first read the script when its writer (and Movie Movies set designer) John Barry showed it to him, prompting Donen to pass it along to Lew Grade. Donen was initially hired to produce, but Grade asked him to complete the film when first time director Barry was unable to direct. Donen's last theatrical film was Blame It on Rio (1984). The film is a remake of the Claude Berri film Un moment d'égarement (1977) In 2002 Donen directed Elaine May's musical play Adult Entertainment starring Danny Aiello and Jeannie Berlin in Stamford, Connecticut. In 2004 he was awarded the Career Golden Lion at the 61st Venice International Film Festival.
Стиль
Донен Голливудтың музыкалық фильмдерін сахна артындағы реалистік драмалардан әндері оқиғаның табиғи жалғасы болған, біртұтас өнер түріне көшірумен ерекшеленеді. Донен мен Келли фильмдер түсірмес бұрын, мюзиклдер – мысалы, Бусби Берклидің әсем әрі ерекше жұмыстары – көбінесе Бродвей сахнасында өріліп, ондағы музыкалық номерлер сахналық қойылымның бір бөлігі болатын. Донен мен Келлидің фильмдері одан да кинематографиялық форманы қалыптастырды және тек кино арқылы ғана мүмкін болатын билерді қамтыды. Донен өзінің «Астер – Роджерс мюзиклдерінен тікелей жалғасқан еңбек» екенін айтты, ал ол өзі кезегінде Рене Клэр мен Любичтен бастау алды. «Біз жасаған жұмыс реализмге емес, қиялға бағытталған». Доненді кино тарихшылары жоғары бағалайды, бірақ оның мансабы көбінесе Келлимен салыстырылады және олардың бірлескен жұмысы үшін кімге көбірек құрмет көрсету керек деген пікірталас туындайды. Олардың қарым-қатынасы кәсіби және жеке тұрғыдан күрделі болды, бірақ Доненнің жеке режиссер ретінде түсірген фильмдері сыншылар тарапынан Келлиге қарағанда жақсы бағаланады. Француз киносыншысы Жан Пьер Курсодон Доненнің Голливуд мюзиклінің дамуына қосқан үлесінің «Винсенте Миннеллиді қоса алғанда, баршасынан басым екенін» айтты.
Donen is credited with having made the transition of Hollywood musical films from realistic backstage dramas to a more integrated art form in which the songs were a natural continuation of the story. Before Donen and Kelly made their films, musicals – such as the extravagant and stylized work of Busby Berkeley – were often set in a Broadway stage environment where the musical numbers were part of a stage show. Donen and Kelly's films created a more cinematic form and included dances that could only be achieved in the film medium. Donen stated that what he was doing was a "direct continuation from the Astaire – Rogers musicals which in turn came from René Clair and from Lubitsch What we did was not geared towards realism but towards the unreal." Donen is highly respected by film historians, but his career is often compared to Kelly's, and there is debate over who deserves more credit for their collaborations. Their relationship was complicated, both professionally and personally, but Donen's films as a solo director are generally better regarded by critics than Kelly's. French film critic Jean Pierre Coursodon has said that Donen's contribution to the evolution of the Hollywood musical "outshines anybody else's, including Vincente Minnelli's".
Кино-би
Донен көптеген сынға лайық және танымал фильмдер түсірді. Оның кино өнеріне қосқан ең маңызды үлесі – кино мюзиклдерін сахна артындағы реалистік көріністерден фильм мен биді үйлестіретін кинематографиялық формаға көшіруге көмектесу болды. Соңында кино зерттеушілері бұл тұжырымды «киноби» (тек фильм арқылы жасалатын би) деп атады, ал оның бастауы Донен мен Келлинің фильмдерінде жатыр. «Сойлейтін» фильмдер киноиндустрияда дами бастағанда, Голливуд студиялары Бродвейден ең талантты актерлерді шақырып, «Бродвей мелодиясы» және Берклидің «42-ші көшесі» сияқты мюзиклдер жасады. Бұл фильмдер сахна артындағы мюзикл жанрын қалыптастырды, онда сюжет сахналық қойылым мен оны ұйымдастыруға қатысқан адамдардың өміріне арналады. Олар жанр стандартын белгілеп, музыкалық нөмірлерін сахналық қойылым аясында немесе сюжетті дамытпай, кейіпкерлерді ашпай, жай ғана қосып беретін. «Take Me Out to the Ball Game» фильмін түсірген кезде олар Мартин Рубин «музыкалық фильмдердегі өзгеретін үрдістердің көрсеткіші» деп атаған жетістікке жетті, ол Берклидің әсемдігінен «көбінесе комедияға, сюжетке көшуге, өлеңдердің тапқырлығына және жұлдыздардың жеке басы мен орындау шеберлігіне басымдық беретін, салыстырмалы түрде кішкентай масштабты туындыларға» айналды.
Donen made a host of critically acclaimed and popular films. His most important contribution to the art of film was helping to transition movie musicals from the realistic backstage settings of filmed theater to a more cinematic form that integrates film with dance. Eventually film scholars named this concept "cine dance" (a dance that can only be created in the medium of film), and its origins are in the Donen/Kelly films. When "talkies" began to gain momentum in the film industry, the Hollywood studios recruited the best talent from Broadway to make musical films, such as Broadway Melody and Berkley's 42nd Street. These films established the backstage musical, a subgenre in which the plot revolves around a stage show and the people involved in putting it on. They set the standard for the musical genre, placing their musical numbers either within the context of a stage performance or tacked on and gratuitous, without furthering the story or developing the characters. By the time they made Take Me Out to the Ball Game they had perfected what Martin Rubin called an "indication of changing trends in musical films" which differed from the Berkeley spectacles towards "relatively small scale affairs that place the major emphasis on comedy, transitions to the narrative, the cleverness of the lyrics and the personalities and performance skills of the stars, rather than on spectacle and group dynamics."
Жанна Койн
7 жасында Койн Джонстаундағы Джин Келлидің би студиясына оқуға түсіп, оған мектеп оқушы қызына ғашық болды. Жиырма жасында ол "Best Foot Forward" роліне түсті, онда ол Келлимен қайта байланысып, Доненмен танысты.
At age 7 Coyne enrolled in the Gene Kelly Studio of Dance in Johnstown, Pennsylvania and developed a schoolgirl crush on him In her twenties she was cast in Best Foot Forward, where she reconnected with Kelly and first met Donen, and that Donen was very close to both her and Kelly.