Пол Генри Ницце: Американдық саясаткер және мемлекеттік қайраткердің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Пол Генри Ниц (16 қаңтар 1907 – 19 қазан 2004) – американдық бизнесмен және мемлекеттік қызметкер. АҚШ қорғаныс министрінің орынбасары, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің хатшысы және АҚШ Мемлекеттік департаментінің саясатты жоспарлау директоры болып қызмет еткен. NSC-68 құжатының негізгі авторы және Team B тобының негізін қалаушы ретінде ең жақсы танылады. Ол көптеген президенттік әкімшіліктер кезеңінде АҚШ-тың Ұлы Суық соғыс кезеңіндегі қорғаныс саясатын қалыптастыруға үлкен үлес қосты.

Ерте өмір, білім және отбасы

Ницце Массачусетс штатының Амхерст қаласында Анина София (Хилкен) – үй шаруасымен айналысқан әйел және Уильям Альберт Ницце – роман тілдерінің профессоры, Чикаго университетінде еңбек жолын аяқтаған адамның ұлы ретінде дүниеге келді. Оның ата-анасы неміс тегінен шыққан. Оның ата-бабалары Германияның Саксония-Анхальт штатындағы Магдебург аймағынан келген. Пауль Ницце өзінің "Гиросимадан Гласностьке дейін" атты мемуарында, жас кезінде әкесі, анасы және әпкесімен Германияда саяхаттап жүргенде Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуын көргенін, Мюнхенге дәл уақытында жетіп, қала тұрғындарының алдағы қақтығысқа деген патриоттық ынтасын сезінгенін айтады. Ницце Хочкисс мектебінде оқыды, ол 1924 жылғы түлектердің құрамында болды, сондай-ақ Чикаго университетінің зертханалық мектептерінде білім алды. 1928 жылы Гарвард университетін бітіріп, инвестициялық банкинг саласында жұмыс істеді. 1928 және 1929 жылдары Чикагодағы Бэкон, Уиппл және Компанияның брокерлік фирмасы Ниццені Еуропаға жіберді. Отанына оралғаннан кейін ол Кларенс Диллонның Ұлы депрессия мен қаржының маңыздылығының төмендеуін болжағанын естіді. АҚШ-та фармацевтикалық өнімдер шығаратын француз зертханасындағы үлесін Revlon компаниясына сату арқылы қаржылық тәуелсіздікке қол жеткізген Ницце, Гарвардта социология, философия, конституциялық және халықаралық құқық салаларын бір жыл бойы оқыған интеллектуалды демалысқа шықты. 1929 жылы ол Dillon, Read & Co. инвестициялық банкіне қосылды және 1938 жылға дейін онда жұмыс істеді, содан кейін өзінің P. H. Nitze & Co. фирмасын құрды. 1939 жылдан 1941 жылға дейін вице-президент ретінде Dillon, Read компаниясына қайта оралды. 1932 жылы ол Standard Oil компаниясының қаржы директоры Джон Тил Пратттың және Нью-Йорк штатының республикалық конгрессмені Рут Бейкер Пратттың қызы Филис Праттке үйленді. Ол 1987 жылы қайтыс болды. Олардың төрт баласы болды: Хайди, Питер, Уильям және Филис Анина (Нина). Ницце мен Джордж Ф. Кеннанның өмірбаянын жазған журналист Николас Томпсон – оның немересі. Ол 1993 жылдан 2004 жылы қайтыс болғанға дейін Элизабет Скотт Портермен тұрмыс құрды. Ницценің жеңістігі Уолтер Пэпке Аспен институтын және Аспен шаңғы компаниясын құрды. Ницце 80 жасқа дейін Аспенде шаңғы тебуді жалғастырды.

Nitze was born in Amherst, Massachusetts, the son of Anina Sophia (Hilken), a homemaker, and William Albert Nitze, a professor of Romance linguistics who concluded his career at the University of Chicago. His parents were both of German descent. His ancestors came from the region of Magdeburg in the state of Saxony Anhalt, Germany. In his memoir, From Hiroshima to Glasnost, Paul Nitze describes how as a young boy he witnessed the outbreak of World War I while he was traveling in Germany with his father, mother, and sister, arriving in Munich just in time to be struck by the city crowds' patriotic enthusiasm for the imminent conflict. Nitze attended The Hotchkiss School, where he was a member of the class of 1924 and the University of Chicago Laboratory Schools. He graduated from Harvard University in 1928 and entered the field of investment banking. In 1928 and 1929, the Chicago brokerage firm of Bacon, Whipple and Company sent Nitze to Europe. Upon his return, he heard Clarence Dillon predict the Great Depression and the decline of the importance of finance. Having attained financial independence through the sale to Revlon of his interest in a French laboratory producing pharmaceutical products in the United States, Nitze took an intellectual sabbatical that included a year of graduate study at Harvard in sociology, philosophy, and constitutional and international law. In 1929 he joined investment bank Dillon, Read & Co. where he remained until founding his own firm, P. H. Nitze & Co, in 1938. He returned to Dillon, Read as Vice President from 1939 through to 1941. In 1932, he married Phyllis Pratt, daughter of John Teele Pratt, a Standard Oil financier, and of Ruth Baker Pratt, Republican Congresswoman for New York. She died in 1987. They had four children: Heidi, Peter, William, and Phyllis Anina (Nina). The journalist Nicholas Thompson, who wrote a biography of Nitze and George F. Kennan, is his grandson. He was married to Elisabeth Scott Porter from 1993 until his death in 2004. Nitze's brother in law, Walter Paepcke, founded the Aspen Institute and Aspen Skiing Company. Nitze continued to ski in Aspen until well into his 80s.

Мемлекеттік мансап

Ницце екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өзінің Уолл-стриттегі әріптесі Джеймс Форрестал президент Франклин Д. Рузвельттің әкімшілік көмекшісі болған кезде жұмысқа қабылданғаннан кейін мемлекеттік қызметке кірді. 1942 жылы Нельсон Рокфеллер үшін жұмыс істеп, Америкааралық істерді үйлестіруші кеңсесінің қаржы директоры болды. 1943 жылы ол экономикалық соғыс жөніндегі кеңестің металдар мен минералдар бөлімшесінің бастығы болды, сол жылдың соңында ол Сыртқы экономикалық әкімшіліктің шетелдік сатып алу және даму бөлімшесінің директоры болып тағайындалды. 1944-1946 жылдары Ницке директор, содан кейін Стратегиялық бомбалауды зерттеудің төрағасының орынбасары болды, оған президент Гарри С. Трумэн "Құрмет легионы" орденін берді. Оның алғашқы үкіметтік тапсырмаларының бірі - Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тастағаннан кейін, одақтастар басып алған Жапонияға барып, зардаптарды бағалау болды. Бұл оқиға оның ядролық қарудың күші мен қару-жарақты бақылау қажеттілігі туралы кейінгі көптеген сезімдерін қалыптастырды. Соғыстан кейінгі кезеңнің басында және суық соғыста ол Трумэн әкімшілігінде Мемлекеттік департаменттегі саясат жоспарлау директоры (1950-1953 жж.) болып қызмет етті. 1950 жылы ол өте ықпалды, бірақ құпия Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің саясаты туралы құжаттың басты авторы болды, NSC 68, ол кеңестік қаруланудың қауіп-қатеріне қарсы тұру үшін АҚШ-тың шығынын арттырудың стратегиялық сызбасын ұсынды. Корея соғысы кезінде ол Трумэн әкімшілігіне үшінші дүниежүзілік соғысқа дейін өршу қаупіне жол бермеу үшін, Кеңес Одағыны жанжал үшін тікелей кінәлаудан аулақ болуға кеңес берді. 1953 жылдан 1961 жылға дейін Ницце Сыртқы қызмет білім беру қорының президенті болып, сонымен бірге Вашингтон сыртқы саясат зерттеу орталығының және Джонс Хопкинс университетінің халықаралық зерттеулер мектебінің (SAIS) серіктесі болып қызмет етті. 1956 жылы ол "Проект Нобска" атты су асты кемелеріне қарсы соғысу конференциясына қатысты, онда мұхит зерттеуінен бастап ядролық қаруға дейін талқыланды. Ницце 1943 жылы Кристиан Гертермен бірге Халықаралық жоғары оқу орнын (SAIS) құрды және Вашингтон қаласында орналасқан әлемге әйгілі аспирантура оның құрметіне аталған. Осы кезеңдегі басылымдарына АҚШ сыртқы саясаты: 1945–1955 кіреді. 1961 жылы президент Кеннеди Ниццеді Халықаралық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі қорғаныс министрінің көмекшісі етіп тағайындады. 1963 жылы Ницце 1967 жылға дейін қызмет еткен Әскери-теңіз министрлігінің хатшысы болды. АҚШ әскери-теңіз флотының мәліметінше, "теңіз флотының хатшысы ретінде ол қызмет сапасына берілген назар деңгейін арттырды. Оның көптеген жетістіктері алғашқы Кадр саясаты кеңесі мен ұстап тұру жұмыс тобын (Алфорд кеңесі) құру және мақсатты кадрлық бонустарды алуды қамтиды. Ол командирлердің кезекшілігін ұзартып, командирлердің жалақысын көтерді". Әскери-теңіз министрі лауазымынан кейін ол Қорғаныс министрінің орынбасары (1967–1969), Стратегиялық қаруды шектеу туралы келіссөздерге (SALT) АҚШ делегациясының мүшесі (1969–1973) болды. Кейіннен, Кеңес Одағының қарулануынан қорқып, ол SALT II (1979) келісімін ратификациялауға қарсы шықты. Пол Ниц 1970-ші жылдары ЦРУ ұсынған Ұлттық барлау мәліметтеріне қарсы шыққан "Б" тобының негізін қалаушыларының бірі болды. "Б" тобының баяндамалары "азаттық терезесі" идеясының және Картер әкімшілігінің соңында басталған және президент Рональд Рейганның тұсында жеделдетілген қаруландырудың интеллектуалды негізіне айналды. Б тобы кеңестер жаппай қырып-жоятын жаңа қару-жарақ жасап шығарды және ядролық соғыс басталуы мүмкін деген қорытындыға келді. Б тобының кеңес қару-жарақ жүйелерін талдаулары шамадан тыс жасалған деп саналды. Қару-жарақты бақылау және қарусыздандыру агенттігінің Энн Кэннің (1977–1980 жылдар) айтуынша, "егер сіз В тобының қару жүйелері туралы нақты айыптамаларының көпшілігін қарап шығып, оларды бір-бірінен тексере алсаңыз, олардың барлығы қате болды". Дегенмен, кейбір адамдар оның кеңестердің стратегиялық мақсаттары туралы тұжырымдары негізінен дұрыс екені дәлелденді деп әлі де айтады, бірақ бұл 1985 жылы Горбачевтің билікке көтерілуімен мүлдем сәйкес келмейді. Ницзе президент Рональд Рейганның "Орташа қашықтықтағы ядролық күштер туралы келісім" (1981–1984) туралы келіссөз жүргізуші болды. 1984 жылы Ницце президенттің арнайы кеңесшісі және қару-жарақ бақылау жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды. Қырық жылдан астам уақыт бойы Ницце АҚШ-тың Кеңес Одағына қатысты саясатының басты сәулетшілерінің бірі болды.

Nitze entered government service during World War II after having been hired by his Wall Street colleague James Forrestal when Forrestal became an administrative assistant to President Franklin D. Roosevelt. In 1942, he became finance director of the Office of the Coordinator of Inter American Affairs, working for Nelson Rockefeller. In 1943 he became chief of the Metals and Minerals Branch of the Board of Economic Warfare, until he was named director, Foreign Procurement and Development Branch of the Foreign Economic Administration later that year. From 1944 to 1946, Nitze served as director and then as Vice Chairman of the Strategic Bombing Survey for which President Harry S. Truman awarded him the Legion of Merit. One of his early government assignments was to visit Allied occupied Japan in the immediate aftermath of the atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki and assess the damage. This experience framed many of his later feelings about the power of nuclear weapons and the necessity of arms control. In the early postwar era and Cold War, he served in the Truman Administration as Director of Policy Planning for the State Department (1950–1953). He was also the principal author in 1950 of the highly influential but secret National Security Council policy paper, NSC 68, which provided the strategic outline for increased US expenditures to counter the perceived threat of Soviet armament. During the Korean War, he advised the Truman administration against blaming the Soviet Union for the conflict too directly in order to avoid risking an escalation to World War III. From 1953 to 1961, Nitze served as president of the Foreign Service Educational Foundation while concurrently serving as associate of the Washington Center of Foreign Policy Research and the School of Advanced International Studies (SAIS) of the Johns Hopkins University. In 1956 he attended the Project Nobska anti submarine warfare conference, where discussion ranged from oceanography to nuclear weapons. Nitze co founded the School of Advanced International Studies (SAIS) with Christian Herter in 1943 and the world renowned graduate school, based in Washington, D. C., is named in his honor. His publications during this period include U. S. Foreign Policy: 1945–1955. In 1961, President Kennedy appointed Nitze Assistant Secretary of Defense for International Security Affairs. In 1963, Nitze became the Secretary of the Navy, serving until 1967. According to the US Navy "as the Navy secretary, he raised the level of attention given to quality of Service issues. His many achievements included establishing the first Personnel Policy Board and retention task force (the Alford Board), and obtaining targeted personnel bonuses. He lengthened commanding officer tours and raised command responsibility pay." Following his term as Secretary of the Navy, he served as Deputy Secretary of Defense (1967–1969), as a member of the US delegation to the Strategic Arms Limitation Talks (SALT) (1969–1973). Later, fearing Soviet rearmament, he opposed the ratification of SALT II (1979). Paul Nitze was a cofounder of Team B, a 1970s intelligence think tank that challenged the National Intelligence Estimates provided by the CIA. The Team B reports became the intellectual foundation for the idea of "the window of vulnerability" and of the massive arms buildup that began toward the end of the Carter administration and accelerated under President Ronald Reagan. Team B came to the conclusion that the Soviets had developed new weapons of mass destruction and had aggressive strategies with regard to a potential nuclear war. Team B's analysis of Soviet weapon systems was later believed to be largely exaggerated. According to Anne Cahn of the Arms Control and Disarmament Agency (1977–1980), "if you go through most of Team B's specific allegations about weapons systems, and you just examine them one by one, they were all wrong." Nonetheless, some still claim that its conclusions about Soviet strategical aims were largely proven to be true, but this hardly squares with the elevation of Gorbachev in 1985. Nitze was President Ronald Reagan's chief negotiator of the Intermediate Range Nuclear Forces Treaty (1981–1984). In 1984, Nitze was named Special Advisor to the President and Secretary of State on Arms Control. For more than forty years, Nitze was one of the chief architects of US policy toward the Soviet Union.

Марапаттар мен құрметтер

1985 жылы президент Рейган Ницке АҚШ-тың бостандығы мен қауіпсіздігіне қосқан үлесі үшін Президенттік бостандық медалін табыс етті. 1986 жылы ол Америка жетістіктері академиясының Алтын тақта сыйлығын алды. 1989 жылы Ницке АҚШ сенаторы Джон Хайнцтің ең үлкен мемлекеттік қызметі үшін сыйлығын алды, бұл сыйлықты Джефферсон сыйлықтары жыл сайын табыс етеді. 1991 жылы ол Академияның "Борыш, Ұрпақ құрметі, Отан" идеалдарына адалдығы үшін АҚШ Әскери академиясының Сильван Тейер сыйлығымен марапатталды. [6]

1997 жылы Ницке Әскери-теңіз күштері министрі қызметін атқарган кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерін қолдағаны үшін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің мемориалдық қорынан "Теңіздік мұра" сыйлығын алды.

Өлім және мұра

Ницце 2004 жылдың қазан айында Вашингтонда 97 жасында дүниеден өтті. Оның құрметіне кемеге Ницце деген ат берілді. Ницце қайтыс болғанға дейін бірнеше салтанатты шараларға кемеге барып қатысты. Джонс Хопкинс университетінің Пол Х. Ницце атындағы Халықаралық қатынастар жоғары мектебі оның құрметіне аталған. Ол сенімді тұлға ретінде қызмет еткен Мэриленд штатының Сент-Мэри колледжінде оның атымен құрметті бағдарлама бар.

Дәйексөздер

"Мен маңызды істер атқарылу керек болған дәуірде болдым." "Адамның ең қауіпті қатесі – өзінің неге қол жеткізуге тырысып жатқанын ұмыту."